فرقی ندارد نپال باشد یا ترکیه و اسپانیا؛ وقتی سیل رخ بدهد از درختان تا خودروها و خانه‌ها در معرض آسیب قرار می‌گیرند و تنها هماهنگی نهادها و مدیریت بحران است که می‌تواند از افزایش تلفات جانی و مالی جلوگیری کند.
به گزارش همشهری آنلاین – برای این موضوع هم نیاز است که بین نهادها هماهنگی وجود داشته باشد و نیروهای عملیاتی و امدادی مهارت‌های لازم را کسب کرده باشند. برای تهران هم امسال احتمال بارندگی‌های شدید در نتیجه پدیده ال‌نینو و حتی سیلاب پیش‌بینی شده و برای جلوگیری از بحران، نیروهای ۳۰دستگاه مرتبط با حوزه سیل و بحران برای ۲روز در دریاچه شهدای خلیج‌فارس (چیتگر) گردهم آمدند تا در چهارمین دوره مهارت‌افزایی و تمرین عملیاتی سیل و بقا در شرایط سخت شرکت کنند. اما در این مانورها چه گذشت؟
حضور۳۰نهاد و سازمان مرتبط با سیل
عقربه‌های ساعت از ۹ که می‌گذرد، ضلع شمالی دریاچه چیتگر تنها محل حضور گردشگران و ورزشکاران نیست و در اطراف دریاچه چادرها یکی پس از دیگری برپا می‌شود تا نیروهای ۳۰سازمان، نهاد و دستگاه امدادی، عملیاتی و خدماتی و درواقع همه دستگاه‌های مرتبط با موضوع سیل در آنها مستقر شوند. این دستگاه‌ها شامل اورژانس، آتش‌نشانی، هلال‌احمر، آبفا، برق، سپاه، پلیس و دانشگاه‌های علوم‌پزشکی و حتی ستاد مدیریت بحران و شهرداری‌های مناطق می‌شود. علی نصیر، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران که مدام در حال رصد کارهاست، می‌گوید: در این برنامه ۱۱۰چادر برپا شده و ۵۰۰نفر حضور دارند که در دوره‌های آموزشی و عملیاتی شرکت می‌کنند.
کسب مهارت‌های هفت‌گانه برای سیلاب‌ها
روز نخست چهارمین دوره مهارت‌افزایی و تمرین عملیاتی سیل و بقا در شرایط سخت به آموزش اختصاص دارد. در حاشیه چادرها، ۷غرفه برای کلاس آموزش برپا شده که هر کدام از این کلاس‌های آموزشی ۷بار تکرار می‌شود تا تمامی حاضران در زمینه‌های کار با جی‌پی‌اس، عبور از آب و عبور ایمن از آب، نجات مصدومی که دچار سیل شده، سی‌پی‌آر، مدیریت پیکرهای متوفیان سیل، بهداشت محیط، برپایی سرویس‌های بهداشتی، کلرزنی و گندزدایی آب آلوده و کار با انواع پمپ‌های کف‌کش، لجن‌کش، روبین، فاکس و پمپ‌های تخلیه آب سیلاب اطلاعاتشان بیشتر شود.
تهران آماده‌تر از همیشه
دومین روز از مانور وقت نمایش آموخته‌ها و مهارت‌هاست. در محوطه تمرین، خودروهای امدادی هلال‌احمر و اورژانس مستقر شده‌اند و چادرهایی با کاربری‌های مختلف برای ارائه خدمات و پشتیبانی از نیروها برپا شده است و با اعلام شروع عملیات، نیروهای هلال‌احمر با استفاده از قایق‌های جمینای به جست‌وجو و نجات مصدومان حادثه فرضی می‌پردازند و تیم‌های غواصی آتش‌نشانی هم برای امدادرسانی وارد عمل می‌شوند. نیروهای سازمان بهشت زهرا(س) هم با خودروهای حمل پیکر در محل تمرین حضور دارند. سایر دستگاه‌ها ازجمله اورژانس، آبفا و برق هم وظایف تخصصی خود را اجرا می‌کنند.
