گروه علمی و فناوری برنا/ رویداد ملی صنایع خلاق مانوین با حضور حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، اصغر نوراله‌زاده رئیس صندوق کارآفرینی امید، حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، مهدی جمالی‌نژاد استاندار اصفهان، زهرا بهروزآذر، معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهور، روسای پارک‌های علم و فناوری و جمعی از مسئولان استان اصفهان برگزار شد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در آیین افتتاحیه این رویداد با تشریح دیدگاه‌های خود درباره مبانی نظری و الزامات حکمرانی صنایع خلاق، بر ضرورت پیوند فرهنگ، عقلانیت، فضیلت و خدمت با فعالیت‌های خلاقانه تاکید کرد. وی همچنین با اشاره به اسناد و ساختار‌های ایجادشده در این حوزه ۱۰ اقدام ضروری برای تکمیل زنجیره حکمرانی، رفع موانع تولید و تقویت جایگاه صنایع خلاق در اقتصاد کشور را برشمرد.
صنایع خلاق بدون پیوند با فرهنگ، هویت مستقلی ندارند خسروپناه در ابتدای سخنان خود با بیان اینکه مباحثش در دو محور فلسفه صنایع خلاق و حکمرانی صنایع خلاق قابل دسته‌بندی است اظهار کرد: صنایع فرهنگی و فناوری‌های فرهنگی چه در شکل سنتی و چه در قالب‌های مدرن خالی از فرهنگ و خنثی نیستند بلکه با فرهنگ عجین شده‌اند. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تفاوت‌های فرهنگی میان کشور‌ها افزود: صنایع خلاق چین با ژاپن متفاوت است؛ همان‌طور که صنایع خلاق آمریکا با کانادا و صنایع خلاق انگلیس با فرانسه تفاوت دارد.
حتی کشور‌های استقلال‌یافته از اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز با وجود همسایگی مانند تاجیکستان و ازبکستان از تفاوت‌های فرهنگی برخوردارند. وی تصریح کرد: بنابراین در فلسفه صنایع خلاق باید به پیوند میان فرهنگ و صنایع خلاق توجه ویژه‌ای داشته باشیم، زیرا تولیدات خلاقانه در هر جامعه متاثر از زمینه‌های فرهنگی، تاریخی و هویتی همان جامعه هستند. صنایع خلاق حکمی؛
پیوند عقلانیت، فضیلت و خدمت خسروپناه با معرفی مفهوم صنایع خلاق حکمی گفت: توصیه من به‌عنوان فردی که در حوزه فلسفه فعالیت می‌کند، این است که صنایع خلاق حکمی را دنبال کنیم و پیوند حکمت با صنایع خلاق را مدنظر قرار دهیم. حکمت یکی از خاستگاه‌های خود را در شهر اصفهان دارد، شهری که حکیمان بزرگی را در خود جای داده و پرورش داده است. وی با تشریح منظور خود از حکمت افزود: مقصود از حکمت سه مولفه عقلانیت، فضیلت و خدمت است و هر کسی که می‌خواهد در حوزه صنایع خلاق و فرهنگی فعالیت کند باید این سه شاخص را مورد توجه قرار دهد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تاکید بر جایگاه تخیل در هنر اظهار کرد: گوهر هنر، تخیل و خیال است اما خیال گاهی از عقلانیت سرچشمه می‌گیرد و گاهی پشتوانه آن توهم است. وی ادامه داد: هنرمند حکیم کسی است که قوه خیال خود را با عقلانیت عجین کند. تفاوت حکمت در فرهنگ ما این است که به عقلانیت بسنده نمی‌کنیم بلکه در کنار آن به فضیلت نیز توجه داریم. خسروپناه با اشاره به جایگاه شاهنامه فردوسی در فرهنگ ایرانی گفت: شاهنامه در واقع حکمت‌نامه و خردنامه است و در عین حال فضیلت‌نامه نیز به شمار می‌رود.
