به گزارش خبرگزاری صداوسیما، خدیجه مرادبیگی، مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در برنامه روی خط خبر، با اشاره به خدمات جامعه پرستاری در بحران‌های یک سال گذشته، از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، گفت: پرستاران در شرایط دشوار و با وجود مشکلات و نارضایتی‌های شغلی، به تعهد حرفه‌ای خود پایبند ماندند و در مراکز درمانی به ارائه خدمت ادامه دادند.
وی با تبریک میلاد حضرت زینب کبری (س) و روز پرستار اظهار کرد: صبر و ایثار از مهم‌ترین ویژگی‌های الگوی پرستاری، حضرت زینب (س)، است و جامعه پرستاری کشور نیز در بحران‌های مختلف، از جمله جنگ و دوران کرونا، این ویژگی‌ها را در عمل نشان داده است. مرادبیگی با اشاره به بازدید‌های میدانی از مراکز درمانی در ایام جنگ افزود: در این بازدید‌ها شاهد حضور پرستارانی بودیم که با وجود شرایط دشوار، شیفت‌های متوالی را برای خدمت‌رسانی به بیماران بر عهده می‌گرفتند. حتی در بیمارستانی در اندیمشک که بخشی از سقف آن فروریخته بود، پرستاران به ارائه خدمت ادامه می‌دادند.
وی ادامه داد: در میان این نیروها، پرستاران جوان و نیرو‌های طرحی نیز حضور داشتند که با وجود صدای انفجار و شرایط بحرانی، محل خدمت خود را ترک نکردند. همچنین برخی پرستاران با وجود مسئولیت‌های خانوادگی، در بیمارستان ماندند تا روند خدمت‌رسانی متوقف نشود. مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت با اشاره به کاهش آمار ترک خدمت پرستاران در دوره جنگ گفت: حتی نیرو‌هایی که از شرایط کاری و وضعیت موجود ناراضی بودند، در آن مقطع به دلیل احساس مسئولیت در قبال کشور و مردم به خدمت ادامه دادند.
این ایثار نشان می‌دهد که مسئولان باید برای پاسخگویی به مطالبات و بهبود شرایط شغلی پرستاران اقدامات مؤثرتری انجام دهند. افزایش ۲.۵ برابری اضافه‌کار پرستاران مرادبیگی درباره اقدامات وزارت بهداشت برای پیگیری مطالبات جامعه پرستاری اظهار کرد: در معاونت پرستاری، دلایل نارضایتی همکاران به‌صورت دقیق بررسی شده است. یکی از موضوعات مهم این است که پرستاران در شرایط بحران، برخلاف بسیاری از مشاغل، امکان دورکاری ندارند و حتی ممکن است مرخصی‌های آنان نیز لغو شود؛ بنابراین، شرایط کاری و مزایای این گروه باید متناسب با مسئولیت‌هایشان مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: در همین راستا، موضوعاتی مانند محاسبه ضرایب برای ایام تعطیل، فوق‌العاده خاص، تأمین مسکن و توسعه پانسیون‌های پرستاری پیگیری شده است. همچنین در دولت چهاردهم، اضافه‌کار پرستاران با ضریب ۲.۵ برابر پرداخت شده و تأخیر‌های هشت تا ۱۲ ماهه در پرداخت اضافه‌کار که پیش‌تر در برخی مراکز وجود داشت، تا حد زیادی برطرف شده است؛ به‌طوری‌که در حال حاضر پرداخت اضافه‌کار در بسیاری از مراکز به‌روز شده است.
مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری ادامه داد: در حوزه تعرفه خدمات پرستاری نیز تلاش شده است با استفاده از ضرایب ترجیحی در مناطق کم‌برخوردار، زمینه ماندگاری نیروها در این مناطق تقویت شود. وی با اشاره به برنامه بورسیه دانشجویان پرستاری گفت: این برنامه با هماهنگی معاونت‌های آموزشی و توسعه در مراحل پایانی قرار دارد و برای شهر‌ها و مراکزی پیش‌بینی شده است که به دلیل شرایط خاص، با دشواری بیشتری در جذب و نگهداشت نیروی انسانی مواجه هستند.
