فصل نهم بحران‌های داخلی و نظامی اسرائیل؛ فرسایش ارتش، شکاف سیاسی و کاهش اعتماد عمومی گزارش های منتشر شده در رسانه های بین المللی، که به صورت یک مجموعه منسجم دست ما رسیده، تصویری از چندلایه شدن بحران در اسرائیل ترسیم می‌کند؛ بحرانی که تنها به عرصه نظامی محدود نیست، بلکه ابعاد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی و روانی را نیز در بر می‌گیرد. در این چارچوب، می‌توان چهار محور اصلی را برای تحلیل این تحولات برشمرد: فرسایش توان نظامی، تشدید اختلافات سیاسی، کاهش اعتماد عمومی و افزایش فشارهای اقتصادی و امنیتی.
نخستین محور، فرسایش توان نظامی و کاهش بازدارندگی ارتش اسرائیل است. اظهارات فرماندهان سابق ارتش، گزارش رسانه‌های اسرائیلی و تحلیل برخی ناظران خارجی، همگی بر این نکته تأکید دارند که استمرار جنگ در چند جبهه، فشار سنگینی بر ساختار نظامی اسرائیل وارد کرده است. گزارش‌هایی درباره کمبود نیروی انسانی، افزایش تلفات، فشار مداوم بر یگان‌های رزمی و نیاز به افزایش قابل توجه بودجه دفاعی، نشان می‌دهد که ارتش اسرائیل با چالش‌هایی روبه‌رو شده که صرفاً با عملیات نظامی قابل حل نیست.
درخواست ده‌ها میلیارد شِکِل بودجه اضافی برای وزارت جنگ نیز، بیانگر آن است که ادامه این روند هزینه‌های مالی قابل توجهی بر ساختار دفاعی این رژیم تحمیل کرده است. در کنار این مسئله، تغییر ماهیت تهدیدهای امنیتی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. گزارش‌های مربوط به استفاده گسترده حزب‌الله از پهپادها و ابزارهای ناشناخته نظامی، هدف قرار دادن فرماندهان ارشد، ادامه حملات موشکی و ناتوانی عملیات‌های زمینی و هوایی در حذف این تهدیدها، بیانگر آن است که معادلات سنتی جنگ دچار تحول شده است.
اعتراف برخی فرماندهان سابق نیروی هوایی اسرائیل مبنی بر اینکه افزایش حملات لزوماً به دستاوردهای بیشتر منجر نمی‌شود، نشان‌دهنده محدودیت‌های قدرت نظامی در برابر جنگ‌های ترکیبی و نامتقارن است. دومین محور، بحران سیاسی و اختلافات داخلی است. انتقادهای صریح شخصیت‌هایی مانند دان حالوتس، موشه یعالون، ایهود باراک و اسحاق بریک از عملکرد دولت و شخص بنیامین نتانیاهو، نشان می‌دهد که شکاف میان نخبگان سیاسی و امنیتی اسرائیل به سطحی کم‌سابقه رسیده است.
کاهش محبوبیت حزب لیکود در نظرسنجی‌ها، افزایش حمایت از چهره‌های رقیب و طرح این ادعا که سیاست‌های دولت کشور را وارد یک جنگ فرسایشی کرده است، همگی بیانگر تضعیف انسجام سیاسی در داخل اسرائیل هستند. از منظر راهبردی، بخشی از انتقادها متوجه اهداف اعلام‌شده جنگ و میزان تحقق آنها است. در این داده‌ها، برخی رسانه‌ها و مقام‌های پیشین اسرائیلی مدعی شده‌اند که اهدافی مانند تضعیف توان هسته‌ای ایران یا تغییر موازنه امنیتی منطقه محقق نشده و حتی برخی پیامدها برخلاف انتظارات اولیه بوده است.
اگر چنین ارزیابی‌هایی را مبنا قرار دهیم، می‌توان گفت که فاصله میان اهداف سیاسی و نتایج میدانی، به یکی از مهم‌ترین محورهای انتقاد داخلی تبدیل شده است. سومین محور، کاهش اعتماد عمومی و آثار اجتماعی جنگ است. نظرسنجی‌های نقل‌شده، کاهش اعتماد به دولت، افزایش احساس ناامنی، تمایل بخشی از شهروندان به مهاجرت و تردید نسبت به نتایج جنگ را منعکس می‌کنند. صرف‌نظر از میزان دقت هر یک از این آمارها، اصل انتشار چنین گزارش‌هایی در رسانه‌های اسرائیلی نشان می‌دهد که فضای افکار عمومی تحت تأثیر هزینه‌های جنگ قرار گرفته است.