بسیاری از ادبا و شعرای ما نیز چنین رویکردی داشته‌اند و آثارشان را با پیوند میان خرد و فضیلت شکل داده‌اند. وی سومین مؤلفه صنایع خلاق حکمی را خدمت به مردم دانست و تصریح کرد: باید بررسی کنیم محصولی که تولید و خلق می‌شود، علاوه بر نوآوری، نواندیشی، فضیلت و عقلانیت، چه گرهی از مشکلات مردم باز می‌کند. من از این رویکرد با عنوان صنایع خلاق حکمی یاد می‌کنم و امیدوارم این مباحث در جمع فرهیختگان بیشتر مورد بحث و بررسی قرار گیرد. از سیاست‌گذاری تا اجرا؛
زنجیره حکمرانی صنایع خلاق باید تکمیل شود دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه، با ورود به موضوع حکمرانی صنایع خلاق فرهنگی اظهار کرد: حکمرانی یا Governance، یک فناوری نرم و فرایندی است که از سیاست‌گذاری آغاز می‌شود و تا نظارت ادامه می‌یابد. باید بررسی کنیم که در حوزه صنایع خلاق کدام بخش‌های این زنجیره محقق شده و کدام بخش‌ها همچنان معطل مانده است تا برای تکمیل آنها اقدام کنیم. خسروپناه با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این حوزه گفت: فعالیت‌های صورت‌گرفته تاکنون عمدتا بر سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری متمرکز بوده است؛
هرچند در حوزه اجرا نیز اقدامات فراوانی انجام شده است. در این زمینه تنها به بخشی از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی اشاره می‌کنم. وی با برشمردن اسناد مصوبات و ساختار‌های ایجادشده تاکید کرد که کشور در زمینه سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری صنایع خلاق از ظرفیت‌ها و زیرساخت‌هایی برخوردار است، اما مسئله اصلی، نحوه اجرای این سیاست‌ها و رفع موانع پیش روی فعالان این حوزه است.
۹ سند و ساختار سیاستی برای صنایع فرهنگی و خلاق خسروپناه با تشریح اقدامات انجام‌شده در شورای عالی انقلاب فرهنگی نخستین مورد را سند ملی توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم دانست که در سال ۱۳۹۷ به تصویب رسیده است. وی دومین اقدام را راه‌اندازی شهر جهانی نوآوری و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی و خلاق کشور عنوان کرد و سومین مورد را تشکیل ستاد توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برشمرد.
به گفته دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی این اقدامات نشان می‌دهد که در حوزه صنایع خلاق، هم سیاست‌گذاری و هم ایجاد ساختار‌های موردنیاز مورد توجه قرار گرفته است. وی چهارمین مورد را سند اسباب‌بازی عنوان کرد که طی سه سال اخیر تصویب و ابلاغ شده است. به گفته خسروپناه در چارچوب این سند، شورای نظارت بر ساخت، طراحی، واردات و توزیع اسباب‌بازی کودکان شکل گرفته است. دبیرخانه این شورا در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ذیل وزارت آموزش و پرورش، مستقر است و چهار شعبه استانی نیز در کشور دارد.
خسروپناه پنجمین اقدام را تصویب سند صنایع دستی برشمرد و با اشاره به وجود ۲۹۹ رشته صنایع دستی در کشور، بر اهمیت سیاست‌گذاری در این بخش تاکید کرد. وی ششمین مورد را سند موسیقی دانست که با تاکید بر موسیقی ایرانی در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به پیوند موسیقی اصیل ایرانی با حکمت اظهار کرد: موسیقی اصیل ایرانی هم در دستگاه‌ها و آواز‌ها و هم در سازها پیوند وثیقی با حکمت دارد.
دستگاه‌هایی مانند اصفهان، چهارگاه، راست‌پنجگاه، شور و همایون و آواز‌هایی همچون بیات ترک و بیات اصفهان، با تفاوت‌های تحریری خود از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری ارزشمندی برخوردارند. وی با اشاره به ساز‌های ایرانی افزود: از دوتار خراسان گرفته تا سه‌تار، تار، سنتور و سایر سازها، هرکدام واجد ویژگی‌های خاصی هستند. برای نمونه، مشتاق‌علی‌شاه حدود ۱۵۰ سال پیش یک سیم به سه‌تار افزود تا صدای بم آن تکمیل شود، اما نام سه‌تار برای این ساز چهار‌سیمه باقی ماند. سند موسیقی نیز در همین سال‌ها در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده است.