اختصاص بخشی از مجوز‌های استخدامی به گروه پرستاری مرادبیگی با بیان اینکه بهبود شرایط پرستاران نیازمند همکاری سایر دستگاه‌ها نیز هست، گفت: سازمان برنامه و بودجه و سازمان اداری و استخدامی کشور در زمینه تأمین اعتبارات و صدور مجوز‌های استخدامی نقش مهمی دارند. وی افزود: در سال ۱۴۰۲، حدود ۴۰ درصد و در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۳ تا ۴۶ درصد از مجوز‌های استخدامی به گروه پرستاری اختصاص یافت؛ با این حال، مسئله فقط جذب نیرو نیست و نگهداشت نیروی انسانی نیز اهمیت اساسی دارد.
مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت با تشبیه کمبود نیروی انسانی به ظرفی دارای حفره گفت: اگر نیرو‌های جدید جذب شوند، اما شرایط محیط کار به‌گونه‌ای باشد که پس از مدتی خدمت را ترک کنند، کمبود نیروی انسانی همچنان ادامه خواهد داشت. بنابراین، در کنار جذب و تربیت دانشجو، باید برای افزایش ماندگاری پرستاران نیز برنامه‌ریزی شود. وی درباره وضعیت دریافتی پرستاران توضیح داد: با استفاده از ظرفیت‌های موجود، دستورالعمل بازتوزیع کارانه چهار بار بازنگری شده است.
میانگین کارانه گروه پرستاری از حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۱ به حدود ۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ هرچند این میزان همچنان پاسخگوی همه نیاز‌ها و انتظارات معیشتی همکاران نیست. مرادبیگی افزود: کارانه به دلیل تأخیر در پرداخت مطالبات از سوی سازمان‌های بیمه‌گر، با فاصله زمانی به دست پرستاران می‌رسد. از این رو، افزایش حقوق ثابت و اجرای فوق‌العاده خاص می‌تواند نقش مؤثرتری در بهبود وضعیت معیشتی و افزایش انگیزه نیروها داشته باشد.
نیاز به توسعه پانسیون‌های پرستاری وی با تأکید بر اهمیت تأمین مسکن برای پرستاران گفت: از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴، با محوریت معاونت توسعه وزارت بهداشت، اعتباراتی برای تجهیز و تکمیل پانسیون‌های پرستاری در اختیار دانشگاه‌های علوم پزشکی قرار گرفت که اولویت آن مناطق کم‌برخوردار بود. مرادبیگی با اشاره به اختصاص حدود ۱۵۰ میلیارد تومان برای این منظور بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی همکاران افزود: بخشی از مراکز دارای فضای پانسیون بودند که به تجهیز نیاز داشتند و برخی طرح‌های نیمه‌تمام نیز تکمیل شدند، اما برای تأمین کامل نیاز‌ها به اعتبارات بیشتری نیاز است.
وی ادامه داد: مشکل مسکن فقط به مناطق کم‌برخوردار محدود نمی‌شود و در شهر‌هایی مانند تهران نیز هزینه‌های بالای مسکن می‌تواند بر ماندگاری نیروها تأثیر بگذارد. با توجه به اینکه بخشی از پرستاران به‌صورت طرحی و غیربومی فعالیت می‌کنند، فراهم کردن محل اسکان مناسب می‌تواند به ادامه خدمت آنان در مراکز درمانی کمک کند.
مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت تصریح کرد: پیشنهاد اختصاص ردیف بودجه مشخص با عنوان «زیست پرستار» برای ساخت و تجهیز مستمر پانسیون‌ها به معاونت توسعه ارائه شده است تا دانشگاه‌ها بتوانند بر اساس برنامه‌ای مشخص، این زیرساخت‌ها را توسعه دهند.
