جام جم آنلاین:دکتر رامین صرامی، رئیس پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی، در گفت‌وگو با جام‌جم از جزئیات این طرح، مسیر دریافت خدمات رایگان و برنامه‌های این مجموعه برای گسترش خدمات تشخیصی و درمانی به مناطق محروم کشور می‌گوید.
درباره میزان شیوع سرطان پستان در کشور چه آماری وجود دارد؟ پژوهشگاه ملی سرطان جهاد دانشگاهی یکی از مراکز تخصصی مهم کشور در زمینه سرطان پستان است. ما در سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار خدمت ارائه کرده‌ایم و دو هزار عمل جراحی انجام داده‌ایم. البته همه بیماران مبتلا به سرطان پستان الزاماً به جراحی نیاز ندارند و برخی بر اساس شرایط بیماری خود، از روش‌های دیگری مانند شیمی‌درمانی یا سایر درمان‌های تخصصی استفاده می‌کنند. بنابراین، تعداد بیمارانی که خدمات تشخیصی یا درمانی دریافت کرده‌اند، بیشتر از تعداد جراحی‌هاست. این ظرفیت می‌تواند در صورت تأمین منابع مالی بیشتر، زمینه گسترش خدمات و پذیرش بیماران بیشتری را فراهم کند.
آیا می‌توان تصویر دقیقی از تعداد مبتلایان ارائه کرد؟ در حال حاضر، به‌دلیل اینکه هنوز رجیستری ملی سرطان به‌صورت کامل و یکپارچه در اختیار نداریم، ارائه آمار دقیق و قطعی دشوار است. بخشی از اطلاعات موجود نیز بر اساس آمارهای منطقه‌ای و مطالعات مختلف به دست می‌آید. بنابراین، در حال حاضر نمی‌توانم عدد دقیقی درباره تعداد مبتلایان ارائه کنم. با این حال، مشاهدات ما نشان می‌دهد که با روندی افزایشی مواجه هستیم.
نکته مهم این است که سرطان پستان، با وجود اینکه بیش از ۹۹ درصد مبتلایان آن را زنان تشکیل می‌دهند، از شایع‌ترین سرطان‌های کشور است و در آمارهای مورد استناد ما، به‌عنوان شایع‌ترین سرطان گزارش شده است. این موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام، افزایش آگاهی عمومی و فراهم کردن دسترسی عادلانه به خدمات تشخیصی و درمانی را دوچندان می‌کند.
درباره طرح ارائه خدمات درمانی رایگان سرطان پستان که به‌تازگی آغاز شده است، توضیح دهید. جزئیات این طرح چیست و افراد مبتلا چگونه می‌توانند از خدمات آن استفاده کنند؟ افراد زیادی به پژوهشگاه مراجعه می‌کنند؛ برخی برای انجام معاینات دوره‌ای و درحالی‌که علامتی ندارند و برخی دیگر به‌دلیل اینکه در معاینه شخصی متوجه توده‌ای شده‌اند یا به وجود آن مشکوک هستند. این افراد پس از مراجعه، توسط متخصصان معاینه می‌شوند و در صورت نیاز به بخش تصویربرداری ارجاع داده می‌شوند.
در این مرحله، بررسی‌های تصویربرداری انجام می‌شود و اگر احتمال بدخیمی وجود داشته باشد، نمونه‌برداری صورت می‌گیرد. نمونه به بخش پاتولوژی ارسال می‌شود تا تشخیص قطعی مشخص شود. در صورت تأیید سرطان پستان، بیمار بر اساس شرایط خود به درمان‌هایی مانند جراحی یا شیمی‌درمانی نیاز خواهد داشت. ما تمامی خدمات تشخیصی و درمانی مرتبط با سرطان پستان را که در مرکز خود ارائه می‌کنیم، برای افراد متعلق به دهک‌های درآمدی یک تا سه رایگان کرده‌ایم.
