نورنیوز-گروه بین‌الملل: شکست عربستان در برابر اراده استقلال‌خواهانه مردم یمن، به واقعیتی آشکار در معادلات منطقه تبدیل شده است؛ چنان‌که حتی متحدان غربی ریاض و اعضای تفاهم‌نامه مکه نیز با احتیاط از ورود به جنگ پرهیز می‌کنند تا شریک پیامدهای شکست آن نشوند. در چنین شرایطی، عبدالفتاح سیسی، رئیس‌جمهور مصر، در مراسم فارغ‌التحصیلی دانشجویان آکادمی نظامی این کشور اعلام کرده است که در صورت درخواست ریاض، قاهره هر اقدامی را که برای دفاع از عربستان لازم باشد، انجام خواهد داد.
سپردن تصمیم نهایی به پارلمان، در کنار تجربه مداخله مصر در جنگ سعودی علیه یمن در سال ۲۰۱۵ و تلاش‌های جدید قاهره برای ایفای نقش میانجی، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ورود به جنگ، دستاوردی پایدار برای مصر خواهد داشت یا اعتبار بین‌المللی آن را هزینه خواهد کرد؟ به نظر می‌رسد، ابتکارهای صلح‌جویانه، از جمله طرح ایران، مسیری کم‌هزینه‌تر و قابل اتکاتر پیش روی قاهره قرار می‌دهد. ائتلاف‌سازی برای جنگ؛ نشانه قدرت یا اعتراف به شکست؟
نخستین مسئله در تصمیم‌گیری کشورها برای ورود به منازعات، تشخیص ماهیت ائتلاف‌سازی‌هاست: آیا یارگیری از موضع قدرت صورت می‌گیرد یا نشانه‌ای از ناتوانی در دستیابی به اهداف؟ عربستان همچنان به جنگ علیه یمن ادامه می‌دهد، حال آنکه مقاومت نیروهای یمنی در برابر حملات خارجی و تلاش برای آزادسازی اراضی اشغالی، معادلات میدانی را دگرگون کرده است. پیشروی نیروهای مردمی به سمت تعز و تهدید عدن، در کنار اجرای معادله «محاصره در برابر محاصره» و هدف قرار گرفتن مراکز راهبردی، از جمله آرامکو، هزینه‌های تداوم جنگ را برای ریاض افزایش داده است.
در چنین وضعیتی، حتی پاکستان و ترکیه، با وجود توافق‌های امنیتی با عربستان، به کمک‌های محدود دفاعی بسنده کرده‌اند و آمریکا، فرانسه و انگلیس نیز از ورود گسترده و آشکار به جنگ پرهیز دارند. ورود مصر به چنین منازعه‌ای، عملاً پذیرش هزینه‌های سنگین جنگی است که افق پیروزی روشنی برای ائتلاف سعودی ندارد. بنابراین، حمایت نظامی از ریاض را نمی‌توان بدون ارزیابی واقعیت‌های میدانی، تصمیمی در راستای منافع ملی مصر دانست. بازی آمریکایی؛
جنگ مسلمانان با یکدیگر، سازش با اسرائیل کشورهای منطقه باید نسبت به راهبرد آمریکا برای گرفتار کردن دولت‌های اسلامی در جنگ فرسایشی با یکدیگر هوشیار باشند؛ راهبردی که هم‌زمان، مسیر سازش با رژیم صهیونیستی را هموار می‌کند. اظهارات ترامپ درباره استقبال عربستان از کمک‌های اسرائیل علیه یمن و تحرکات برای کشاندن کشورهای منطقه به ائتلاف سعودی، در همین چارچوب قابل ارزیابی است. هدف چنین روندی، تغییر اولویت‌های جهان اسلام و جایگزینی تقابل کشورهای مسلمان با مقابله مشترک با رژیم صهیونیستی است؛