ضرورت اجرای بسته‌های ماندگاری برای مناطق کم‌برخوردار مرادبیگی با اشاره به کمبود نیروی پرستاری در برخی استان‌ها و مناطق کشور گفت: در مناطقی مانند سیستان و بلوچستان، هرمزگان، خوزستان و برخی مراکز جنوبی، حتی در آزمون‌های استخدامی نیز با وجود اختصاص مجوز، گاهی داوطلب کافی برای تصدی موقعیت‌های شغلی وجود ندارد. وی افزود: در چنین شرایطی، مسئله صرفاً جذب نیرو نیست، بلکه باید برای ماندگاری پرستاران بسته‌های حمایتی و مزایای ویژه در نظر گرفته شود. اجرای این بسته‌ها می‌تواند به کاهش کمبود نیروی انسانی در مراکز دارای شرایط دشوار کاری کمک کند.
مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت تأکید کرد: افزایش فوق‌العاده‌های شغلی، تأمین مسکن و بهبود شرایط محیط کار از جمله اقداماتی است که می‌تواند انگیزه پرستاران را برای خدمت در این مناطق افزایش دهد. کمبود پرستار و برنامه جذب ۳۰ هزار نیرو مرادبیگی تعداد پرستاران شاغل در مراکز تابعه و نیمه‌تابعه وزارت بهداشت را حدود ۱۴۸ هزار نفر اعلام کرد و گفت: با توجه به وجود حدود ۱۵۳ هزار تخت فعال بیمارستانی و نیاز‌های بخش‌های ویژه، درمانگاه‌ها و مراکز پاراکلینیکی، کشور با کمبود نیروی پرستاری مواجه است.
وی با اشاره به برآورد‌های مطرح‌شده درباره کمبود حدود ۱۰۰ هزار پرستار افزود: تأمین این میزان نیرو در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست، اما انتظار داریم سالانه دست‌کم ۱۵ تا ۲۰ هزار مجوز استخدام پرستار اختصاص یابد. این روند باید هم‌زمان با اجرای برنامه‌های نگهداشت نیرو دنبال شود تا جذب‌های جدید به دلیل شرایط نامناسب کاری به ترک خدمت منجر نشود.
مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت درباره آزمون استخدامی پیش‌رو و برنامه جذب ۳۰ هزار پرستار نیز گفت: هماهنگی‌های لازم میان معاونت پرستاری و معاونت توسعه انجام شده و در جلسات مشترک، استاندارد نسبت پرستار به تخت و نیاز مراکز درمانی بررسی شده است. وی ادامه داد: قرار است معاونت پرستاری در تخصیص مجوز‌های استخدامی نقش مشورتی داشته باشد تا نیروها به مراکزی اختصاص یابند که بیشترین نیاز را دارند. با این حال، تاریخ دقیق برگزاری آزمون استخدامی هنوز اعلام نشده است.
مرادبیگی تعداد فارغ‌التحصیلان پرستاری را حدود ۱۲ هزار و ۵۰۰ نفر اعلام کرد و گفت: این نیروها باید پس از فراغت از تحصیل، در چارچوب مقررات مربوط، دوره طرح خود را آغاز کنند؛ اما نیروی طرحی به دلیل محدود بودن دوره خدمت، نمی‌تواند به‌تنهایی کمبود پایدار نیروی انسانی را جبران کند. وی تأکید کرد: لازم است سیاست‌گذاری‌ها به سمت استخدام پایدار و ایجاد شرایط مناسب برای ماندگاری پرستاران حرکت کند؛ به‌ویژه در مناطقی که با کمبود شدید نیروی انسانی و تخت‌های فعال مواجه هستند.
افزایش بسته‌های تعرفه خدمات پرستاری از ۱۷ به ۵۱ مورد مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت در ادامه، درباره وضعیت تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری اظهار کرد: اجرای تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری از سال ۱۴۰۱ آغاز شد و مبلغ توزیع‌شده میان گروه پرستاری در آن سال حدود ۳.۲ همت بود که با افزایش ارزش‌های نسبی و کای پایه، در سال ۱۴۰۴ به حدود ۲۲ همت رسید. وی افزود: تعداد بسته‌های خدمتی مشمول تعرفه نیز از ۱۷ بسته در سال ۱۴۰۱ به ۵۱ بسته در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است.
