گروه علمی و فناوری برنا/ سیدمحمدامین آقامیری دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی با تشریح آخرین وضعیت شبکه ملی اطلاعات، برنامه‌های مدیریت محدودیت‌های اینترنتی، امنیت سکو‌ها و سیاست‌های درآمدزایی از محتوا از آزمایش سامانه‌های مدیریت ارتباطات ماهواره‌ای استارلینک، آمادگی برای اشتراک‌گذاری این فناوری با کشور‌های همسو و انتشار سند حکمرانی قانونمند فضای مجازی در هفته جاری خبر داد.
وی همچنین با اشاره به پیشرفت شبکه ملی اطلاعات تا محدوده ۶۰ درصد بر ضرورت کاهش وابستگی فناورانه، حفاظت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی و تداوم خدمات ضروری در شرایط بحرانی تاکید کرد. فضای مجازی از ابزار به جامعه تبدیل شده است دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی در نشست خبری با اصحاب رسانه با گرامیداشت یاد شهدای کشور اظهار کرد: اگر امروز در آرامش و آسایش زندگی می‌کنیم مدیون تلاش‌ها و مجاهدت‌های شهدا هستیم. تلاش می‌کنم با توجه به محدودیت زمان، مقدمه را کوتاه بیان کنم تا فرصت بیشتری برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های خبرنگاران فراهم شود.
وی با اشاره به تحولات فضای مجازی در حدود سه دهه گذشته گفت: یکی از موضوعات مهمی که امروز باید بیش از گذشته به آن توجه کنیم مسیری است که فضای مجازی از سال‌های ابتدایی شکل‌گیری خود در کشور تاکنون طی کرده است. در گذشته، فضای مجازی مجموعه‌ای از ابزار‌ها برای انجام برخی فعالیت‌ها به شیوه‌ای جدید بود، اما امروز با جامعه‌ای مواجه هستیم که مردم در آن زندگی می‌کنند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی افزود: مردم در این جامعه کسب‌وکار دارند، آموزش می‌بینند، تفریح می‌کنند، ارتباطات خانوادگی و تعاملات بین‌المللی خود را پیش می‌برند و بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌هایی که پیش‌تر در جامعه فیزیکی انجام می‌شد، اکنون در فضای مجازی صورت می‌گیرد. آقامیری ادامه داد: ممکن است در فضای مجازی باشگاه ورزشی به معنای متعارف آن نداشته باشیم، اما خدمات و فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی در این محیط وجود دارد. بنابراین، با جامعه‌ای مواجه هستیم که ابعاد و اقتضائات خاص خود را دارد و باید به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تشکیل شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی فضای مجازی در سال ۱۳۹۰ خاطرنشان کرد: با دستور امام شهید این شورا و مرکز ملی فضای مجازی شکل گرفتند تا متولی سیاست‌گذاری، راهبری و تصمیم‌گیری در این حوزه مشخص باشد. موضوعات کلانی همچون شبکه ملی اطلاعات فضای مجازی کودک و نوجوان و سایر مسائل راهبردی نیز در دستور کار این مجموعه قرار گرفت تا پیگیری و تحقق آنها دنبال شود.
فضای مجازی فرصتی برای توسعه عدالت آموزشی و اقتصادی است دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به ظرفیت‌های فضای مجازی برای توسعه عدالت گفت: فضای مجازی فرصت‌های بی‌بدیلی در اختیار کشور قرار داده است. یکی از مهم‌ترین این فرصت‌ها، فراهم شدن امکان توسعه عدالت در حوزه‌های مختلف است زیرا با استفاده از این ظرفیت می‌توان محدودیت‌های زمان و مکان را کاهش داد و دسترسی مردم به خدمات را گسترش داد. آقامیری با اشاره به ظرفیت فضای مجازی در حوزه آموزش اظهار کرد: در زمینه عدالت آموزشی می‌توان بهترین معلم، محتوای درسی و امکان تعامل آموزشی را به دورترین نقاط کشور رساند.
در این شرایط دانش‌آموزی که در یک منطقه دورافتاده زندگی می‌کند نیز می‌تواند به محتوای آموزشی باکیفیت دسترسی داشته باشد. وی افزود: در حوزه خدمات دولتی نیز می‌توان شرایطی فراهم کرد که مردم در هر نقطه از کشور بدون آنکه الزاما به مرکز استان یا پایتخت مراجعه کنند به خدمات موردنیاز خود دسترسی داشته باشند. رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی این فضا تصریح کرد: در بازار‌های آنلاین تولیدکنندگان می‌توانند محصولات خود را از هر نقطه‌ای عرضه کنند و برای فروش کالاهایشان الزاما نیازی به حضور در شهر‌های بزرگ یا پایتخت ندارند.
این ظرفیت می‌تواند زمینه حضور عادلانه‌تر فعالان اقتصادی در بازار و دسترسی گسترده‌تر آنها به مشتریان را فراهم کند. آقامیری ادامه داد: چنین ظرفیتی در حوزه‌های مختلف قابل استفاده است. هنگامی که محدودیت‌های زمان و مکان کاهش پیدا می‌کند، زمینه توسعه عدالت فراهم می‌شود و در کنار آن شفافیت و بهره‌وری نیز افزایش می‌یابد. افزایش شفافیت و کاهش زمینه‌های فساد با استفاده از داده‌ها وی با تاکید بر اهمیت داده‌ها در مدیریت کشور گفت: هر جا داده وجود داشته باشد، امکان مدیریت بهتر فراهم می‌شود.
