زمستان سرد در انتظار فولادی‌ها؟ قیمت مواد اولیه در زنجیره فولاد تنها از میزان مصرف روزانه تاثیر نمی‌گیرد؛ انتظارات تولیدکنندگان از وضعیت ماه‌های آینده نیز می‌تواند مسیر معاملات را تغییر دهد. آهن اسفنجی از این منظر محصولی حساس است. این ماده در واحدهای احیای مستقیم و با استفاده از گاز طبیعی تولید می‌شود و یکی از خوراک‌های اصلی فولادسازان کوره قوس الکتریکی به شمار می‌رود. به همین دلیل، نزدیک‌شدن به فصل سرد و احتمال محدودیت گاز می‌تواند بر رفتار خریداران و فروشندگان اثر بگذارد.
اگر فولادسازان انتظار داشته باشند که در زمستان تولید آهن اسفنجی کاهش یابد، ممکن است بخشی از خریدهای ماه‌های آینده را به پاییز منتقل کنند. چنین رفتاری تقاضای فعلی را افزایش می‌دهد؛ حتی اگر مصرف نهایی فولاد هنوز رشد نکرده باشد. در سوی دیگر بازار نیز عرضه‌کنندگان ممکن است با درنظرگرفتن احتمال کاهش تولید در ماه‌های سرد، در فروش محصول با قیمت‌های پایین‌تر محتاط‌تر عمل کنند. در این شرایط، بخشی از ریسک احتمالی محدودیت انرژی پیش از وقوع آن در قیمت مواد اولیه منعکس می‌شود.
داده‌های معاملات بورس کالا نیز از تشدید رقابت در بازار آهن اسفنجی طی هفته‌های اخیر حکایت دارد. برخلاف گندله که رقابت قیمتی آن شدت مشابهی نداشته، در معاملات آهن اسفنجی تقاضا در بسیاری از موارد از عرضه پیشی گرفته است. برای نمونه، شرکت آهن و فولاد گل‌گهر در هفته جاری بیش از ۱۷هزار تن آهن اسفنجی عرضه کرده، درحالی‌که تقاضای ثبت‌شده برای آن به ۲۰هزار تن رسیده است. محصول این شرکت با رقابتی معادل ۲۶درصد نسبت به قیمت پایه معامله شده است. جهان فولاد سیرجان و گهرزمین نیز رقابت قیمتی بیش از ۳۰درصد را تجربه کرده‌اند. فولاد سبزوار هم شرایط مشابهی داشت.
به‌طوری‌که در هفته جاری بیش از 15هزار و 500تن آهن اسفنجی را روانه بورس کالا کرد و با تقاضای 19هزار و 600تنی مواجه شد. آهن اسفنجی با رقابت 41درصدی نسبت به قیمت پایه مورد معامله قرار گرفته است. این ارقام نشان می‌دهد که در برخی معاملات، خریداران برای تامین آهن اسفنجی حاضر به پرداخت قیمت‌هایی به‌مراتب بالاتر از نرخ پایه بوده‌اند. با این حال، رقابت بالا به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که عامل اصلی خریدها، نگرانی از محدودیت گاز است.
افزایش تولید فولاد پس از کاهش محدودیت‌های برق، نیاز جاری واحدهای فولادسازی و تلاش برای جبران موجودی مواد اولیه نیز می‌توانند بخشی از این تقاضا را توضیح دهند. حاشیه فشرده فولادسازان رسیدن نسبت قیمت آهن اسفنجی به شمش فولاد به ۶۵درصد، اهمیت خود را بیش از هر چیز در اقتصاد تولید شمش نشان می‌دهد. در واحدهای فولادسازی مبتنی بر کوره قوس الکتریکی، آهن اسفنجی یکی از نهاده‌های اصلی تولید است و رشد قیمت آن، در صورت ثابت‌ماندن قیمت شمش، هزینه تولید را افزایش می‌دهد.
برای درک بهتر موضوع، اگر قیمت شمش را ۱۰۰واحد در نظر بگیریم، قیمت آهن اسفنجی در نسبت ۶۵درصدی به ۶۵واحد می‌رسد. فاصله این دو قیمت، یعنی ۳۵واحد، حاشیه سود فولادساز نیست؛ زیرا هزینه برق، الکترود گرافیتی، مواد نسوز، نیروی کار و سایر هزینه‌های تولید نیز باید در محاسبات لحاظ شود. همچنین میزان مصرف آهن اسفنجی و ترکیب شارژ کوره در واحدهای مختلف یکسان نیست. بنابراین، افزایش نسبت قیمت آهن اسفنجی به شمش می‌تواند از فشرده‌شدن حاشیه تبدیل حکایت داشته باشد؛ به این معنا که هزینه نهاده اصلی با سرعت بیشتری از قیمت محصول نهایی افزایش می‌یابد.
