به گزارش جماران، اکتبر ۲۰۲۶ در بخش‌هایی از اروپا با موجی از اعتراض‌های اجتماعی و اقتصادی همراه شد. در فرانسه، اعتراض به فشار هزینه‌های زندگی و وضعیت خدمات عمومی ادامه پیدا کرد و رویترز در گزارش‌های خود از اعتراض‌های فرانسه به نارضایتی‌های اقتصادی و اجتماعی گسترده اشاره کرد. در بلژیک نیز کارگران، دانشجویان و اتحادیه‌ها علیه کاهش هزینه‌های عمومی، فشار بر قدرت خرید و برخی اصلاحات اقتصادی دولت به خیابان آمدند. اما در میان معترضان بلژیکی گروه دیگری هم حضور داشت: سالمندان و بازنشستگان. نسل ریشه در این گزارش به سراغ اعتراض سالمندان در بلژیک رفته است؛
اعتراضی که فقط درباره مبلغ حقوق بازنشستگی نیست. اصلاحات بازنشستگی، هزینه زندگی، حمل‌ونقل عمومی، مراقبت، دیجیتالی‌شدن خدمات و حفظ استقلال در سنین بالا، مجموعه‌ای از نگرانی‌ها را ساخته‌اند که بخشی از سالمندان بلژیکی را به خیابان کشانده است. اعتراضات اکتبر در بلژیک؛ از قدرت خرید تا کاهش بودجه‌ها در ۹ اکتبر حدود ۳۰ هزار نفر در بروکسل در تظاهراتی که اتحادیه‌ها سازمان داده بودند شرکت کردند.
یورونیوز در گزارش اعتراض‌های بروکسل نوشت که معترضان علیه کاهش هزینه‌های دولت و سیاست‌هایی به خیابان آمده بودند که می‌تواند فشار بیشتری بر کارگران، بازنشستگان و خانوارهای کم‌درآمد وارد کند. تغییرات اقتصادی، قدرت خرید و آینده خدمات عمومی از محورهای اعتراض بود. دانشجویان نیز نسبت به کاهش بودجه‌ها و افزایش فشار اقتصادی بر آموزش اعتراض داشتند. اما اعتراض‌های اکتبر ناگهانی نبود. در مارس و مه نیز ده‌ها هزار نفر در بروکسل علیه اصلاحات بازنشستگی و سیاست‌های اقتصادی دولت تظاهرات کرده بودند.
رسانه عمومی بلژیک VRT در پوشش اعتراض‌های مارس، اصلاحات بازنشستگی را یکی از مهم‌ترین عوامل نارضایتی اتحادیه‌ها و کارکنان معرفی کرده بود. بنابراین آنچه در اکتبر دیده شد، ادامه نارضایتی اجتماعی‌ای بود که از ماه‌ها قبل شکل گرفته بود. اعتراض سالمندان در بلژیک؛ «سالمندان خشمگین» چه می‌خواهند؟ در میان معترضان، جنبشی با نام فرانسوی Le Gang des Vieux en Colère یا «گروه سالمندان خشمگین» فعال است. این جنبش سالمندان بلژیکی خود را مستقل و غیرحزبی معرفی می‌کند و هدفش را دفاع از امکان سالمندشدن با کرامت برای نسل امروز و نسل‌های آینده می‌داند.
این گروه پیش از تظاهرات ۱۲ مارس رسماً از سالمندان خواسته بود به اعتراض بپیوندند. فهرست مطالباتش نشان می‌دهد اعتراض سالمندان در بلژیک فقط دفاع از وضعیت فعلی بازنشستگان نیست. در بیانیه سالمندان خشمگین برای تظاهرات مارس مطالباتی مانند مستمری حداقلی مناسب، تعدیل مستمری‌ها متناسب با هزینه زندگی، حمایت از مشاغل سخت، برابری بیشتر زنان و مردان در حقوق بازنشستگی و تقویت تأمین اجتماعی و خدمات عمومی مطرح شده است. این گروه همچنین با سخت‌ترشدن امکان بازنشستگی برای بخشی از نیروی کار مخالف است و تأکید می‌کند مسیر شغلی همه افراد یکسان نیست.
بیماری، بیکاری، مراقبت از اعضای خانواده یا کار در مشاغل سخت می‌تواند باعث شود فرد سابقه کاری کاملاً پیوسته نداشته باشد. اصلاحات بازنشستگی؛ چرا اعتراض سالمندان در بلژیک شکل گرفت؟ بخش مهمی از اعتراض سالمندان در بلژیکبه اصلاح نظام بازنشستگی مربوط می‌شود. بر اساس اطلاعات سرویس فدرال بازنشستگی بلژیک درباره اصلاحات جدید، از سال ۲۰۲۷ نحوه محاسبه برخی سال‌های کاری برای بازنشستگی زودهنگام تغییر می‌کند. برای اینکه یک سال در محاسبه سابقه لازم برای بازنشستگی زودهنگام منظور شود، فرد باید حداقل تعداد مشخصی روز کار کرده یا دوره‌های معادل قابل قبول داشته باشد.