با استفاده از داده‌ها می‌توان گلوگاه‌ها و آسیب‌ها را شناسایی کرد و برای برطرف کردن آنها تصمیم گرفت. این روند می‌تواند به افزایش شفافیت، کاهش خطا‌ها و محدود کردن زمینه‌های فساد کمک کند.
دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین به ظرفیت‌های این فضا برای توسعه تعاملات بین‌المللی اشاره کرد و افزود: در گذشته، معرفی فرهنگ، تمدن و ارزش‌های ایرانی به مردم سایر کشورها فرایند پیچیده‌ای داشت و انتشار یک کتاب یا تولید و عرضه یک فیلم با مراحل و محدودیت‌های مختلفی همراه بود اما امروز فضای مجازی این امکان را فراهم کرده است که محتوا با سهولت بیشتری در سطح بین‌المللی منتشر شود. آقامیری خاطرنشان کرد: این ارتباط دوسویه است؛
همان‌طور که ما مخاطب محتوا‌های بین‌المللی هستیم، محتوای تولیدشده در کشور و ارزش‌های فرهنگی ما نیز می‌تواند در سایر کشورها منتشر شود مخاطب پیدا کند و اثرگذار باشد. ماموریت شورای عالی فضای مجازی؛ ارائه خدمات باکیفیت به مردم رئیس مرکز ملی فضای مجازی با تشریح ماموریت این شورا و مرکز ملی فضای مجازی اظهار کرد: ماموریت ما این است که بهترین فناوری، محیط، کیفیت و خدمات را برای مردم شریف ایران فراهم کنیم؛ به‌گونه‌ای که مردم بتوانند در بالاترین سطح کیفی و با کمترین آسیب از این فضا استفاده کنند.
وی با بیان اینکه تحقق این هدف به توجه هم‌زمان به ابعاد مختلف فضای مجازی نیاز دارد گفت: این حوزه ابعاد اقتصادی، اجتماعی، امنیتی، فرهنگی و حقوقی دارد و همه این ابعاد باید در قالب منظومه‌ای منسجم در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا محیطی مناسب برای مردم فراهم شود. آقامیری با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در این زمینه افزود: پروژه‌های متعددی به همت بخش‌های مختلف، دانشگاه‌ها، استادان و متخصصان در حال انجام است و ظرفیت‌های موجود در کشور امکان توسعه خدمات موردنیاز مردم را فراهم کرده است.
وی با اشاره به ظرفیت زیست‌بوم دیجیتال کشور تاکید کرد: کشور از زیست‌بومی برخوردار است که می‌تواند در تامین خدمات و نیازمندی‌های داخلی نقش‌آفرینی کند. اقتصاد دیجیتال نیز با وجود مشکلات و دشواری‌هایی که در تعامل با نظام سنتی وجود دارد، مسیر پویایی و رشد خود را طی می‌کند و این روند می‌تواند به پیشرفت بیشتر منجر شود.
قانون‌گذاری برای کاهش آسیب‌های فضای مجازی به‌ویژه برای کودکان دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به آسیب‌های موجود در فضای مجازی اظهار کرد: همان‌طور که سایر فناوری‌ها از خودرو گرفته تا پزشکی در کنار فرصت‌ها و مزایای خود با آسیب‌هایی همراه هستند، فضای مجازی نیز مسائل و چالش‌های خاص خود را دارد.
وی از موضوعات مرتبط با کودکان و نوجوانان، خدمات اعتیادآور و کلاهبرداری‌های اینترنتی از جمله فیشینگ به‌عنوان بخشی از این چالش‌ها نام برد و افزود: کشور‌های مختلف در حال بررسی این مسائل و تلاش برای یافتن راهکار‌هایی هستند که آسیب‌های ناشی از استفاده از فناوری را به حداقل برسانند. آقامیری با تاکید بر اهمیت حفاظت از کودکان و نوجوانان گفت: در یک سال و نیم گذشته یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که کشور‌های مختلف به آن پرداخته‌اند قانون‌گذاری در حوزه کودک و نوجوان در فضای مجازی بوده است.
فضای سایبری یکی از پنج میدان جنگ در جهان امروز است آقامیری با اشاره به ابعاد امنیتی فضای مجازی اظهار کرد: کشور ما علاوه بر چالش‌های عمومی فضای مجازی با مسئله دیگری نیز مواجه است که شاید همه کشورها به یک اندازه درگیر آن نباشند. در اسناد امنیتی و نظامی منتشرشده در جهان، از جمله اسناد ناتو و وزارت جنگ آمریکا از پنج میدان جنگ شامل زمین، دریا، هوا، فضا و فضای سایبری نام برده می‌شود. وی افزود: فضای سایبری امروز یکی از عرصه‌های جدی رقابت فناوری و تقابل میان کشورهاست و از این فضا برای آسیب زدن به مردم و حاکمیت کشورها استفاده می‌شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با تشریح ابعاد مختلف جنگ سایبری گفت: یکی از ابعاد این جنگ حملات سایبری با هدف هک کردن سامانه‌ها از کار انداختن خدمات و ایجاد اختلال و مشکل برای مردم است. بعد دیگر استفاده از داده‌های فضای مجازی برای اهداف نظامی است؛ به این معنا که اطلاعات جمع‌آوری‌شده در این فضا برای پیشبرد اهداف نظامی به کار گرفته شود.