اگر این روند ادامه پیدا کند و فولادسازان نتوانند افزایش هزینه را به قیمت فروش منتقل کنند، سودآوری آنها تحت فشار قرار خواهد گرفت. با این حال، رفتار قیمت شمش در معاملات اخیر نشان می‌دهد که تصویر بازار را نمی‌توان تنها از مسیر افزایش قیمت آهن اسفنجی توضیح داد. فولاد خوزستان و آهن و فولاد ارفع در هفته جاری هر تن شمش را با قیمتی بیش از ۹۱میلیون تومان فروخته‌اند و قیمت معاملات آنها تقریبا نسبت به هفته قبل کاهش نداشته است. از این منظر، مقاومت قیمت شمش در برابر افت می‌تواند در هفته‌های آینده به تعدیل فشار واردشده بر حاشیه تبدیل کمک کند؛
البته مشروط بر آنکه قیمت آهن اسفنجی نیز افزایش بیشتری را تجربه نکند. همچنین طی هفته جاری، قیمت آهن اسفنجی به طور میانگین افت 7درصدی داشته، درحالی‌که شمش بلوم طی هفته جاری تغییر قیمت زیادی را تجربه نکرده‌اند. تقاضای فصلی یا نگرانی از سرما؟ برای ارزیابی منشأ افزایش نسبت قیمت آهن اسفنجی به شمش، سه متغیر اهمیت بیشتری دارند. حجم عرضه، شدت تقاضا و الگوی فصلی معاملات. بررسی عرضه‌ها نشان می‌دهد که بازار آهن اسفنجی در ابتدای پاییز با افزایش قابل‌توجه حجم محصول عرضه‌شده روبه‌رو بوده است.
تولیدکنندگان در هفته دوم مهرماه در مجموع ۲۲۶هزار تن آهن اسفنجی در بورس کالا عرضه کرده‌اند؛ حجمی که بنا بر داده‌های مورد بررسی، در یک سال اخیر سابقه نداشته است. با این حال، عرضه‌ها در دو هفته اخیر کاهش یافته‌اند. این روند دو برداشت متفاوت را پیش روی بازار قرار می‌دهد. از یک طرف، کاهش عرضه در هفته‌های اخیر، در صورت تداوم، می‌تواند به افزایش رقابت خریداران کمک کند. از طرف دیگر، عرضه قابل‌توجه در ابتدای پاییز نشان می‌دهد که افزایش قیمت را نمی‌توان بدون بررسی دقیق‌تر، تنها به کمبود ساختاری محصول نسبت داد.
در سمت تقاضا نیز حجم درخواست‌های ثبت‌شده برای خرید آهن اسفنجی حدود ۳۰درصد بیشتر از عرضه گزارش شده است. هم‌زمان، رقابت‌های ۲۰ تا ۳۰درصدی در برخی معاملات، از شدت تقاضا در این بازار حکایت دارد. با این حال، برای تفکیک تقاضای احتیاطی از نیاز جاری فولادسازان، باید تغییرات موجودی انبارها، برنامه تولید واحدهای فولادی و میزان عرضه در هفته‌های آینده نیز بررسی شود. سابقه معاملات سال‌های گذشته نیز اهمیت دارد. در ابتدای پاییز، با کاهش محدودیت‌های برق و بازگشت تدریجی تولید شمش به سطوح بالاتر، تقاضا برای آهن اسفنجی معمولا افزایش می‌یابد.
از این رو، بخشی از رشد فعلی قیمت می‌تواند ناشی از الگوی فصلی تولید باشد؛ الگویی که امسال با نزدیک‌شدن به فصل محدودیت گاز، به احتمال زیاد تحت تاثیر انتظارات زمستانی نیز قرار گرفته است. در مجموع، نسبت ۶۵درصدی قیمت آهن اسفنجی به شمش را باید حاصل برهم‌کنش چند عامل دانست. افزایش تقاضا در آغاز فصل تولید، رقابت خریداران، تغییر حجم عرضه و احتمال خریدهای احتیاطی در آستانه زمستان همگی حاشیه سود تبدیل آهن اسفنجی به شمش بلوم را کاهش داده است. در شرایط فعلی، شواهد از تقویت تقاضا حکایت دارد؛ اما برای تعیین سهم هر عامل هنوز به داده‌های بیشتری نیاز است.
اگر در هفته‌های آینده عرضه آهن اسفنجی افزایش یابد یا نگرانی از محدودیت گاز کاهش پیدا کند، امکان تعدیل رقابت و اصلاح نسبت قیمتی وجود خواهد داشت. در مقابل، تداوم تقاضای بالا در کنار کاهش عرضه می‌تواند فشار بر هزینه تولید شمش را حفظ کند.
منبع: دنیای اقتصاد