خسروپناه هفتمین اقدام را تاسیس بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای دانست که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده و مسئولیت مستقیم آن بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. وی هشتمین مورد را راه‌اندازی بنیاد پویانمایی عنوان کرد و گفت: این بنیاد به تصویب رسیده و مسئولیت آن با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است، البته سازمان صداوسیما نیز در این زمینه نقش مهمی ایفا می‌کند. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه تدوین و تصویب سیاست‌ها و الزامات صوت و تصویر فراگیر را نهمین اقدام در این زمینه برشمرد.
وی با جمع‌بندی این اقدامات تاکید کرد که کشور در زمینه سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری صنایع فرهنگی و خلاق با فقدان کامل سند و ساختار مواجه نیست و باید تمرکز اصلی را بر اجرای موثر مصوبات و رفع موانع عملیاتی قرار دهد. هشدار خسروپناه درباره فاصله اسناد با واقعیت‌های صنایع خلاق خسروپناه با اشاره به تشکیل ستاد توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم در معاونت علمی ریاست‌جمهوری این پرسش را مطرح کرد که این ستاد چه وظایفی بر عهده دارد و چه اقداماتی در حوزه صنایع خلاق همچنان روی زمین مانده است.
وی تاکید کرد: معنای واقعی حکمرانی این است که حکمران صرفا به بیان کلیات بسنده نکند بلکه با تکیه بر حکمت، مسائل واقعی و انضمامی صنایع فرهنگی و خلاق را حل‌وفصل کند. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: برخی افراد تنها به مباحث فلسفی می‌پردازند و به مصادیق و مسائل عینی توجهی ندارند؛ در مقابل برخی دیگر صرفا در مسائل اجرایی غرق می‌شوند. برای توسعه صنایع خلاق باید میان مبانی نظری و اقدام عملی پیوند برقرار کنیم.
وی با تاکید بر ضرورت بهره‌گیری از تجربه فعالان این حوزه گفت: از هنرمندان و صنعتگران صنایع خلاق درخواست دارم موارد و پیشنهاد‌های مطرح‌شده را به‌دقت بررسی کنند و اگر نکته‌ای از قلم افتاده است آن را منتقل کنند تا در فرایند تکمیل سیاست‌ها و اقدامات مورد توجه قرار گیرد. ۱۰ گام برای عبور صنایع خلاق از سیاست‌گذاری به اجرا خسروپناه در ادامه سخنان خود ۱۰ اقدام ضروری را برای توسعه صنایع خلاق کشور برشمرد؛ اقداماتی که از بازنگری اسناد و تدوین نقشه راه آغاز می‌شود و تا اصلاح مجوزها، حمایت مالی و مالیاتی و تقویت دیپلماسی صادراتی ادامه می‌یابد. ۱.
به‌روزرسانی اسناد و سیاست‌های قدیمی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نخستین اقدام را به‌روزرسانی اسناد موجود در حوزه صنایع خلاق دانست و گفت: اسنادی که سال‌ها پیش تدوین شده‌اند باید مورد بازنگری قرار گیرند. این ماموریت به معاونت علمی ریاست‌جمهوری ابلاغ شده است. وی با اشاره به تغییر شرایط و نیاز‌های صنایع فرهنگی و خلاق، بر ضرورت انطباق اسناد سیاستی با وضعیت روز این حوزه تاکید کرد. ۲.
تدوین نقشه راه همراه با شاخص‌های عملیاتی خسروپناه دومین اقدام ضروری را تدوین نقشه راه همراه با شاخص‌های عملیاتی دانست و تصریح کرد: گاهی در اسناد اهداف و راهبردها مشخص می‌شوند، برای مثال در سند فعلی ۱۰ راهبرد ذکر شده است، اما اگر شاخص‌ها و نقشه راه دستیابی به این اهداف روشن نباشد، سند عملا بی‌خاصیت می‌ماند. وی با اشاره به گذشت هفت سال از تدوین سند ملی توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم گفت: اگر چگونگی تحقق اهداف شاخص‌های سنجش پیشرفت و مسیر اجرایی مشخص نباشد، حتی با گذشت هفت سال نیز خروجی ملموسی از سند حاصل نخواهد شد.