با توجه به افزایش هزینه‌های درمان، این تصمیم با چه هدفی اتخاذ شده است؟ واقعیت این است که کشور در شرایط دشواری قرار دارد و افزایش هزینه‌ها، به‌ویژه در حوزه سلامت، فشار زیادی به بیماران و مراکز درمانی وارد کرده است. هزینه‌های درمانی برای بسیاری از بیماران به‌شدت افزایش یافته و تأمین آن دشوارتر شده است. از سوی دیگر، مراکز درمانی نیز با افزایش قابل‌توجه هزینه‌های خود مواجه هستند؛ بنابراین، با یک مسئله دوطرفه روبه‌رو هستیم؛ هم بیماران و هم مراکز درمانی تحت فشار قرار دارند. پژوهشگاه ملی سرطان جهاد دانشگاهی یک مجموعه عمومی غیردولتی است.
حدود ۲۰ درصد منابع ما از محل اعتبارات دولتی تأمین می‌شود و بخش عمده منابع باید از طریق درآمدهای خود مجموعه فراهم شود. با وجود این محدودیت‌ها، احساس کردیم اکنون زمانی است که باید در کنار مردم باشیم. همان‌طور که مردم برای حفظ کشور از داشته‌های خود می‌گذرند، ما نیز به‌عنوان نهادی برخاسته از انقلاب و با مسئولیتی که برای خود قائل هستیم، باید به وظیفه‌مان عمل کنیم. از نظر ما، در چنین شرایطی نباید صرفاً به حفظ و بقای مجموعه خود فکر کنیم؛ بلکه باید برای افزایش تاب‌آوری مردم، به‌ویژه در حوزه مهم سلامت، تلاش کنیم.
بر همین اساس تصمیم گرفتیم خدمات درمانی سرطان پستان را برای دهک‌های یک تا سه رایگان ارائه دهیم.
آیا نهاد یا سازمان دیگری از اجرای طرح حمایت می‌کند؟ تا این لحظه، برای اجرای این طرح کمکی از بیرون دریافت نکرده‌ایم؛ با این حال، امیدواریم در آینده منابع حمایتی بیشتری جذب کنیم. شهرداری و شورای شهر نیز وعده‌هایی برای حمایت داده‌اند که هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. اگر منابع مالی جدیدی تأمین شود، می‌توانیم دامنه طرح را گسترش دهیم و خدمات را به دهک‌های درآمدی دیگر نیز ارائه کنیم.
آیا طرح درمان رایگان شامل سایر سرطان‌ها نیز می‌شود یا صرفاً سرطان پستان را پوشش می‌دهد؟ طرح رایگان فعلی صرفاً به خدمات تشخیصی و درمانی سرطان پستان اختصاص دارد. البته متخصصان و انکولوژیست‌های مجموعه در حوزه‌های تخصصی خود خدمات مشاوره و ویزیت نیز ارائه می‌کنند، اما پوشش رایگان مورد اشاره در این طرح، مربوط به سرطان پستان و افراد واجد شرایط از دهک‌های یک تا سه است.
افرادی که در دهک‌های درآمدی یک تا سه قرار دارند، برای مراجعه و استفاده از خدمات رایگان باید چه مراحلی را طی کنند؟ آیا لازم است ابتدا از طریق پویش‌های غربالگری شناسایی شوند؟ خیر؛ افراد می‌توانند با تماس با شماره 88879452021 یا مراجعه به وبسایت پژوهشگاه به ادرس: mci.ac.ir و بخش سامانه نوبت‌دهی برای دریافت خدمات اقدام و در صورت نیاز، مراحل تشخیصی و درمانی را طی کنند. اگر ابتلای فرد به سرطان پستان تأیید شود و در دهک‌های درآمدی یک تا سه قرار داشته باشد، خدمات مشمول طرح را به‌صورت رایگان دریافت خواهد کرد.
در کنار این مسیر، از مهرماه نیز برنامه‌هایی آموزشی، فرهنگی و ترویجی در تهران و برخی شهرستان‌ها در حال اجراست. در این برنامه‌ها، به‌ویژه در مناطق جنوبی تهران، آموزش‌هایی درباره خودآزمایی، شناخت علائم هشداردهنده و اهمیت تشخیص زودهنگام ارائه می‌شود و معاینات رایگان نیز انجام می‌گیرد. افرادی که در جریان این برنامه‌ها شناسایی شوند، در صورت داشتن شرایط لازم، می‌توانند از خدمات طرح بهره‌مند شوند.