وی جنگ شناختی را از دیگر ابعاد مهم این تقابل دانست و تصریح کرد: تاثیرگذاری بر افکار عمومی، ایجاد جریان‌های اجتماعی، شکل دادن به رفتار‌های ناگهانی در جوامع و دستکاری اجتماعی از جمله موضوعاتی است که در چارچوب جنگ شناختی دنبال می‌شود. آقامیری همچنین با اشاره به استفاده از فناوری برای اهداف مختلف نظامی و امنیتی گفت: سابقه استفاده از فناوری‌های سایبری برای آسیب زدن به زیرساخت‌های راهبردی از جمله در حوزه انرژی هسته‌ای نشان می‌دهد که این تهدید‌ها موضوعی جدید نیستند و همچنان در سطح بین‌المللی ادامه دارند.
جنگ ترکیبی و تلاش برای تضعیف حکمرانی کشورها دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به شرایط جنگی کشور اظهار کرد: امروز با جنگی ترکیبی مواجه هستیم که در کنار جنگ نظامی، ابعاد اقتصادی، سایبری و شناختی نیز دارد. همان‌طور که در جنگ نظامی، شهدای کشور در حملات دشمن به شهادت می‌رسند، در سایر عرصه‌ها نیز تقابل ادامه دارد و بخش مهمی از این تقابل در فضای سایبری و شناختی جریان پیدا می‌کند.
وی با اشاره به آنچه مقاومت مردم ایران در برابر این فشار‌ها خواند، افزود: مردم ایران توانسته‌اند در عرصه‌های مختلف در برابر این هجمه‌ها مقاومت کنند و تا حد قابل‌توجهی مانع تحقق اهداف آنها شوند. با این حال دشمن تلاش می‌کند از راه‌های مختلف شرایط را تغییر دهد و اهداف خود را پیش ببرد. آقامیری با اشاره به اظهارات نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی درباره اینترنت ماهواره‌ای استارلینک گفت: هنگامی که نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در سازمان ملل از استارلینک به‌عنوان راه نجات یاد می‌کند این موضوع را باید بخشی از زنجیره‌ای دانست که با هدف تضعیف حکمرانی کشورها دنبال می‌شود.
وی ادامه داد: تلاش برای تضعیف سازوکار‌های حکمرانی کشورها می‌تواند در خدمت اهداف جنگ سایبری چه در حوزه شناختی و چه در سایر ابعاد آن قرار گیرد و باید در تحلیل تهدید‌های امروز به این موضوع توجه داشت. آقامیری: به توانمندی جوانان و نخبگان ایرانی افتخار می‌کنم رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به نقش مردم، نخبگان و جوانان کشور در مواجهه با این تهدید‌ها اظهار کرد: به فضل الهی و با همت مردم عزیز، نخبگان و جوانان کشور که واقعا مایه افتخار هستند، اقدامات بزرگی انجام شده است و این مسیر ادامه خواهد داشت.
وی تاکید کرد: به‌عنوان عضوی از جامعه ایران به مردم و جوانان کشور افتخار می‌کنم و امیدوارم با ادامه این تلاش‌ها پیروزی در این مسیر نیز محقق شود. پیشرفت شبکه ملی اطلاعات از حدود ۲۰ درصد به محدوده ۶۰ درصد رسید آقامیری درباره آخرین وضعیت شبکه ملی اطلاعات و میزان آمادگی آن برای ارائه خدمات در شرایط قطع اینترنت بین‌الملل اظهار کرد: شبکه ملی اطلاعات در سال ۱۳۹۹ به تصویب رسید و بر اساس آن، وظایف دستگاه‌های مختلف برای اجرای این طرح مشخص شد.
وی با بیان اینکه ضرورت ایجاد شبکه‌های ملی و زیرساخت‌های مستقل دیجیتال در کشور‌های مختلف بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، افزود: اتحادیه اروپا نیز طرحی با عنوان یورو استک را دنبال می‌کند که از نظر رویکرد شباهت‌هایی با شبکه ملی اطلاعات دارد. دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به روند اجرای این طرح گفت: پیشرفت شبکه ملی اطلاعات در یک دوره دو تا سه‌ساله از حدود ۲۰ و چند درصد به نزدیک ۶۰ درصد رسید، اما تغییر دولت‌ها و زمان موردنیاز برای استقرار مجموعه‌های جدید می‌تواند وقفه‌هایی در اجرای برنامه‌ها ایجاد کند.
وی از برگزاری جلسات هفتگی با وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای پیگیری این موضوع خبر داد و ادامه داد: ارزیابی شبکه ملی اطلاعات در اسفند انجام و گزارش آن برای مقامات مسئول ارسال شده است. بر اساس این ارزیابی میزان پیشرفت در محدوده عدد قبلی و اندکی پایین‌تر قرار داشت. آقامیری با اشاره به نواقص موجود در این شبکه، موتور‌های جست‌و‌جو و برخی زیرساخت‌ها و خدمات فنی را از جمله موضوعاتی دانست که نیازمند تکمیل و ارتقا هستند. وی تاکید کرد: هدف آن است که زیرساختی باکیفیت در اختیار مردم قرار گیرد و شاخص‌هایی مانند سرعت و کیفیت دسترسی نیز به سطح مطلوب برسند.
