مدرسه همیشه با همهمه و شادی بچه‌ها شناخته می‌شود. سروصدای ۲۰۰، ۳۰۰ بچه و تذکرهایی که از بلندگو شنیده می‌شود از دیوارها بیرون می‌زند و تا خیابان‌ها و خانه‌های اطراف می‌رسد.
همشهری آنلاین – محمد سرابی: اولیا و مدیران همیشه درگیر کلاس‌های پرجمعیت و حیاط‌های شلوغ هستند. بخش زیادی از اوقات بچه‌ها در ارتباط‌گرفتن با همکلاسی‌هایشان می‌گذرد. رویکرد آموزش و پرورش در شهرهای بزرگ بر ساخت مدارس بزرگ با ظرفیت زیاد است تا بتوان پاسخگوی تعداد زیاد دانش‌آموزان بود اما همزمان ۱۱ هزار مدرسه با کمتر از ۱۰ دانش‌آموز در ایران فعال هستند که ۳۵۴ واحد از آنها فقط یک دانش‌آموز و یک معلم دارند. تعداد زیادی از این مدارس در نقاط روستایی و عشایری کشور در حال کار هستند و گاهی تصاویری از این مدارس استثنایی در رسانه‌ها منتشر می‌شود. تصویر مدرسه یک‌نفره برای کسانی که همه اوقات تحصیل خود را در کلاس‌های پرجمعیت گذرانده‌اند ناآشنا به‌نظر می‌آید.
سمانه خادمی شهمیری ۴ سال است که در مناطق روستایی مازندران تدریس می‌کند. او به همشهری می‌گوید: «مدارس روستایی که قبلا در آنها درس می‌دادم چند پایه بودند. مثلا ۱۰ دانش‌آموز در ۳ پایه مختلف در کنار هم درس می‌خواندند. سال اول برای خودم هم سخت بود ولی بعد توانستم با تقسیم‌بندی ساعت کلاس، تدریس را انجام دهم. مثلا به بچه‌های یک پایه ریاضی درس می‌دادم. وقتی که آنها در حال حل‌کردن مسئله‌ها بودند به بچه‌های پایه دیگر نگارش درس می‌دادم. وقتی آن گروه در حال نوشتن تمرین‌های نگارش بودند، من هم مسئله‌های ریاضی گروه قبلی را می‌دیدم و تصحیح می‌کردم.»
او بیان می‌کند: «همکاران دیگر ما که در مدرسه‌های چندپایه درس می‌دهند هم می‌دانند که فقط با برنامه‌ریزی دقیق می‌شود این کار را انجام داد. باید ساعت کلاس را به قسمت‌های کوچک ۲۰ دقیقه‌ای طوری تقسیم کرد که بچه‌ها بیکار نمانند و به‌ترتیب تکالیف و تمرین‌هایشان را انجام دهند. ابتدا برای بچه‌ها عجیب است؛ مخصوصا بچه‌های کلاس اول که درس‌های سال‌بالا را می‌شنوند و کنجکاوی می‌کنند. ولی بعدا همه بچه‌ها عادت می‌کنند که کنار هم درس بخوانند و هرکدام بر درس‌های خودشان تمرکز داشته باشند.» دانش‌آموزان خادمی تا پایه ششم در همان مدرسه‌ها ماندند و بعد به نزدیک‌ترین روستا یا شهری رفتند که مقطع متوسطه داشته باشد.
مدرسه روستای ازنی در بخش چهاردانگه شهرستان ساری قبلا چند دانش‌آموز داشت اما تعداد بچه‌ها کم و مدرسه برای چند سال کاملا تعطیل شد. بعد از آن «طلا اسدی» به سن مدرسه رسید و چراغ کلاس درس دوباره روشن شد. طلا با ۹ سال سن تنها دانش‌آموز روستاست که در کلاس سوم دبستان درس می‌خواند. خادمی که حالا مدیر و تنها معلم مدرسه شهید سلیمانی روستای ازنی است، می‌گوید: «اینکه مدرسه فقط یک دانش‌آموز دارد باعث نمی‌شود که برنامه درسی ما با مدارس شهرهای بزرگ تفاوت پیدا کند.