آیا افراد مدت زمان زیادی را در لیست انتظار می مانند؟ مجموعه ما بسیار پرمراجعه است و ممکن است برای افرادی که صرفاً با هدف انجام معاینه دوره‌ای مراجعه می‌کنند، زمان انتظار طولانی‌تر باشد. اما اگر در بررسی‌های اولیه احتمال ابتلا به سرطان بالا تشخیص داده شود، فرد در اولویت بررسی‌های تکمیلی و درمان قرار خواهد گرفت.
چه تعداد پزشک و نیروی تخصصی در اجرای این برنامه مشارکت دارند؟ این برنامه صرفاً محدود به پزشکان و کادر درمان نیست. مجموعه‌ای چندصدنفری از کارکنان پژوهشگاه، شامل پزشکان، پرستاران، اعضای هیئت علمی، کارشناسان پژوهشی و کارکنان بخش‌های ستادی، در اجرای برنامه‌های مرتبط مشارکت می‌کنند. در واقع، این طرح مسئولیتی جمعی در سطح پژوهشگاه است و بخش‌های مختلف مجموعه در پیشبرد آن نقش دارند.
یکی از اهداف این طرح، کاهش نابرابری و تحقق عدالت در سلامت عنوان شده است. با توجه به نیاز بیشتر مناطق محروم به خدمات تخصصی، برنامه پژوهشگاه برای توسعه خدمات در سایر نقاط کشور چیست؟ ما در حال پیگیری یک طرح ملی برای ایجاد شبکه‌ای یکپارچه در سراسر کشور هستیم و در این زمینه جلسات متعددی نیز با وزارت بهداشت برگزار کرده‌ایم. این شبکه دو بخش اصلی خواهد داشت: بخش نرم‌افزاری و بخش سخت‌افزاری.
بخش نرم‌افزاری، به‌ویژه از طریق پزشکی از راه دور (تله‌مدیسین) و هوش مصنوعی، می‌تواند امکان دسترسی به خدمات تخصصی تشخیصی و درمانی را برای افرادی که در مناطق محروم زندگی می‌کنند، فراهم کند. هدف این است که حتی در مناطقی که دسترسی محدودی به متخصصان دارند، بتوان با استفاده از زیرساخت‌های ارتباطی مناسب، از دانش و تجربه متخصصان مستقر در تهران بهره گرفت و کیفیت خدمات را ارتقا داد. این طرح را به‌صورت جدی دنبال می‌کنیم و امیدواریم با حمایت مجلس شورای اسلامی، به‌ویژه کمیسیون بهداشت و درمان، و همکاری وزارت بهداشت، بتوانیم آن را عملیاتی کنیم.
چه زمانی می‌توان به اجرای این طرح ملی امیدوار بود؟ زمان اجرای طرح به میزان پیشرفت همکاری‌ها و تصمیم‌گیری‌های مشترک بستگی دارد. تاکنون جلسات متعددی با اداره سرطان و معاونت درمان وزارت بهداشت برگزار کرده‌ایم و تعاملات خوبی شکل گرفته است. پژوهشگاه آمادگی دارد مسئولیت اجرای این مأموریت را برعهده بگیرد، اما تحقق آن مستلزم توافق و همراهی وزارت بهداشت و واگذاری رسمی این مأموریت به پژوهشگاه ملی سرطان جهاد دانشگاهی است.
طرح درمان رایگان برای دهک‌های یک تا سه قرار است پس از مدتی متوقف شود؟ برنامه ما این است که این طرح را تا زمانی که امکان ادامه آن وجود داشته باشد، حفظ کنیم و توسعه دهیم و فعلا محدودیت زمانی ندارد. هدف ما این است که در شرایط دشوار اقتصادی، دسترسی افراد کم‌برخوردار به خدمات تخصصی سرطان پستان محدود نشود. امیدواریم با اطلاع‌رسانی رسانه‌ها و جلب مشارکت خیرین، سازمان‌ها و نهادهای حمایتی، منابع بیشتری برای این طرح فراهم شود. اگر چنین حمایتی شکل بگیرد، می‌توانیم خدمات را به دهک‌های درآمدی دیگر نیز گسترش دهیم و بیماران بیشتری را تحت پوشش قرار دهیم.
منبع: جام جم آنلاین