خود سرویس فدرال بازنشستگی نیز توضیح داده است که این تغییر می‌تواند برای برخی افراد باعث عقب‌افتادن زمان امکان بازنشستگی شود. همین موضوع یکی از نقاط اصلی اختلاف است. مخالفان می‌گویند زنانی که بخشی از عمر کاری خود را صرف مراقبت از خانواده کرده‌اند، افراد دارای دوره‌های بیکاری یا بیماری و کارکنان مشاغل سخت ممکن است بیش از دیگران تحت تأثیر قرار بگیرند. بنابراین مناقشه فقط درباره «سن بازنشستگی» نیست؛ سؤال مهم‌تر این است که چه نوع سابقه کاری در نظام جدید ارزش یکسان دارد و هزینه اصلاح نظام بازنشستگی بر دوش چه کسانی قرار می‌گیرد.
سالمندان بلژیک فقط درباره مستمری اعتراض ندارند دامنه اعتراض سالمندان در بلژیک از بازنشستگی فراتر می‌رود. جنبش سالمندان خشمگین درباره هزینه مراکز نگهداری سالمندان، کیفیت مراقبت، تبعیض سنی، دسترسی به حمل‌ونقل عمومی و دیجیتالی‌شدن خدمات نیز موضع گرفته است. رسانه محلی BX1 بروکسل در گزارشی درباره این جنبش به بخشی از همین مطالبات اجتماعی سالمندان اشاره کرده است. برای بخشی از سالمندان، دیجیتالی‌شدن کامل خدمات بانکی، حمل‌ونقل و امور دولتی می‌تواند به مانعی واقعی تبدیل شود.
اگر خرید بلیت، استفاده از تخفیف یا انجام امور اداری فقط از طریق اپلیکیشن ممکن باشد، افراد سالمندی که دسترسی یا مهارت دیجیتال کمتری دارند ممکن است عملاً از برخی خدمات کنار گذاشته شوند. این گروه حتی نسبت به تغییر تعرفه قطارها و تأثیر آن بر سالمندان اعتراض کرده است؛ چون حمل‌ونقل عمومی برای حفظ استقلال و ارتباط اجتماعی در سالمندی اهمیت زیادی دارد. این مسئله تنها مختص بلژیک نیست. نسل ریشه پیش‌تر در گزارش بحران مسکن سالمندان در اسپانیا نشان داده بود که چگونه امنیت مسکن می‌تواند برای سالمندان به یک مسئله اجتماعی و حتی موضوع اعتراض تبدیل شود.
همچنین گزارش سالمندی بریتانیا در سال ۲۰۲۶نشان می‌دهد حتی کشورهای توسعه‌یافته اروپایی نیز با پرسش‌های جدی درباره بازنشستگی، سلامت، اشتغال و خدمات عمومی برای جمعیت سالمند روبه‌رو هستند. سالمندی در بلژیک؛ بیش از یک نفر از هر پنج نفر بالای ۶۵ سال اهمیت اعتراض سالمندان در بلژیک زمانی روشن‌تر می‌شود که ساختار جمعیتی این کشور را ببینیم. طبق آمار رسمی Statbel درباره جمعیت بلژیک، این کشور در ابتدای سال ۲۰۲۶ حدود ۱۱ میلیون و ۸۶۸ هزار نفر جمعیت داشت و ۲۰٫۶۷ درصد جمعیت آن ۶۵ سال یا بیشتر سن داشتند.
یعنی بیش از یک نفر از هر پنج شهروند بلژیکی در گروه سنی بالای ۶۵ سال قرار دارد. این سهم در سال ۱۹۹۶ حدود ۱۶ درصد بود. نکته مهم‌تر اینکه نزدیک به یک‌سوم جمعیت بالای ۶۵ سال بلژیک اکنون ۸۰ سال یا بیشتر دارند. بنابراین مسائل بازنشستگی، مراقبت، حمل‌ونقل و خدمات عمومی دیگر درباره گروه کوچکی از جامعه نیست. نسل ریشه نیز در مطلب مربوط به رشد جمعیت سالمندان جهان تا سال ۲۰۴۰ به همین روند جهانی افزایش سریع جمعیت ۶۵ ساله و بیشتر پرداخته است. افزایش تعداد سالمندان فقط به معنای افزایش هزینه بازنشستگی نیست؛ مسئله مراقبت نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نمونه‌هایی مانند بانک زمان سالمندی در سنت‌گالن سوئیسنشان می‌دهد برخی شهرهای اروپایی در حال آزمودن مدل‌های تازه‌ای برای پاسخ به نیازهای مراقبتی جمعیت سالمند هستند. چرا اعتراض سالمندان در بلژیک مهم است؟ اعتراض سالمندان در بلژیک فقط مخالفت چند بازنشسته با یک قانون نیست. این اعتراض نشان می‌دهد سالمندان دیگر صرفاً دریافت‌کننده خدمات یا موضوع سیاست‌گذاری نیستند؛ خود آنها درباره نحوه طراحی بازنشستگی، خدمات عمومی، حمل‌ونقل، مراقبت و آینده اقتصادی‌شان مطالبه‌گری می‌کنند.
آنها به خیابان آمده‌اند چون معتقدند افزایش سن جمعیت نباید به معنای پذیرش خودکار کاهش قدرت خرید، دشوارترشدن بازنشستگی یا محدودترشدن دسترسی به خدمات باشد. در کشوری که بیش از یک‌پنجم جمعیت آن بالای ۶۵ سال است، این دیگر مطالبه یک گروه حاشیه‌ای نیست. اعتراض سالمندان در بلژیک در نهایت درباره پرسشی بزرگ‌تر است: سالمندی در یک کشور توسعه‌یافته باید با چه سطحی از امنیت اقتصادی، استقلال، دسترسی به خدمات و حق مشارکت اجتماعی همراه باشد؟
منبع: جماران
