به گزارش برنا از آذربایجان شرقی، یعقوب قلندری نژاد: برای فهم ارزش واقعی این مجموعه، باید چشم‌انداز امروز را برای لحظه‌ای کنار زد و به چند قرن پیش بازگشت؛ به روزگاری که در این بخش از تبریز، میدان صاحب‌آباد و مجموعه حسن پادشاه، یکی از کانون‌های مهم قدرت و حیات شهری ایران بود؛ جایی که کاخ، مسجد، مدرسه، بازار، بیمارستان و باغ، در کنار یک میدان بزرگ، ساختاری شهری را شکل می‌دادند که در آن سیاست، مذهب، فرهنگ، اقتصاد و زندگی اجتماعی به یکدیگر پیوند می‌خوردند.
میدان صاحب الامر نه به لحاظ وسعت، بلکه به لحاظ قدمت از قدیمی‌ترین میادین شهری در ایران بوده و ساختار شکل گیری‌اش حائز اهمیت است. این مجموعه به مدت چهار قرن مقر حکومت و فرماندهی جهانشاه، اوزون حسن، شاه ختایی و شاه طهماسب بوده و به گزارش سیاحان خارجی که در آن دوران از این مجموعه بازدید کرده بودند، زیباترین و باارزش ترین بناهای کشور در آن دوره، در این مجموعه ساخته شده بود. طبق اسناد تاریخی، این میدان در دوره ایلخانی باعنوان باغ «صاحب آباد»، دوره آق قویونلو میدان «حسن پادشاه» و در دوره‌های بعد نیز میدان «صاحب‌الامر» نامیده شده است.
آنچه امروز از آن مجموعه عظیم باقی مانده، اگرچه تنها بخشی از شکوه تاریخی آن است، اما همچنان ظرفیت آن را دارد که روایت فراموش‌شده صاحب‌آباد را دوباره به شهر بازگرداند.
تجربه احیا و باززنده‌سازی عمارت تاریخی کلاه‌فرنگی در مجموعه باغشمال تبریز، بار دیگر این واقعیت را آشکار کرد که بناهای تاریخی، صرفاً یادگارهایی از گذشته نیستند؛ بلکه می‌توانند به «سرمایه‌ای برای ساختن آینده شهر» تبدیل شوند. هنگامی که یک بنای تاریخی از وضعیت متروکه یا کم‌کارکرد خارج می‌شود و در پیوند با فضای پیرامونی، حیات اجتماعی و فرهنگی تازه‌ای پیدا می‌کند، احیا و بازسازی دیگر صرفاً یک اقدام حفاظتی نیست؛ بلکه به بخشی از فرآیند بازآفرینی شهری تبدیل می‌شود.
از این منظر، تجربه کلاه‌فرنگی می‌تواند سرآغاز توجهی جدی‌تر به یکی از ارزشمندترین پهنه‌های تاریخی تبریز، یعنی «مجموعه تاریخی میدان صاحب‌الامر» باشد؛ مجموعه‌ای که اهمیت آن تنها در یک بنا یا عنصر معماری خلاصه نمی‌شود، بلکه بخشی از حافظه تاریخی، هویت کالبدی و روایت تمدنی شهر تبریز را در خود جای داده است.
اگر در کلاه‌فرنگی، احیای یک بنای تاریخی در پیوند با باغشمال توانسته بخشی از ظرفیت تاریخی و اجتماعی آن محدوده را فعال کند، در صاحب‌الامر می‌توان دامنه مداخله را یک گام فراتر برد و مجموعه‌ای تاریخی، فضای عمومی و شبکه‌ای از فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی را هم‌زمان مورد توجه قرار داد و به فرصتی برای بازآفرینی یک کانون تاریخی، فرهنگی و اقتصادی در قلب تبریز تبدیل کرد؛ فرصتی برای بازخوانی تاریخ و هویت شهر، تقویت گردشگری فرهنگی، رونق کسب‌وکارهای محلی و اقتصاد خلاق، ایجاد فضاهای عمومی پویا و افزایش حضور و مشارکت شهروندان.
پیوند این مجموعه با سایر عناصر تاریخی شهر نیز می‌تواند به شکل‌گیری شبکه‌ای منسجم از مقاصد و مسیرهای گردشگری و در ادامه، به احیای تدریجی بافت پیرامونی و جذب سرمایه‌گذاری‌های سازگار با هویت تاریخی آن منجر شود.
از این منظر، صاحب‌الامر می‌تواند بیش از یک پروژه مرمتی، آغازگر یک رویکرد تازه در مواجهه تبریز با میراث تاریخی خود باشد؛ رویکردی که در آن حفاظت از گذشته نه در تقابل با توسعه، بلکه به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های ساختن آینده شهر مورد توجه قرار گیرد؛ آینده‌ای که در آن تاریخ تبریز نه صرفاً به‌عنوان خاطره‌ای ارزشمند، بلکه به‌عنوان بخشی زنده از اقتصاد، فرهنگ، هویت و زندگی اجتماعی شهر حضور داشته باشد. انتهای پیام
منبع: خبرگزرای برنا
