ضمانت الکترونیک سامانه‌ای است که با همکاری مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه و کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی طراحی و پیاده‌سازی شده است. هدف از راه‌اندازی این سامانه، تسهیل و تسریع فرآیند تأمین قرار وثیقه، شناسایی دارایی‌های متهم یا وثیقه‌گذار و انجام اقدامات مربوط به توقیف اموال به صورت الکترونیکی است. این سامانه با فراهم کردن امکان استعلام اطلاعات دارایی‌ها و ثبت الکترونیکی اقدامات مربوط به وثیقه، به کاهش مراجعات حضوری، حذف کاغذ، افزایش شفافیت، کاهش خطای انسانی و کوتاه‌تر شدن زمان انجام فرآیند‌های قضایی کمک می‌کند.
در این روش، شناسایی و بررسی اموال می‌تواند شامل حساب‌های بانکی، سهام بورسی، املاک دارای پلاک ثبتی و اموال مرتبط با پلاک انتظامی باشد. همچنین امکان انجام برخی اقدامات مربوط به توقیف و رفع توقیف اموال به صورت برخط پیش‌بینی شده است. ضمانت الکترونیک به چه روش‌هایی انجام می‌شود؟ برای استفاده از سامانه ضمانت الکترونیک، دو روش اصلی پیش‌بینی شده است: مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در این روش، متهم می‌تواند با شناسایی الکترونیکی اموال خود، برای تأمین قرار وثیقه اقدام کند.
مراحل مربوط به استعلام دارایی‌ها، بررسی اطلاعات اموال و ثبت اقدامات لازم از طریق سامانه انجام می‌شود. استفاده از خودکاربری شخص حقیقی و ضمانت توسط شخص ثالث در این روش، شخص ثالث می‌تواند برای تأمین وثیقه متهم اقدام کند. وثیقه‌گذار با مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا استفاده از مسیر خودکاربری، لایحه درخواست قبول ضمانت را ارسال و دارایی خود را برای بررسی و تأمین قرار وثیقه معرفی می‌کند. پس از ثبت درخواست، مالکیت و ارزش دارایی اعلام‌شده بررسی شده و اقدامات لازم برای توقیف الکترونیکی مال و صدور قرار قبولی وثیقه انجام می‌شود.
مراحل ضمانت الکترونیک توسط متهم فرآیند تأمین وثیقه توسط متهم در سامانه ضمانت الکترونیک، شامل مراحل زیر است: مرحله اول؛ صدور قرار تأمین از نوع وثیقه ابتدا در پرونده قضایی، قرار تأمین از نوع وثیقه ایجاد می‌شود تا امکان انجام اقدامات مربوط به شناسایی و توقیف اموال فراهم شود. مرحله دوم؛ دریافت مجوز شناسایی و توقیف اموال صورت‌مجلس با عنوان «دریافت مجوز شناسایی و توقیف اموال» صادر می‌شود. این صورت‌مجلس باید توسط متهم از طریق پد امضا یا با استفاده از کد ارسالی به تلفن همراه وی امضا شود. مرحله سوم؛
ثبت درخواست ضمانت الکترونیک و استعلام اموال در این مرحله، فرم شناسایی اموال با علت «شناسایی اموال متهم» و از طریق اقدام «ایجاد ضمانت الکترونیک» ثبت می‌شود. سپس استعلام دارایی‌های متهم، از جمله حساب‌های بانکی، سهام بورس، پلاک‌های ثبتی و پلاک‌های انتظامی انجام می‌گیرد. مرحله چهارم؛ بررسی و ارزیابی اموال پس از استعلام، اطلاعات دارایی‌های شناسایی‌شده برای بررسی و انتخاب مال مناسب نمایش داده می‌شود. برای املاک، اطلاعاتی مانند متراژ، نوع ملک، ارزش عرصه و اعیان و سابقه توقیف قابل مشاهده است.
در صورتی که اطلاعات مربوط به عرصه و اعیان ملک درج نشده یا تغییر کرده باشد، می‌توان با استفاده از گزینه «به‌روزرسانی ارزش ملک»، آخرین تغییرات را از سازمان امور مالیاتی دریافت کرد. مرحله پنجم؛ توقیف الکترونیکی دارایی‌ها پس از بررسی دارایی‌ها، اقدامات لازم برای تأمین مبلغ قرار وثیقه انجام می‌شود. در این مرحله: املاک: امکان ارسال مکاتبات برخط برای توقیف یا بازداشت ملک و همچنین رفع آن وجود دارد. حساب‌های بانکی: امکان انتخاب چند حساب تا سقف مبلغ قرار وثیقه و انسداد برخط حساب‌ها فراهم است.