نصیری می‌گوید: در این مانور گروه‌های هفت‌گانه متشکل از نیروهای ۵پهنه شهر تهران و ۲گروه ستادی آقایان و بانوان حضور دارند و بانوان هم مشارکت فعالی در تمرین دارند. با این مانور نوعی هم‌افزایی و همدلی بین دستگاه‌های امدادی و بین امدادگران شکل گرفت. درواقع اگر سیل رخ دهد، ما آماده‌تر از گذشته در کنار هم به یاری مردم خواهیم شتافت. البته مردم باید به هشدارهای لازم توجه کنند. ما آموختیم که اگر درگیر شرایط جنگی هستیم، از سیل و زلزله هم غافل نشویم و بنابراین معطل نمی‌مانیم.
تلاش برای رفع تهدیدها
پس از چند ساعت تلاش و امدادرسانی پایان عملیات اعلام می‌شود. رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران که در تمامی لحظه‌ها بر فعالیت تیم‌ها نظارت داشته می‌گوید: تهران ۱۱روددره و تعدادی سیل‌برگردان دارد. در برخی از محله‌ها و مناطق هم گلوگاه‌های سیلابی داریم. البته شرکت خاکریز آب شهرداری تهران سال‌هاست که تونل‌هایی را برای عبور آب‌های ناشی از سیلاب‌ها حفاری کرده است. درواقع تهران به ۷۰۰کیلومتر کانال و مسیل نیاز دارد و ۵۴۰کیلومتر از این کانال‌های زیرسطحی تاکنون ساخته شده است.
نصیری مشکل دوم تهران را تجاوز به حریم و بستر رودخانه‌ها در طول سال‌ها و دهه‌های گذشته عنوان می‌کند و می‌گوید: ما حدود ۳۰۰۰پارسل در تهران داریم که ۷۵درصد آنها در حریم رودخانه ساخته شده‌اند و ۲۵درصد در بستر رودخانه‌ها و روددره‌ها، که باید رفع خطر شوند تا ریسک جدیدی در حوزه سیل به شهر اضافه نشود و از ساخت‌وساز ناایمن هم جلوگیری شود.
برخی دلایل بروز احتمالی سیلاب در تهران خروج آب از روددره‌ها و کانال‌ها نبود کانال جمع‌آوری آب‌های سطحی در برخی نقاط تهران وجود برخی معارض‌های تاسیساتی ساخت‌وساز در بستر رودخانه‌ها و روددره‌ها ریختن زباله توسط شهروندان در کانال‌ها مسئولان در حاشیه بازدیدها چه گفتند؟
لزوم آموزش بیشتر در شهر مجید باقری، معاون برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورای شهردار تهران: بعد از جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم یکی از اولویت‌های بسیار برجسته مدیریت شهری این بود که بتواند مانورهایی برگزار کند که علاوه بر هماهنگی بین‌بخشی در حوزه‌های مختلف امداد و نجات، سناریوهایی برای وقوع حوادث آینده بررسی و تجزیه تحلیل شود. درنتیجه جلسه‌های آموزشی برگزار و کل مناطق ۲۲گانه تهران پهنه‌بندی شد و هر پهنه مبتنی بر سناریوی خاص خود تمرین کرد.
تمام این اقدامات یک هدف دارد و آن آسایش و آرامش شهروندان تهرانی است تا اگر حادثه غیرمترقبه‌ای رخ داد یا جنگی حادث شد، کسانی که در زمان آرامش تمرین کرده‌اند، بتوانند در خدمت شهروندان باشند. ورود دادستانی برای جلوگیری از تخلف محمدامین وحدانی‌نیا، معاون حقوق عامه و پیشگیری از وقوع جرم دادستان کل کشور: برگزاری مانورها ما را متوجه ضعف‌ها می‌کند. همچنین آموزش حین انجام مانور می‌تواند کاربردی باشد و ما را به‌روز کند. مدیریت بحران یعنی پیش‌بینی و پیشگیری از بحران.