در هر کشوری، هنگامی که جامعه نسبت به آینده امنیتی و اقتصادی خود دچار تردید شود، فشار اجتماعی بر ساختار سیاسی نیز افزایش می‌یابد. چهارمین محور، پیامدهای اقتصادی و امنیتی جنگ است. اختلال در فعالیت‌های فرودگاه بن‌گوریون، افزایش هزینه‌های دفاعی، کاهش سرمایه‌گذاری، فشار بر زیرساخت‌های اقتصادی و نگرانی نسبت به ادامه درگیری‌ها، از جمله نشانه‌هایی است که در این مجموعه داده‌ها دیده میشود.
علاوه بر این، گزارش‌هایی درباره توقف یا تعلیق برخی عملیات‌های نظامی بنا به درخواست آمریکا، بیانگر آن است که تصمیمات امنیتی اسرائیل نیز تا حدی تحت تأثیر ملاحظات بین‌المللی قرار گرفته است. در بعد منطقه‌ای نیز، استمرار درگیری در جبهه لبنان و اعتراف برخی رسانه‌ها به تداوم توان عملیاتی حزب‌الله، نشان می‌دهد که مسئله امنیت مرزهای شمالی همچنان یکی از چالش‌های اصلی اسرائیل باقی مانده است. این وضعیت، علاوه بر فشار نظامی، بر اقتصاد، روان جامعه و اعتماد عمومی نیز تأثیر مستقیم می‌گذارد.
در مجموع، گزارش های ارائه‌شده تصویری از تلاقی بحران‌های نظامی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را نشان می‌دهد؛ وضعیتی که در آن، ادامه جنگ نه تنها هزینه‌های امنیتی را افزایش داده، بلکه اختلافات داخلی، فشار بر دولت و نگرانی نسبت به آینده را نیز تشدید کرده است. البته باید توجه داشت که این ارزیابی، نهایی نیست. مجموعه گزارش هایی که تحلیل فوق برآمد آن است از نظر می گذرد.
رابرت پیپ (مشاور پنتاگون): «ایران از این درگیری بیرون می‌آید وما در طول عمرمان هرگز چنین چیزی ندیده ایم، یک مرکز جدید قدرت جهانی که ظرف یک ماه شکل گرفته است.» دان حالوتس و موشه یعالون (روسای سابق ستاد ارتش رژیم صهیونیستی): «در مقاله ای در روزنامه هاآرتص: نتانیاهو اسرائیل را ربوده و منابع دولت را ملک شخصی خود می داند و درجنگ علیه ایران شکست خورده است.» اسحاق بریک (ژنرال صهیونیست): «تنها راه پیش روی ما برای نجات از این وضع که موجودیت اسرائیل را تهدید می کند، تغییر فوری سران سیاسی و نظامی است، در غیر اینصورت به صدمین سالگرد تاسیس اسرائیل نخواهیم رسید.» اسحاق بریک (ژنرال رژیم صهیونیستی): «اینطور نیست که بخواهیم و بشود ما اصلا نمی توانیم در برابر ایران و جبهه مقاومت پیروز شویم، ما نه حزب الله، نه حماس و نه حتی ایران را شناختیم و نه توانستیم شکستشان بدهیم، ترامپ در باب ایران عقب نشینی کرد و تسلیم شد.» اسحاق بریک (سرلشگر بازنشسته ارتش اسرائیل): «نتانیاهو در نظر بخش های وسیعی از افکار عمومی آمریکا و جهان به عنوان یکی از جنجالی ترین ومنفور ترین رهبران نگریسته میشود.» ها آرتص: «دکترین امنیتی جدید (اسرائیل )حاصلی جز انزوا، نا امیدی، فرساش ارتش، موج مهاجرت معکوس ندارد، این رسانه از وجود بحران شدید در تامین نیروی انسانی ارتش، سنگینی بار مامورتارتش و تلفات مستمر (کشته وزخمی )نظانیان پرده برداشت.» شبکه ۷ اسرائیل: «حزب‌الله در استراتژی جدید خود با استفاده از پهپادها «شکار فرماندهان» را آغاز کرده و در حال تشدید حملات پهپادی و هدف قرار دادن فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل در جنوب لبنان است.» جروزالم پست: «پس از حدود سه سال جنگ، حزب‌الله همچنان شمال فلسطین اشغالی را زیر آتش خود نگه داشته است و حملات زمینی محدود در نزدیکی مرزها و حملات هوایی نیز در از بین بردن تهدید این گروه موفق نبوده است.» نیویورک تایمز: «کارزار اسرائیل علیه لبنان که با امید فراوان آغاز شده بود، اکنون به بن‌بستی رسیده که در آن حزب‌الله قدرتمندتر از زمان آغاز جنگ ظاهر شده است.