تکمیل شبکه ملی اطلاعات می‌تواند شرایط استفاده از خدمات داخلی و خارجی را بهبود دهد. برنامه‌ریزی برای تداوم فعالیت‌های ضروری در زمان قطعی اینترنت رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه حمایت از کسب‌وکار‌ها و فعالیت‌های وابسته به اینترنت بین‌الملل گفت: در شرایط بحرانی تصمیم‌گیری درباره محدودیت‌های اینترنتی بر اساس ملاحظات امنیت ملی و با مشارکت نهاد‌های مسئول انجام می‌شود.
آقامیری با تاکید بر ضرورت کاهش آسیب به فعالیت‌های ضروری افزود: برای گروه‌های مختلف از جمله فعالان تجاری، استادان و پژوهشگران دانشگاهی و افرادی که به ارتباطات بین‌المللی نیاز دارند، راهکار‌هایی در حال بررسی است. وی برای توضیح این موضوع به ضرورت استمرار خدمات حیاتی اشاره کرد و گفت: همان‌طور که در زمان قطع برق باید برق بیمارستان‌ها برقرار بماند در حوزه اینترنت نیز باید نیاز‌های ضروری مورد توجه قرار گیرد.
دبیر شورای عالی فضای مجازی ادامه داد: پیشنهاد‌های مختلفی برای مدیریت این شرایط ارائه شده و نهاد‌های مسئول در حال جمع‌بندی آنها هستند تا در صورت بروز محدودیت، فعالیت‌های حیاتی و ضروری با کمترین آسیب مواجه شوند. وی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های اقتصادی و رسانه‌ای اظهار کرد: مجموعه‌هایی که در تامین و واردات کالا‌های اساسی فعالیت می‌کنند و خبرنگارانی که وظیفه اطلاع‌رسانی و انتقال صدای کشور به دنیا را بر عهده دارند از جمله گروه‌هایی هستند که نیاز‌های ارتباطی آنها باید در این برنامه‌ریزی‌ها دیده شود.
خدمات داخلی با قطع اینترنت بین‌الملل متوقف نمی‌شوند آقامیری در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری فرانسه درباره پیامد‌های قطعی حدود سه‌ماهه اینترنت بین‌الملل، آسیب‌های واردشده به آموزش و کسب‌وکار‌های مجازی و تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای خبرنگاران اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین درس‌های این تجربه ضرورت برخورداری از زیست‌بوم داخلی در فضای مجازی است. وی افزود: وجود شبکه ملی اطلاعات این امکان را فراهم می‌کند که با قطع اینترنت بین‌الملل بخش مهمی از خدمات داخلی همچنان فعال بماند.
به گفته وی خدمات دستگاه‌های کارت‌خوان، خدمات آموزشی مدارس از جمله شبکه شاد و شبکه‌های اجتماعی داخلی می‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند. رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به اینکه برخی فعالیت‌ها به اینترنت بین‌الملل وابستگی دارند تصریح کرد: این فعالیت‌ها در زمان قطع ارتباطات خارجی با چالش مواجه می‌شوند، اما وجود زیرساخت‌ها و خدمات داخلی امکان تداوم بخش مهمی از فعالیت‌های روزمره، آموزشی و اقتصادی را فراهم می‌کند.
هشدار درباره وابستگی به زیرساخت‌های خارجی دبیر شورای عالی فضای مجازی با تاکید بر اینکه کشورها باید برای تداوم خدمات خود در شرایط بحرانی آمادگی داشته باشند، گفت: اگر زیست‌بوم دیجیتال یک کشور به زیرساخت‌ها و خدماتی وابسته باشد که تحت مدیریت قدرت‌های خارجی قرار دارند در شرایط قطع خدمات، امکان ادامه فعالیت مستقل با محدودیت مواجه خواهد شد. آقامیری با اشاره به مباحث مربوط به استقلال دیجیتال در اروپا اظهار کرد: برخی کشور‌های اروپایی نیز درباره ضرورت برخورداری از اینترنت و زیرساخت‌های مستقل بحث کرده‌اند.
در نشست‌های مجمع حکمرانی اینترنت (IGF) نیز موضوع نقش آمریکا در فضای مجازی و ضرورت رعایت اصول و حکمرانی کشورها مطرح شده است. وی با اشاره به طرح ایده اینترنت اروپایی از سوی امانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه افزود: این مباحث نشان می‌دهد که موضوع استقلال زیرساخت‌های دیجیتال و کاهش وابستگی به خدمات خارجی برای کشور‌های مختلف اهمیت دارد. کاهش وابستگی فناورانه؛
یکی از درس‌های جنگ آقامیری با اشاره به تجربه جنگ و حملات سایبری گفت: یکی از درس‌های مهم این دوره ضرورت کاهش وابستگی به سخت‌افزار، نرم‌افزار و خدمات خارجی تا حد امکان است، زیرا تقویت توانمندی‌های داخلی می‌تواند امکان مدیریت شرایط بحرانی و استمرار ارائه خدمات را افزایش دهد. وی تاکید کرد: باید بر اساس حکمرانی کشور و در چارچوب‌های خودمان خدمات فضای مجازی را با بهترین کیفیت در اختیار مردم قرار دهیم.
