گروه اقتصادی برنا/ بررسی داده‌های مربوط به ردپای جنگل‌زدایی اتحادیه اروپا در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ نشان می‌دهد واردات محصولات کشاورزی، به‌ویژه کاکائو، سویا و روغن پالم، با فشار بر جنگل‌ها در کشور‌های تولیدکننده ارتباط دارد. بر اساس گزارش مؤسسه پژوهشی Trase که در مارس ۲۰۲۶ منتشر شده است، اتحادیه اروپا سالانه با حدود ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ هکتار جنگل‌زدایی مرتبط با واردات محصولات کشاورزی مواجه بوده است. این رقم با حذف جنگل‌زدایی رخ‌داده در داخل اتحادیه اروپا به ۱۰۸ هزار و ۶۰۰ هکتار در سال می‌رسد.
کاکائو، مهم‌ترین کالای مرتبط با ردپای جنگل‌زدایی بر اساس نمودار منتشرشده از سوی انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، کاکائو با ۴۵٫۶ هزار هکتار، بیشترین میزان ردپای جنگل‌زدایی را در میان کالا‌های نمایش‌داده‌شده دارد. سویا با ۱۶٫۲ هزار هکتار و روغن پالم با ۱۴٫۸ هزار هکتار در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. همچنین، فرآورده‌های دامی مرتبط با گاو با ۱۳٫۴ هزار هکتار، قهوه با ۵٫۷ هزار هکتار، چوب صنعتی با ۰٫۸ هزار هکتار و لاستیک با ۰٫۲ هزار هکتار در این نمودار ثبت شده‌اند. سهم گروه «سایر» نیز ۱۵٫۸ هزار هکتار اعلام شده است.
گزارش Trase نشان می‌دهد ردپای جنگل‌زدایی مرتبط با کاکائو پس از در نظر گرفتن تجارت مجدد محصولات در زنجیره تجاری اتحادیه اروپا، از ۴۵٫۶ هزار هکتار به ۴۱٫۷ هزار هکتار کاهش می‌یابد. در مقابل، رقم مربوط به چوب صنعتی پس از این تعدیل از ۸۲۰ هکتار به ۳۷۰۰ هکتار افزایش پیدا می‌کند. این تفاوت نشان می‌دهد که مسیر تجارت و صادرات مجدد محصولات نیز در محاسبه ردپای جنگل‌زدایی اهمیت دارد. ساحل عاج و برزیل در کانون زنجیره تأمین در بخش مربوط به کشور‌های مبدأ در نمودار انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، ساحل عاج با ۴۲٫۷ هزار هکتار در رتبه نخست قرار دارد.
برزیل با ۲۶ هزار هکتار در رتبه دوم است و پس از آن اندونزی با ۸ هزار هکتار، مالزی با ۴ هزار هکتار، پرو با ۳٫۹ هزار هکتار و غنا با ۳٫۳ هزار هکتار قرار می‌گیرند. سهم گروه «سایر کشورها» نیز ۲۴٫۶ هزار هکتار گزارش شده است.
اهمیت این کشورها در زنجیره تأمین محصولات کشاورزی را می‌توان در نمونه کاکائو مشاهده کرد. طبق تحلیل منتشرشده از سوی Trase در مه ۲۰۲۶، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ مقصد ۶۶ درصد از صادرات کاکائوی ساحل عاج بوده است؛ این کشور بزرگ‌ترین تولیدکننده کاکائو در جهان به شمار می‌رود. همین گزارش نشان می‌دهد تنها ۴۸ درصد از حجم صادرات کاکائوی ساحل عاج در سال ۲۰۲۴ را می‌شد بر اساس اطلاعات عمومی شرکت‌های تجاری به مناطق تولید آن ردیابی کرد؛ موضوعی که پیچیدگی زنجیره تأمین و دشواری شناسایی منشأ محصولات را برجسته می‌کند.
مقررات جدید اروپا برای مقابله با جنگل‌زدایی اتحادیه اروپا برای محدود کردن ورود محصولات مرتبط با جنگل‌زدایی به بازار خود، مقررات محصولات عاری از جنگل‌زدایی (EUDR) را تصویب کرده است. این مقررات هفت گروه کالایی شامل گاو و محصولات مرتبط، کاکائو، قهوه، روغن پالم، لاستیک، سویا و چوب را پوشش می‌دهد و شرکت‌های مشمول را ملزم می‌کند انطباق محصولات خود با الزامات قانونی و نبود ارتباط آنها با جنگل‌زدایی پس از تاریخ مبنای تعیین‌شده را اثبات کنند.
بر اساس آخرین اطلاعات رسمی کمیسیون اروپا در ژوئیه ۲۰۲۶، اجرای این مقررات از ۳۰ دسامبر ۲۰۲۶ برای شرکت‌های متوسط و بزرگ و برخی شرکت‌های خرد و کوچک آغاز می‌شود. برای سایر شرکت‌های خرد و کوچک مشمول، تاریخ اجرای مقررات ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ تعیین شده است. این مقررات می‌تواند بر نحوه تأمین، مستندسازی و ردیابی محصولات صادراتی کشور‌های تولیدکننده اثر بگذارد؛ به‌ویژه در زنجیره‌هایی که منشأ محصولات به‌روشنی مشخص نیست. با این حال، میزان تأثیر اقتصادی آن بر هر کشور به ساختار صادرات، توانایی ردیابی محصولات و انطباق شرکت‌ها با الزامات قانونی بستگی دارد.
ضرورت شفافیت در زنجیره تأمین بنابراین بررسی اثر تجارت بین‌المللی بر جنگل‌ها، علاوه بر حجم واردات، به شناسایی کشور مبدأ، نوع کالا و مسیر انتقال آن در زنجیره تأمین نیاز دارد. همچنین، تفاوت میان آمار پیش و پس از تعدیل تجارت مجدد نشان می‌دهد که استفاده از یک رقم بدون توضیح روش محاسبه می‌تواند به برداشت نادرست از میزان واقعی مواجهه تجاری با جنگل‌زدایی منجر شود. انتهای پیام/
منبع: خبرگزرای برنا