ارتش اسرائیل برای استفاده گسترده حزب‌الله از پهپادهای انتحاری فیبرنوری آماده نبود.» فارن‌پالسی: «ایران پس از جنگ نه‌تنها فرو نپاشیده، بلکه انسجام بیشتری پیدا کرده است و نتیجه احتمالی مذاکرات نیز نه‌تنها بسیاری از اهداف اعلامی جنگ را محقق نمی‌کند، بلکه می‌تواند به تضعیف موقعیت سیاسی نتانیاهو در آستانه انتخابات منجر شود.» ایهود باراک (نخست‌وزیر پیشین اسرائیل): «نتانیاهو و کابینه او، اسرائیل را درگیر یک «جنگ فرسایشی و بی‌سرانجام» در لبنان کرده‌اند.
باراک وضعیت کنونی جبهه لبنان را «شکستی فاجعه‌بار» توصیف کرده است.» ایهود باراک: «توافق ایران و آمریکا شکستی برای نتانیاهو است. ایران از این روند قدرتمندتر خارج شده، در حالی که اسرائیل در موقعیتی ضعیف‌تر قرار گرفته است.
این نتیجه، مسئولیت راهبردی نتانیاهو است.» یدیعوت آحارونوت: «۳۰ در صد اسرائیلی ها درحال بررسی ترک اسرائیل هستند.» شموئیل زکای (رئیس هواپیمایی رژیم صهیونیستی): «فرودگاه بن گورین عملا به پایگاه نظامی آمریکا تبدیل شده و پرواز های غیر نظامی را مختل نموده.» معاریو: «جام جهانی ۲۰۲۶ می‌تواند فرصتی بالقوه برای آمریکا جهت پیشبرد اهداف راهبردی‌اش باشد…
آمریکا می‌تواند با هزینه سیاسی و رسانه‌ای کمتری سیاست‌های خود را در قبال ایران دنبال کند.» جروزالم پست: «در نظرسنجی تازه‌ای نوشته است که اگر امروز در سرزمین‌های اشغالی انتخابات برگزار شود، تعداد کرسی‌های حزب لیکود نتانیاهو از ۲۵ کرسی به ۲۲ کرسی کاهش می‌یابد.
۴۴ درصد صهیونیست‌ها آیزنکوت را برای نخست‌وزیری ترجیح می‌دهند.» معاریو: «بخشی از فشارهای اخیر علیه ایران، در چارچوب تلاش گسترده‌تر واشنگتن برای افزایش نفوذ بر بازار جهانی نفت و گاز و اعمال فشار غیرمستقیم بر رقبایی چون روسیه و چین قابل ارزیابی است.» یدیعوت آحارونوت (اعتراف تلخ): «سرخوردگی بزرگ‌تر از آن است که تصور میشود؛
اگر از قبل می‌دانستیم که نتیجه نهایی این خواهد بود، تردید جدی وجود دارد که اصلا جنگ را آغاز می‌کردیم.» روزنامه یدیعوت آحارونوت: «ادعاهای بنیامین نتانیاهو درباره از بین رفتن «تهدید دوگانه وجودی» ایران با ارزیابی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل همخوانی ندارد. همه می‌دانند مهم‌ترین بخش، یعنی مواد هسته‌ای، هیچ آسیبی ندیده است.» عمیکام نورکین (فرمانده سابق نیروی هوایی اسرائیل): «ما به اندازه کافی به ایرانی‌ها ضربه نزدیم تا آنها را به نقطه مناسب در مذاکرات برسانیم.