دبیر شورای عالی فضای مجازی در پایان این بخش اظهار کرد: ایران در طول تاریخ مسیر مستقل خود را دنبال کرده است و در فضای فیزیکی و مجازی نیز به دنبال وابستگی به قدرت‌های خارجی نیست از این رو توسعه توانمندی‌های داخلی و تقویت زیرساخت‌های مستقل باید با جدیت دنبال شود. سکو‌های دیجیتال برای اصلاح ضعف‌های امنیتی یک ماه فرصت دارند آقامیری درباره نحوه نظارت بر امنیت سکو‌ها و ضمانت اجرای رتبه‌بندی امنیتی آنها اظهار کرد: رتبه‌بندی یکی از ابزار‌های تنظیم‌گری در دنیاست که شورای عالی فضای مجازی نیز در سال ۱۴۰۴ استفاده از آن را تصویب و ابلاغ کرد.
وی افزود: در این سازوکار وضعیت امنیتی مجموعه‌ها بر اساس شاخص‌های مشخص ارزیابی می‌شود و نتیجه ارزیابی به خود آنها اعلام خواهد شد تا برای رفع ضعف‌های شناسایی‌شده اقدام کنند. رئیس مرکز ملی فضای مجازی با تشریح فرایند ارزیابی‌ها گفت: پس از اعلام وضعیت امنیتی مجموعه‌های مربوط یک ماه فرصت دارند تا نقاط ضعف خود را برطرف کنند. پس از پایان این مهلت، ارزیابی مجدد انجام می‌شود و نتایج در اختیار عموم مردم قرار خواهد گرفت.
وی با بیان اینکه این رتبه‌بندی از نظر اعتبار و فعالیت اقتصادی نیز اهمیت دارد ادامه داد: کاربران برای دریافت خدمات، به محیط‌هایی که از امنیت و اعتبار بیشتری برخوردارند توجه می‌کنند؛ بنابراین، رتبه‌بندی می‌تواند در انتخاب خدمات و سکو‌ها مؤثر باشد. آقامیری از برنامه‌ریزی برای اعلام نتایج ارزیابی امنیتی بانک‌ها در هفته آینده خبر داد و گفت: در بخش‌های مختلف از جمله دانشگاه‌ها نیز اقدامات برای اجرای این فرایند آغاز شده است. چرا حملات سایبری در زمان محدودیت اینترنت متوقف نمی‌شوند؟
دبیر شورای عالی فضای مجازی در پاسخ به بخش دیگری از پرسش‌ها درباره تداوم حملات سایبری در دوره‌های قطع اینترنت بین‌الملل اظهار کرد: حملات سایبری به یک روش محدود نمی‌شوند و مهاجمان از شیوه‌های مختلفی از حملات منع خدمت توزیع‌شده و حملات فنی گرفته تا فریب افراد و جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌کنند. وی با اشاره به فعالیت گروه‌های مهاجم از داخل و خارج کشور افزود: بخشی از تهدید‌ها از طریق دستگاه‌های آلوده به بدافزار انجام می‌شود. حتی فایل‌هایی که کاربران برای نصب بازی یا نرم‌افزار دریافت می‌کنند ممکن است به بستری برای سوءاستفاده از دستگاه آنها تبدیل شوند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی گروه‌های حرفه‌ای هکری را از تهدید‌های مهم این حوزه دانست و گفت: این گروه‌ها می‌توانند با اهدافی مانند سرقت اطلاعات، جاسوسی یا مختل کردن خدمات به زیرساخت‌ها حمله کنند. وی ادامه داد: هنگامی که مسیر‌های ارتباطی برای مهاجمان گسترده‌تر باشد، تعداد بیشتری از گروه‌های آماتور نیز امکان حمله پیدا می‌کنند و در نتیجه تیم‌های امنیتی با حجم بیشتری از تهدید‌ها روبه‌رو می‌شوند.
حملات سایبری پس از توقف آتش‌بس نیز ادامه دارند آقامیری با اشاره به تجربه جنگ ۱۲روزه گفت: در آن دوره مدیریت ارتباطات متناسب با شرایط و نوع تهدید‌ها انجام شد و در ۷۲ ساعت پایانی، اینترنت قطع شد. پس از آن نیز مدیریت برخی مسیر‌های ارتباطی داخلی و سیم‌کارت‌های خارجی در دستور کار قرار گرفت. وی افزود: محدود کردن بخشی از مسیر‌های حمله باعث می‌شود تیم‌های امنیت سایبری بتوانند تمرکز بیشتری بر تهدید‌های حرفه‌ای و پیچیده داشته باشند.
دبیر شورای عالی فضای مجازی با بیان اینکه حملات سایبری به دوره درگیری نظامی محدود نمی‌شود گفت: در هفته‌های گذشته نیز چند حمله جدی رخ داده که بخش عمده آنها مهار شده است، هرچند در برخی موارد مهاجمان به موفقیت‌هایی دست یافته‌اند. آقامیری تاکید کرد: مقابله با این تهدید‌ها به پایش مستمر تقویت زیرساخت‌های امنیتی و پیگیری آسیب‌پذیری‌ها نیاز دارد.