سهام بورسی: امکان توقیف سهام از طریق گزینه مربوط در سامانه پیش‌بینی شده است. مرحله ششم؛ صدور و امضای قرار قبولی وثیقه پس از انجام مراحل لازم، قرار قبولی وثیقه ایجاد می‌شود و متهم آن را از طریق پد امضا یا روش پیامکی امضا می‌کند. در روش پیامکی، کدی به شماره همراه متهم ارسال می‌شود که با وارد کردن آن در فرم قرار قبولی، امضای الکترونیکی ثبت می‌شود. مراحل ضمانت الکترونیک توسط شخص ثالث اگر متهم برای تأمین وثیقه از دارایی شخص دیگری استفاده کند، فرآیند ضمانت الکترونیک با مشارکت وثیقه‌گذار انجام می‌شود. مراحل این روش عبارت‌اند از: مرحله اول؛
ارسال پیامک اطلاع‌رسانی به وثیقه‌گذار ابتدا شماره همراه وثیقه‌گذار از متهم دریافت می‌شود و پیامک اطلاع‌رسانی درباره امکان ضمانت توسط شخص ثالث، از طریق اقدامات مربوط به فرم قرار تأمین ارسال می‌شود. مرحله دوم؛ ثبت درخواست قبول ضمانت شخص ثالث به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه می‌کند یا از طریق خودکاربری اقدام می‌کند. سپس لایحه‌ای با موضوع «درخواست قبول ضمانت از طرف وثیقه‌گذار» ارسال کرده و کد جام پلاک ثبتی ملک موردنظر را برای وثیقه‌گذاری در لایحه اعلام می‌کند. مرحله سوم؛
استعلام مالکیت و ارزیابی ملک پس از وصول لایحه، فرآیند ایجاد ضمانت الکترونیک برای شخص ثالث از طریق اقدامات فرم قرار تأمین آغاز می‌شود. در ادامه، مالکیت پلاک ثبتی وثیقه‌گذار استعلام و ملک معرفی‌شده ارزیابی می‌شود. مرحله چهارم؛ ایجاد و امضای قرار قبولی وثیقه در پایان، قرار قبولی وثیقه از طریق فرم شناسایی اموال ایجاد می‌شود. وثیقه‌گذار باید این قرار را از طریق پد امضا یا روش پیامکی امضا کند تا فرآیند مربوط به قبولی وثیقه تکمیل شود.
امکان رفع توقیف اموال در سامانه ضمانت الکترونیک یکی دیگر از قابلیت‌های سامانه ضمانت الکترونیک، امکان رفع توقیف پلاک ثبتی از طریق فرم شناسایی اموال یا مکاتبات مربوط است. این قابلیت به انجام الکترونیکی اقدامات مرتبط با رفع توقیف ملک کمک می‌کند. همچنین در فرآیند کفالت، امکان ارسال لایحه توسط کفیل و احراز ملائت وی از طریق استعلام قضایی پیش‌بینی شده است. یکی از موضوعات این استعلام، بررسی فیش حقوقی کارکنان دولت است. مزایای سامانه ضمانت الکترونیک چیست؟
راه‌اندازی سامانه ضمانت الکترونیک با هدف بهبود فرآیند تأمین قرار‌های قضایی و افزایش سرعت و دقت در انجام امور مرتبط صورت گرفته است. مهم‌ترین مزایای این سامانه عبارت‌اند از:
شناسایی و استعلام الکترونیکی دارایی‌های متهم و وثیقه‌گذار امکان انجام برخط برخی اقدامات مربوط به توقیف اموال کاهش مراجعات حضوری و حذف فرآیند‌های کاغذی افزایش شفافیت و اعتبارسنجی خودکار اطلاعات کاهش خطای انسانی در ثبت و ضبط دارایی‌ها کوتاه‌تر شدن زمان انجام فرآیند تأمین وثیقه یکپارچه‌سازی اطلاعات قضایی در بستری امن و پایدار کمک به ارتقای سلامت اداری و افزایش رضایتمندی مراجعان
سامانه ضمانت الکترونیک با استفاده از زیرساخت‌های هوشمند و یکپارچه، امکان انجام الکترونیکی بخش مهمی از مراحل شناسایی دارایی‌ها، تأمین وثیقه و ثبت قرار قبولی را فراهم می‌کند و گامی در جهت توسعه خدمات قضایی هوشمند به شمار می‌رود.
منبع: خبرگزاری میزان