ما طبق ساعت، زمان کلاس و زنگ تفریح را رعایت می‌کنیم زیرا ممکن است دانش‌آموز سال‌های بعد در مدارس بزرگ به تحصیل ادامه دهد و باید با این نظم آشنا باشد.» امسال سومین سال است که طلا در این مدرسه به‌تنهایی درس می‌خواند. جمعیت روستا کم نیست اما جز طلا بچه دیگری نیست که در سن مدرسه باشد. بعضی از خانواده‌ها بچه کوچک ندارند و بعضی‌ها هم فقط ۳ماه تابستان به روستا می‌آیند و در سال تحصیلی با فرزندان خود به شهر می‌روند. خادمی می‌گوید: «وقتی فاصله محل زندگی معلم تا روستا خیلی زیاد باشد بعضی از همکاران ما در روستای محل تدریس خانه اجاره می‌کنند.
همیشه اولیای دانش‌آموزان و اهالی روستاها از معلمان استقبال می‌کنند و آنها را به‌خوبی در میان خود می‌پذیرند زیرا می‌بینند که معلمان برای آموزش فرزندان آنها تلاش می‌کنند.»
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش: در آموزش ابتدایی موضوع اصلی هزینه‌ها نیست
اولویت آموزش بر همه‌چیز
دایرکردن یک واحد مدرسه و اعزام معلم جداگانه هزینه زیادی برای آموزش و پرورش دارد. مخصوصا موقعی که این مدارس در نقاط سخت‌گذر قرار داده باشند. آیا نباید برای کاهش هزینه‌ها مدارس یک‌نفره را تعطیل کرد یا دانش‌آموزان آن را به مدارس شبانه‌روزی شهرها انتقال داد؟
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش در این‌باره به همشهری می‌گوید: «در آموزش و پرورش و مخصوصا در آموزش مقطع ابتدایی نمی‌شود مسائل مالی و بودجه و هزینه را بر آموزش مقدم دانست. وقتی با دانش‌آموزان ابتدایی روبه‌رو هستیم موضوع مورد نظر مجموعه آموزش و پرورش این نیست که هزینه‌ها چقدر است، بلکه ما به این فکر می‌کنیم که هیچ دانش‌آموزی نباید از مدرسه محروم بماند. دانش‌آموز ابتدایی حتی اگر در دورافتاده‌ترین نقطه کشور باشد باید مانند همه فرزندان این سرزمین از آموزش بهره‌مند شود. فداکارترین و زحمتکش‌ترین همکاران معلم ما این مسئولیت را می‌پذیرند.»
رضوان حکیم‌زاده با اشاره به قوانین این حوزه تأکید می‌کند: «در ایران دانش‌آموز ابتدایی را نمی‌توان به مدارس شبانه‌روزی فرستاد و در خوابگاه ساکن کرد زیرا این کودکان کم‌سن‌وسال هستند. در مقاطع بالاتر متوسطه مدارس شبانه‌روزی دایر هستند و مطابق برنامه‌های درسی و قوانین فعالیت می‌کنند اما بچه‌های ابتدایی باید در محل زندگی خود درس بخوانند.»
کارانه مناطق سخت‌گذر
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش می‌گوید: «در سال تحصیلی ۱۴۰۶- ۱۴۰۵ تعداد کمتر از ۱۰ دانش‌آموز ما به ۱۱ هزار مدرسه می‌رسد که ۳۵۴ مدرسه فقط یک دانش‌آموز دارند. بیشتر آنها در استان‌هایی قرار دارند که دارای مساحت بیشتر و جمعیت پراکنده روستایی هستند.» حکیم‌زاده تأکید می‌کند: «خوشبختانه دولت چهاردهم و شخص رئیس‌جمهور توجه ویژه‌ای به موضوع آموزش و پرورش دارند و امسال قرار شده است برای معلمانی که در مناطق دورافتاده روستایی و عشایری خدمت می‌کنند کارانه مشخصی درنظر گرفته و پرداخت شود تا قدردانی کوچکی از زحمات این آموزگاران باشد.»
منبع: همشهری