فناوری مدیریت ارتباطات استارلینک با کشور‌های همسو به اشتراک گذاشته می‌شود دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به توسعه و آزمایش فناوری‌هایی برای مدیریت ارتباطات پایانه‌های استارلینک در شرایط خاص، از آمادگی ایران برای به‌اشتراک‌گذاری این فناوری با کشور‌های همسو خبر داد. وی در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی قطع ارتباط پایانه‌های استارلینک و امکان انتقال این فناوری به کشور‌های همسو اظهار کرد: استارلینک از سازوکار فنی مشخصی برای ارتباط پایانه‌های زمینی با ماهواره‌ها استفاده می‌کند و این فناوری نیز مانند سایر فناوری‌ها، امکان مدیریت و مقابله فنی دارد.
آقامیری افزود: در دنیای فناوری هیچ سامانه‌ای را نمی‌توان کاملا غیرقابل مدیریت دانست. هر فناوری با توجه به ساختار و شیوه عملکرد خود می‌تواند موضوع بررسی و توسعه راهکار‌های فنی قرار گیرد. سامانه‌های مدیریت ارتباطات ماهواره‌ای آزمایش شده‌اند رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در کشور گفت: چند سامانه برای مدیریت ارتباطات ماهواره‌ای در شرایطی که قطع ارتباط ضرورت داشته باشد در حال پیگیری است. در کنار این اقدامات شناسایی ارتباطات نیز مورد توجه قرار گرفته و متخصصان داخلی در این حوزه فعالیت کرده‌اند.
وی ادامه داد: محصولات مرتبط آماده شده‌اند و آزمایش‌های آنها نیز انجام شده است. در حوادث دی‌ماه هم از یکی از این فناوری‌ها استفاده شد و ارتباط موردنظر قطع شد. آقامیری با اشاره به بازتاب این اقدام در گزارش‌های خارجی اظهار کرد: پس از استفاده از این فناوری طرف مقابل نیز متوجه آن شد و درباره‌اش گزارش‌هایی منتشر کرد. وی درباره امکان انتقال این فناوری به کشور‌های دیگر تصریح کرد: آمادگی داریم فناوری مورد استفاده را با کشور‌های همسو به اشتراک بگذاریم و در این زمینه نیز تعاملاتی در حال انجام است.
پیگیری ایران در نهاد‌های بین‌المللی درباره فعالیت استارلینک دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به پیگیری‌های حقوقی ایران درباره فعالیت استارلینک گفت: وزارت ارتباطات طی دو تا سه سال گذشته موضوع را در نهاد‌های بین‌المللی حوزه مخابرات پیگیری کرده و شکایت‌ها و مستندات متعددی در این زمینه ارائه شده است. وی افزود: یکی از محور‌های اصلی این پیگیری‌ها، ضرورت رعایت قوانین کشورها در حوزه قلمرو سرزمینی و فرکانسی است. به گفته آقامیری موضوع از مسیر نهاد‌های تنظیم‌گر مرتبط و همچنین طرف‌های مسئول پیگیری شده است.
آقامیری با اشاره به اختلاف بر سر امکان شناسایی موقعیت پایانه‌ها گفت: ایران این موضوع را مطرح کرده است که در برخی کشورها، از جمله هند و چین امکان مدیریت سیگنال‌های ماهواره‌ای در محدوده‌های مشخص وجود دارد و بنابراین ادعای ناتوانی در شناسایی یا مدیریت این ارتباطات محل بحث است. وی همچنین از پیگیری وزارت امور خارجه در ارتباط با نروژ خبر داد و تاکید کرد: ارائه خدمات ماهواره‌ای نباید به نادیده گرفتن مقررات ملی و حاکمیت کشورها منجر شود. استفاده نظامی از استارلینک؛
از مدیریت پهپادها تا انتقال اطلاعات آقامیری با اشاره به تجربه جنگ اوکراین و روسیه و دیگر درگیری‌های نظامی گفت: فناوری‌های ارتباطی ماهواره‌ای صرفا برای ارتباطات عادی به کار گرفته نمی‌شوند و می‌توانند کاربرد‌های نظامی نیز داشته باشند. وی افزود: این فناوری‌ها در حوزه‌هایی مانند فرماندهی و کنترل، مدیریت پهپادها، جمع‌آوری اطلاعات و انتقال داده‌های عملیاتی قابل استفاده هستند.
دبیر شورای عالی فضای مجازی با تاکید بر اهمیت این مسئله گفت: هنگامی که یک فناوری ارتباطی در عملیات نظامی نیز به کار گرفته می‌شود دیگر نمی‌توان صرفاً از منظر خدمات ارتباطی به آن نگاه کرد بلکه باید ابعاد امنیتی و نظامی آن را نیز در نظر گرفت. وی تصریح کرد: هیچ شرکت یا فناوری نباید خود را فراتر از قوانین کشورها بداند. حکمرانی ملی و رعایت مقررات سرزمینی از اصول اساسی حاکمیت کشورهاست و مدیریت این حوزه باید با جدیت دنبال شود.