رژیمی که به اشغالگری در فلسطین، لبنان و سوریه ادامه می‌دهد و در صورت تداوم بی‌تفاوتی منطقه، دامنه تهدیدهای آن می‌تواند مصر و اردن را نیز دربرگیرد. تجربه کشورهای عربی از همراهی با بازی آمریکایی علیه ایران و هزینه‌های سنگین آن، هشداری جدی برای قاهره است. ورود به جنگ یمن، به‌جای تقویت امنیت مصر، می‌تواند این کشور را در مسیری قرار دهد که منافع راهبردی آن با اهداف واشنگتن و تل‌آویو گره بخورد. امنیت بومی؛ معیار واقعی همگرایی منطقه‌ای در هفته‌های اخیر، درخواست‌هایی برای تقویت امنیت جمعی منطقه مطرح شده است؛
از جمله تأکید انور قرقاش، مشاور رئیس امارات، بر احیای همکاری‌های مشترک کشورهای خلیج فارس. تحقق چنین رویکردی، مستلزم امنیت بومی و استقلال تصمیم‌گیری است، نه جنگ‌افروزی بر اساس خواست آمریکا و رژیم صهیونیستی. تفاهم‌نامه‌هایی مانند تفاهم‌نامه مکه زمانی می‌توانند ارزش راهبردی داشته باشند که به جای اقدام علیه کشورهای اسلامی، در خدمت مقابله با اشغالگری اسرائیل و کاهش مداخلات آمریکا قرار گیرند. یمن، که در حمایت از فلسطین مواضعی آشکار داشته و اکنون مدعی دفاع مشروع در برابر تجاوز است، نباید به هدف ائتلاف‌سازی کشورهای مسلمان تبدیل شود.
آرامش منطقه از همگرایی مبتنی بر واقعیت‌های میدانی و شناخت دشمن اصلی می‌گذرد؛ در غیر این صورت، ورود مصر به ائتلاف سعودی، جز تشدید بحران و گسترش هزینه‌های منطقه‌ای نتیجه‌ای نخواهد داشت. ابتکار ایران؛ فرصتی برای تثبیت جایگاه صلح‌ساز مصر مصر طی سال‌های اخیر کوشیده است نقش میانجی را تقویت کند؛ میانجی‌گری میان ایران و آژانس نیز جلوه‌ای از این رویکرد است. توسعه روابط با ایران، روسیه و چین، از جمله سفر رئیس‌جمهور چین به قاهره، نشان‌دهنده تلاش مصر برای گسترش تعاملات مستقل در نظم جهانی است.
ورود به جنگ یمن می‌تواند این دستاوردها را مخدوش سازد و بی‌طرفی و اعتبار میانجی‌گرانه قاهره را زیر سؤال ببرد؛ هرچند وابستگی بخشی از نیازهای اقتصادی مصر به عربستان، ملاحظه‌ای واقعی در تصمیم‌گیری این کشور است. در این میان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در اجلاس وزرای خارجه سازمان همکاری اسلامی، «روند سیاسی فراگیر و جامع» را راهکار حل درگیری عربستان و یمن دانسته و پیش‌تر آمادگی تهران برای میانجی‌گری را با وزیر خارجه عربستان مطرح کرده است. او همچنین در نامه‌ای به مقامات یمنی بر توسعه روابط تأکید کرده است.
تأکید عراقچی بر اینکه دوازده سال جنگ، ناکارآمدی راهکار نظامی و ضرورت حل‌وفصل سیاسی بحران یمن را آشکار کرده است، فرصتی پیش روی مصر قرار می‌دهد تا با حمایت از ابتکار صلح ایران، بدون ورود به جنگ و تحمیل هزینه‌های سنگین، جایگاه منطقه‌ای و اعتبار جهانی خود را ارتقا دهد. حمایت مصر از این ابتکار، می‌تواند منافع آن کشور را با صلح و امنیت منطقه‌ای پیوند بزند. ایران نیز آمادگی خود را برای همکاری با کشورهای منطقه در مسیر امنیت بومی و ثبات اعلام کرده است؛
رویکردی که مدیریت تنگه هرمز را نیز در چارچوب راهبرد امنیت‌ساز منطقه‌ای و مقابله با تجاوزگری آمریکا و رژیم صهیونیستی تعریف می‌کند.
منبع: نورنیوز