به گفته وی تعیین شاخص‌های قابل اندازه‌گیری و مشخص‌کردن مسیر اجرای راهبردها، از الزامات تبدیل اسناد سیاستی به نتایج واقعی است. ۳. ایجاد همگرایی میان دستگاه‌های متولی صنایع خلاق دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی سومین اقدام را راهبری و ایجاد همگرایی میان دستگاه‌های مسئول دانست. خسروپناه با اشاره به تعدد دستگاه‌های متولی در حوزه صنایع خلاق اظهار کرد: در این حوزه نهاد‌های مختلفی نقش دارند. برای نمونه، در حوزه فرش دستباف، بخشی از مسئولیت‌ها در اختیار وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و بخشی دیگر در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
همچنین برخی صنایع خلاق با وزارت آموزش و پرورش یا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ارتباط دارند. وی افزود: یکی از وظایف مهم ستاد توسعه فناوری‌های فرهنگی و نرم، ایجاد همگرایی میان این دستگاه‌هاست، زیرا اگر هر دستگاه به‌صورت جزیره‌ای عمل کند، آسیب‌های ناشی از ناهماهنگی در نهایت متوجه هنرمندان و شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در این حوزه خواهد شد. ۴.
ایجاد صندوق مستقل برای حمایت مالی از فعالان صنایع خلاق خسروپناه چهارمین اقدام را حمایت مالی از فعالان صنایع فرهنگی و خلاق عنوان کرد و گفت: فعالان این حوزه برای آغاز فعالیت خود به پشتوانه مالی نیاز دارند و باید صندوق مستقلی برای حمایت مالی از آنها در نظر گرفته شود. وی با تاکید بر ضرورت تامین منابع مالی برای شکل‌گیری و توسعه کسب‌وکار‌های خلاق این موضوع را یکی از الزامات حمایت از افرادی دانست که در ابتدای مسیر تولید محصولات و خدمات فرهنگی و خلاق قرار دارند. ۵.
بازنگری در رشته‌های صنایع خلاق و احیای هنرستان‌های تخصصی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، پنجمین اقدام را بازنگری در رشته‌های مرتبط با صنایع خلاق در هنرستان‌ها و دانشگاه‌ها برشمرد و بر ضرورت تقویت آموزش‌های تخصصی و پیوند آنها با تجربه عملی هنرمندان تاکید کرد. وی با اشاره به هنرستان هنر‌های زیبای استاد فرشچیان در اصفهان اظهار کرد: این هنرستان سال‌ها تعطیل بوده است و مسئولیت راه‌اندازی آن بر عهده وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد.
خسروپناه افزود: خوشبختانه پس از دو سال پیگیری در سفر فعلی بنا داریم با حضور مسئولان مربوطه گام نهایی را برای بازگشایی این هنرستان برداریم. وی با اشاره به تصویب روش استادـشاگردی در شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: این روش به علاقه‌مندان و دانش‌پژوهان اجازه می‌دهد بدون گرفتارشدن در دغدغه‌های مدرک‌گرایی مانند ضرورت داشتن دیپلم یا مدرک دکترا از تجربه استادان پیشکسوت بهره‌مند شوند. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تاکید کرد: هنرستان فعلی در شأن استان اصفهان نیست و بازنگری در رشته‌های آن ضرورت دارد.
توسعه صنایع خلاق نیازمند نظام آموزشی متناسب با نیاز‌های این حوزه و بهره‌گیری از دانش و تجربه نسل‌های مختلف هنرمندان است. ۶. راه‌اندازی پارک علم و فناوری تخصصی صنایع خلاق خسروپناه ششمین اقدام را راه‌اندازی پارک علم و فناوری صنایع خلاق دانست و گفت: اگرچه در دانشگاه علم و فرهنگ پارکی در این زمینه وجود دارد این ظرفیت در شان حوزه صنایع خلاق نیست و به ایجاد یک پارک علم و فناوری جدی و تخصصی در این عرصه نیاز داریم.
وی با تاکید بر اهمیت زیرساخت‌های تخصصی برای رشد کسب‌وکار‌های خلاق، بر ضرورت فراهم‌کردن بستر‌های مناسب برای توسعه فعالیت‌های فناورانه، حمایت از شرکت‌ها و تقویت ارتباط میان ایده‌پردازان، هنرمندان و فعالان اقتصادی این حوزه تاکید کرد. ۷. حذف مجوز‌های سلیقه‌ای و حرکت به‌سوی صدور مجوز هوشمند دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی هفتمین اقدام را اصلاح فرایند اعطای مجوزها عنوان کرد و گفت: فرایند صدور مجوزها در حال حاضر سلیقه‌ای و زمان‌بر است و گاهی صدور یک مجوز سال‌ها طول می‌کشد.