واقعیت نظامی-استراتژیک این است که با بمب‌های بیشتر نمی‌توانیم دستاوردهای خیلی بیشتری به دست آوریم.» امیر برعام (مدیر کل وزارت جنگ اسرائیل): «روند تقویت توان نظامی در برابر ایران با تأخیر جدی مواجه شده است.
وی خواستار تصویب افزایش حدود ۴۰ میلیارد شِکِل به بودجه پایه وزارت جنگ هستیم.» شبکه ۱۲ عبری: «معاون رئیس «موساد»، با بودجه‌ای یک میلیارد شِکِلی و تیمی متشکل از صدها نفر، پروژه‌ای با هدف «سرنگونی نظام در ایران» را اجرا کرده، اما نتایج آن «به‌هیچ‌وجه چشمگیر نبوده، بلکه تا حد زیادی ناامیدکننده بوده است.»» روزنامه معاریو: «تنها راه خروج از بن‌بست، تلاش برای توقف درگیری‌ها در تمامی جبهه‌هاست…
مسئولان ارشد اسرائیلی از اینکه ترامپ در آخرین لحظه حمله به بیروت را متوقف کرد ابراز ناامیدی می‌کنند.» کانال ۱۳ اسرائیل: «ایران قوی‌تر از قبل ظاهر شد و هدف سرنگونی نظام و نابودی توانایی هسته‌ای محقق نشد.» نظرسنجی دانشگاه عبری (ژوئن ۲۰۲۶): «۹۲٪ اسرائیلی‌ها ایران را پیروز جنگ می‌دانند و ۸۳٪ معتقدند امنیت بلندمدت اسرائیل تضعیف شده است. ۸۸٪ معتقدند اهداف جنگ محقق نشده و ۷۲.۵٪ به نتانیاهو اعتماد ندارند.» کانال ۱۵ اسرائیل: «مراسم تشییع رهبر ایران، رویدادی عظیم و بزرگ‌ترین تشییع تاریخ این کشور خواهد بود.
تشییع رهبر ایران این پیام را مخابره می‌کند که نظام پابرجاست.» مدیر سازمان پدافند موشکی اسرائیل: «اسرائیل در جریان جنگ اخیر با بمباران های بی سابقه و مداوم از سوی ایران مواجه شده است، به همین دلیل وزارت جنگ اسرائیل در حال انجام آزمایش های جامع روی سامانه گنبد آهنین برای مرتفع کردن معایب آن است.» شبکه کان (اسرائیل): «سطح سیاسی رژیم صهیونیستی به ارتش این رژیم دستور داده کلیه عملیات‌هایی که در جنوب لبنان «حساس» تلقی می‌شوند، به حالت تعلیق درآورد.
این تصمیم بر اساس درخواست آمریکا برای خودداری از انجام عملیات‌های حساس اتخاذ شده است.» نتیجه‌گیری مجموعه این داده‌ها نشان می‌دهد که جنگ، صرف‌نظر از نتایج میدانی آن، آثار قابل توجهی بر فضای داخلی اسرائیل بر جای گذاشته است. گزارش‌های مربوط به فرسایش ارتش، افزایش هزینه‌های نظامی، اختلاف میان رهبران سیاسی و فرماندهان نظامی، کاهش اعتماد عمومی و تردید نسبت به تحقق اهداف اعلام‌شده، همگی بیانگر آن است که بحران از سطح میدان نبرد فراتر رفته و به عرصه سیاست، اقتصاد و جامعه نیز کشیده شده است.
در چنین شرایطی، تداوم درگیری می‌تواند فشارهای داخلی را افزایش داده و تصمیم‌گیری‌های راهبردی آینده را با پیچیدگی بیشتری مواجه کند. از این منظر، مدیریت پیامدهای داخلی جنگ، به اندازه تحولات نظامی، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی ساختار سیاسی و امنیتی اسرائیل تبدیل شده و نوعی نا امیدی در اذهان بسیاری از شهروندان اسرائیلی نمود کرده است.
منبع: جام جم آنلاین