آقامیری خاطرنشان کرد: کشور‌های مختلف نیز به دنبال توسعه سازوکار‌های مدیریت استارلینک هستند و همکاری و تبادل تجربه میان کشور‌هایی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، در حال گسترش است. استفاده نظامی از استارلینک می‌تواند ماهیت آن را در میدان جنگ تغییر دهد دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در پاسخ به سؤالی درباره اینکه آیا استفاده نظامی از اینترنت ماهواره‌ای استارلینک می‌تواند آن را به هدفی نظامی تبدیل کند، اظهار کرد: در بررسی این موضوع باید به مقررات حقوق بین‌الملل و نحوه استفاده از ابزار‌ها و فناوری‌ها در میدان جنگ توجه کرد.
وی با اشاره به مقررات مرتبط با کنوانسیون‌های ژنو گفت: هنگامی که یک ابزار یا فناوری در میدان نبرد برای اهداف نظامی مورد استفاده قرار می‌گیرد، موضوع بررسی کارکرد نظامی آن مطرح می‌شود. آقامیری افزود: شرکت‌های ارائه‌دهنده فناوری نیز در این زمینه نقش دارند و باید مشخص باشد که محصولات و خدمات آنها برای ارتباطات عمومی و استفاده صلح‌آمیز مردم به کار گرفته می‌شود یا در خدمت عملیات نظامی قرار می‌گیرد.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی تصریح کرد: این موضوع تنها به اینترنت ماهواره‌ای اختصاص ندارد و درباره هر ابزار یا فناوری دیگری که در میدان جنگ برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار گیرد نیز قابل طرح است. سند حکمرانی قانونمند فضای مجازی این هفته از طبقه‌بندی خارج می‌شود آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت مصوبه حکمرانی قانونمند فضای مجازی اظهار کرد: سیاست‌گذاری در فضای مجازی به دلیل تغییرات سریع فناوری و تحولات محیطی، نیازمند بازنگری مستمر است و سیاست‌ها باید متناسب با شرایط جدید به‌روزرسانی شوند.
وی با اشاره به اینکه یکی از دلایل شکل‌گیری شورای عالی فضای مجازی، ایجاد سازوکاری برای تصمیم‌گیری سریع در این حوزه بوده است افزود: اگر فرایند تصمیم‌گیری و قانون‌گذاری در فضای مجازی بیش از اندازه طولانی شود، ممکن است تا زمان اجرای مقررات، شرایط تغییر کرده و سیاست تدوین‌شده کارایی لازم را نداشته باشد. دبیر شورای عالی فضای مجازی ادامه داد: بر اساس گزارش‌های مربوط به میزان اثربخشی و کارایی سیاست‌های موجود در پاییز سال ۱۴۰۳ جلسات متعددی با حضور دستگاه‌های مختلف برگزار شد و ابعاد گوناگون سیاست‌های پیشین مورد بررسی قرار گرفت.
در نهایت سندی با رویکرد جدید تدوین شد که اقدامات موردنظر را در چهار مرحله و در دو بخش ایجابی و دسترسی پیش‌بینی می‌کرد. رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به اینکه این سند در زمان ابلاغ به‌صورت طبقه‌بندی‌شده منتشر شده بود گفت: اکنون در مرکز ملی فضای مجازی فرایند کاهش طبقه‌بندی برخی اسناد در حال انجام است؛ چراکه ممکن است حساسیت‌های موجود در زمان تصویب یک سند در شرایط فعلی کاهش یافته باشد.
وی افزود: سند حکمرانی قانونمند فضای مجازی نیز در جریان بررسی‌های انجام‌شده، قابلیت خروج از طبقه‌بندی را پیدا کرده و قرار است در همین هفته منتشر شود تا خبرنگاران و مردم بتوانند مفاد و مراحل پیش‌بینی‌شده در آن را مشاهده کنند. تعدادی از اسناد دیگر نیز به‌تدریج در هفته‌های آینده از طبقه‌بندی خارج خواهند شد. درآمد تولیدکنندگان محتوا باید به رسمیت شناخته شود آقامیری در ادامه درباره سیاست درآمدزایی از محتوای فضای مجازی اظهار کرد: آیین‌نامه اجرایی این موضوع در کمیسیون عالی مربوط و با حضور دستگاه‌های مختلف تصویب شده است.
هدف اصلی این سیاست آن است که بخشی از درآمد حاصل از مصرف محتوای تولیدشده به صاحبان آن برسد. وی با اشاره به گسترش آموزش مجازی در سال‌های اخیر گفت: معلمان بسیاری برای آموزش دانش‌آموزان، فیلم‌های آموزشی تولید و منتشر کرده‌اند. اگر سازوکاری فراهم شود که از محل ترافیک مصرف‌شده برای مشاهده این محتوا، درآمدی نیز به معلم برسد، امکان حمایت اقتصادی از این گروه فراهم خواهد شد. دبیر شورای عالی فضای مجازی افزود: این مدل می‌تواند برای تولیدکنندگان محتوای آموزشی، علمی، سرگرمی و سایر حوزه‌ها نیز اجرا شود.