وی تاکید کرد: این فرایند باید به صدور مجوز‌های هوشمند، سریع و سامانه‌ای تبدیل شود تا هنرمندان و صاحبان طرح‌ها برای دریافت مجوز، میان دستگاه‌های مختلف سرگردان نشوند. به گفته خسروپناه اصلاح این فرایند می‌تواند از اتلاف وقت فعالان صنایع خلاق جلوگیری کند و زمینه فعالیت موثرتر صاحبان ایده و کسب‌وکار‌های این حوزه را فراهم آورد. ۸. کاهش فشار مالیاتی و تسهیل فرایند‌های اداری برای تولیدکنندگان خسروپناه هشتمین اقدام را حمایت از تولیدکنندگان صنایع خلاق از طریق کاهش مالیات و تسهیل فرایند‌های اداری برشمرد.
وی با تاکید بر ضرورت توجه به شرایط کسب‌وکار‌های نوپا گفت: نباید برای تولیدکننده‌ای که به‌تازگی فعالیت خود را آغاز کرده است، مالیات‌های سنگین ۲۰ تا ۳۰ درصدی وضع کرد؛ زیرا در چنین شرایطی فعال اقتصادی از بین می‌رود و اجازه نمی‌دهیم این نهال نوپا شکل بگیرد و رشد کند. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: سازمان امور مالیاتی باید در این زمینه ورود پیدا کند تا شرایط مناسب‌تری برای آغاز فعالیت و رشد تولیدکنندگان صنایع خلاق فراهم شود.
وی همچنین بر لزوم کاهش موانع اداری در کنار اصلاح رویکرد مالیاتی تأکید کرد و حمایت از کسب‌وکار‌های نوپا را عاملی مؤثر در توسعه این بخش دانست. ۹. اصلاح تعرفه‌های واردات محصولات صنایع خلاق دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، نهمین اقدام را افزایش تعرفه واردات محصولات صنایع خلاق عنوان کرد و گفت: در حال حاضر شرایط برخلاف آن چیزی است که باید باشد؛ تعرفه واردات پایین است، اما مالیات تولیدکننده داخلی سنگین است. وی تصریح کرد: این روند باید برای دستیابی به نتیجه مطلوب معکوس شود.
خسروپناه با اشاره به ضرورت حمایت از تولید داخلی، بر اصلاح سیاست‌های تعرفه‌ای به‌گونه‌ای تأکید کرد که تولیدکنندگان صنایع خلاق کشور بتوانند در شرایط مناسب‌تری فعالیت کنند و در رقابت با محصولات وارداتی با موانع کمتری مواجه شوند. ۱۰. تقویت دیپلماسی صنایع خلاق و رفع موانع صادرات خسروپناه دهمین اقدام ضروری را حمایت از دیپلماسی صنایع خلاق، تقویت آن و رفع موانع موجود در این زمینه دانست. وی با تاکید بر اهمیت ارتباطات بین‌المللی اظهار کرد: اگر ارتباطات بین‌المللی و به‌ویژه حوزه صادرات صنایع خلاق را نداشته باشیم، این صنایع در داخل نیز رشد نخواهند کرد؛
ازاین‌رو، دیپلماسی صنایع خلاق اهمیت بسیار زیادی دارد. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان تأکید کرد که توسعه صنایع فرهنگی و خلاق به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه سیاست‌گذاری، تأمین مالی، آموزش، زیرساخت، مجوزدهی، مالیات، تعرفه‌های وارداتی و تعاملات بین‌المللی نیاز دارد. بر اساس این دیدگاه عبور از سیاست‌گذاری صرف و حرکت به‌سوی اجرای مؤثر مصوبات، رفع موانع کسب‌وکار‌ها و ایجاد مسیر‌های روشن برای تولید و صادرات از الزامات تبدیل ظرفیت‌های فرهنگی و خلاق کشور به فعالیت‌های اقتصادی پایدار است. انتهای پیام/
منبع: خبرگزرای برنا