این تغییرات امکان شناسایی و دریافت درآمد بیشتری از محل خدمات پرستاری از سازمان‌های بیمه‌گر را فراهم کرده است. مرادبیگی با اشاره به تغییرات تعرفه‌ها در سال جاری گفت: با تغییر کای پایه و ارزش‌های نسبی، انتظار می‌رود درآمد حاصل از تعرفه خدمات پرستاری دست‌کم ۶۸ درصد افزایش یابد؛ با این حال، تأخیر در پرداخت مطالبات از سوی سازمان‌های بیمه‌گر همچنان یکی از مشکلات اصلی این حوزه است.
وی میانگین تأخیر در پرداخت تعرفه خدمات پرستاری به همکاران بالینی را در سطح کشور حدود هفت ماه اعلام کرد و افزود: اگرچه برخی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، به‌ویژه در تهران، پرداخت‌های به‌روزتری دارند، اما در مجموع، تأخیر در وصول مطالبات همچنان بر زمان پرداخت به پرستاران تأثیر می‌گذارد.
محاسبه تعرفه پرستاری بر اساس مجموعه خدمات و دستورالعمل بازتوزیع مرادبیگی در واکنش به رقم اعلام‌شده از سوی برخی فعالان حوزه پرستاری مبنی بر پرداخت ۶۰۰ هزار تومان برای ۲۴ ساعت مراقبت از بیمار توضیح داد: محاسبه تعرفه خدمات پرستاری به یک بسته خدمتی یا یک شیفت محدود نمی‌شود و عوامل مختلفی در تعیین سهم نهایی هر فرد نقش دارند. وی گفت: درآمد حاصل از تعرفه‌های پرستاری از سازمان‌های بیمه‌گر دریافت و در صندوق مربوط تجمیع می‌شود؛ سپس بر اساس دستورالعمل بازتوزیع، سهم گروه‌های مختلف پرستاری تعیین می‌شود.
در این فرایند، نوع خدمت، میزان مشارکت در ارائه مراقبت و فعالیت نیروها در شیفت‌های صبح، عصر و شب مورد توجه قرار می‌گیرد. مدیرکل دفتر توانمندسازی و بهبود سرمایه‌های انسانی معاونت پرستاری وزارت بهداشت افزود: پرداخت تعرفه فقط به کارکنانی که مستقیماً به بیمار خدمت ارائه می‌کنند محدود نیست و نیرو‌های دارای عملکرد غیرمستقیم نیز بر اساس ضوابط مربوط مشمول دریافت سهم می‌شوند. بنابراین، نمی‌توان کل تعرفه خدمات پرستاری را صرفاً بر مبنای یک رقم ثابت برای ۲۴ ساعت مراقبت محاسبه کرد.
وی با تأکید بر ضرورت واقعی‌تر شدن تعرفه‌ها اظهار کرد: یکی از انتظارات ما از شورای عالی بیمه، افزایش متناسب ارزش‌های نسبی خدمات پرستاری و توسعه بسته‌های خدمتی است تا درآمد حاصل از این خدمات افزایش یابد و پرداخت‌ها تناسب بیشتری با حجم و مسئولیت کار پرستاران داشته باشد. مرادبیگی در پایان با قدردانی از تلاش‌های جامعه پرستاری گفت: در معاونت پرستاری و وزارت بهداشت از تعهد، دلسوزی و زحمات همکاران آگاه هستیم و تمام تلاش خود را برای کاهش دغدغه‌های معیشتی و بهبود شرایط کاری آنان به کار می‌گیریم.
با این حال، تحقق بخش مهمی از این اهداف به تأمین اعتبارات لازم و همکاری سایر دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