وقتی کاربر برای مشاهده یک محتوا هزینه می‌کند، بخشی از این درآمد می‌تواند به تولیدکننده اختصاص یابد. آقامیری تأکید کرد: اجرای این سیاست علاوه بر ایجاد فرصت درآمدزایی برای مردم، می‌تواند به شکل‌گیری یک صنعت داخلی گسترده در حوزه تولید محتوا کمک کند. محتوای فرهنگی، ارزشی و تمدنی کشور باید متناسب با قالب‌های جدید ارتباطی تولید و عرضه شود؛ در غیر این صورت انتقال این میراث به نسل‌های جدید و مخاطبان جهانی با دشواری روبه‌رو خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: توسعه سازوکار‌های درآمدزایی از محتوا، موضوعی مهم برای آینده هویت ایرانی و اسلامی است و باید با استفاده از ظرفیت‌های کشور به‌طور جدی دنبال شود. اجرای مدل درآمدزایی از ترافیک محتوا در سکو‌های داخلی دبیر شورای عالی فضای مجازی در بخش دیگری از سخنان خود در پاسخ به پرسشی درباره استفاده از تجربه‌های جهانی برای درآمدزایی از پلتفرم‌ها گفت: کسب درآمد از تبلیغات و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی در کشور‌های مختلف رواج دارد و درآمدزایی از ترافیک مصرف‌شده برای محتوا نیز یکی از ظرفیت‌هایی است که می‌توان از آن استفاده کرد.
وی افزود: این موضوع در قالب سند درآمدزایی از محتوا دنبال می‌شود و هدف آن فراهم‌کردن امکان کسب درآمد برای افرادی است که در سکو‌های داخلی فعالیت و محتوا تولید می‌کنند. آقامیری تاکید کرد: باید به نقطه‌ای برسیم که فرد تولیدکننده محتوا بتواند درآمد فعالیت خود را دریافت کند، به‌گونه‌ای که در پایان هفته پیامک واریز درآمد برای او ارسال شود. امیدواریم با همکاری دستگاه‌های مختلف، این سازوکار در آینده نزدیک اجرایی شود.
همکاری پلتفرم‌های ایرانی و ترکیه‌ای قابل توسعه است آقامیری در پاسخ به سوالی درباره همکاری‌های ایران و ترکیه در حوزه سایبری و اینترنت اظهار کرد: یکی از زمینه‌های همکاری میان کشورها تعامل پلتفرم‌ها با یکدیگر است؛ موضوعی که می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای توسعه سکو‌های داخلی فراهم کند. وی افزود: ایران و ترکیه در سطح وزیران ارتباطات مراودات و تعاملاتی داشته‌اند و این ارتباطات همچنان ادامه دارد اما تاکنون گزارش مشخصی از شکل‌گیری همکاری ملموس میان پلتفرم‌های دو کشور به دست ما نرسیده است.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به اقدامات ترکیه برای تقویت پیام‌رسان و شبکه اجتماعی داخلی این کشور گفت: توسعه پلتفرم‌های بومی در ترکیه می‌تواند زمینه‌ای برای همکاری بیشتر میان دو کشور ایجاد کند. آقامیری ادامه داد: در برخی حوزه‌ها از جمله خرید از فروشگاه‌ها، کاربران ایرانی و ترکیه‌ای با یکدیگر تعامل دارند. این ارتباطات نشان می‌دهد ظرفیت‌هایی برای گسترش همکاری‌های دیجیتال وجود دارد و امیدواریم تعامل میان پلتفرم‌های دو کشور نیز در آینده شکل بگیرد.
تغییر دبیر شورای عالی فضای مجازی در نهایت اتفاق می‌افتد دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به سؤالی درباره احتمال تغییر رئیس مرکز ملی فضای مجازی و نگرانی‌ها درباره تضعیف جایگاه شورا اظهار کرد: شورای عالی فضای مجازی با هدف هماهنگی و همکاری بیشتر میان بخش‌های مختلف تشکیل شده است و دستگاه‌ها باید در چارچوب سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های کلان آن فعالیت کنند. وی افزود: در شرایطی که کشور با مشکلات اقتصادی و مسائل امنیتی روبه‌روست، ضروری است مسائل داخلی به مانعی برای پیشبرد امور تبدیل نشود.
اگر در عملکرد دستگاه‌ها تداخل وظایف یا موازی‌کاری وجود داشته باشد، باید از مسیر‌های قانونی برای بررسی و رفع آن اقدام کرد. آقامیری درباره احتمال تغییر دبیر شورا گفت: تغییر دبیر بالاخره روزی اتفاق خواهد افتاد، اما زمان آن مشخص نیست؛ هیچ‌کس در هیچ جایگاهی ابدی نیست. در حال حاضر هماهنگی خوبی میان بخش‌های مختلف وجود دارد و جلسات و تعاملات با وزیر ارتباطات و دفتر رئیس‌جمهور در حال انجام است.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به دشواری برگزاری جلسات در شرایط امنیتی کشور اظهار کرد: در جلسات شورای عالی فضای مجازی مسئولان و فرماندهان مختلفی حضور دارند که در معرض تهدید هستند. در جنگ اخیر نیز تعدادی از مسئولان و فرماندهان به شهادت رسیدند و این شرایط، برگزاری جلسات را با ملاحظاتی همراه کرده است. وی ادامه داد: در حال پیگیری راهکار‌هایی هستیم تا شرایط امنیتی موجب وقفه در انجام وظایف نشود. مصوبات قبلی شورا و اقدامات مرتبط با آنها نیز همچنان در حال پیگیری است. انتهای پیام/
منبع: خبرگزرای برنا