انجام این مانورها، خصوصاً در زمانی که کشور در حال آمادگی و دفاع است، به حذف موازی‌کاری‌ها و رفتن به سمت یک هماهنگی واحد کمک می‌کند. سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهرداری تهران با تجربه‌های خوبش می‌تواند در کشور الگو باشد و تجربیات خود را به تمامی استان‌ها منتقل کند. باید استان‌ها از این تجربیات استفاده کنند تا بتوانیم مدیریت بحران را به سمت پیشگیری و پیش‌بینی ببریم. دادستانی کل در کنار همه به‌صورت شبانه‌روزی حضور دارد. هرجا احساس کنیم باید دادستانی کل ورود کند، وارد عمل می‌شویم.
ماموریت ما برخورد با افرادی است که در حوزه بستر رودخانه‌ها و حوزه منابع طبیعی تصرف انجام می‌دهند. هرجا بحث سیل، پیش‌بینی و پیشگیری باشد، حتماً دادستان‌ها در ساخت‌وسازهای غیرمجاز و تصرف بستر رودخانه‌ها پای کار هستند و براساس موازین قانونی اقدام می‌کنند.
پاکسازی مسیل‌ها و کانال‌ها از شهریورماه علیرضا جعفری، مدیرکل خدمات شهری شهرداری تهران: در تهران بیش از ۷۰۰کیلومتر کانال و مسیل اصلی جمع‌آوری آب‌های سطحی، شامل مسیل‌های روباز و روبسته وجود دارد. همچنین حدود ۱۰هزار کیلومتر نهر روباز، آب‌های سطحی را به کانال‌های زیرزمینی هدایت می‌کنند؛ درنتیجه از ابتدای شهریور، لایروبی انهار روباز و روبسته، کانال‌ها و مسیل‌های هدایت آب در دستورکار مناطق قرار گرفته است و مناطق روزانه و براساس برنامه‌ریزی و پایش‌های انجام‌شده، مسیل‌ها را لایروبی و پاکسازی می‌کنند تا هنگام بارندگی با مشکل مواجه نشویم.
از طرفی با توجه به نزدیک‌شدن فصل خزان، مناطق موظف شده‌اند انهار روباز را مستمر بررسی کنند تا برگ‌ها، زباله‌ها و دیگر ضایعات در مسیر آب جمع نشوند. دریچه‌های نیازمند مرمت هم شناسایی و تعمیر شده‌اند. لایروبی رودخانه کن برای سیلاب‌ها محمدجواد خسروی، شهردار منطقه۲۲: با توجه به پیش‌بینی هواشناسی مبنی بر بارش‌ها و وقوع سیل در ماه‌های آینده، لازم بود که حتما شهرداری آمادگی کافی داشته باشد. منطقه۲۲ هم با توجه به نوع اقلیم، جزو مناطقی است که بیشترین تأثیر را از شرایط آب‌وهوایی می‌پذیرد، به همین دلیل مانور برای نیروهای منطقه مفید است.
البته برای پیشگیری از چندی پیش عملیات‌هایی صورت گرفته است. به‌عنوان مثال لایروبی جدی بستر رودخانه کن شروع شده و با توجه به شرایطی که امسال پیش‌بینی می‌شود، لایه‌برداری و رسوب‌برداری در حال انجام است. تکه جنوب تهران در آماده‌باش محسن دودانگه، شهردار منطقه۹: با توجه به وجود کانال‌های اکبری و قلقلی در سطح محدوده و مجاورت با روددره کن که از غرب منطقه۹ عبور می‌کند، بحث رسوب‌برداری و لایروبی زیرساخت‌های این حوزه و ایجاد دسترسی‌ها برای زمان اضطرار مشخص شده و منطقه آمادگی لازم را در این زمینه دارد.
همچنان برنامه رسوب‌برداری با یک سناریو و یک دستورالعمل در حال اجراست.
منبع: همشهری
