به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: ولادیمیر پوتین می‌رود تا زمستانی سخت را به اوکراین و اروپا تحمیل کند. رئیس‌جمهور روسیه که از ناکامی چهار و نیم ساله‌اش در به زانو درآوردن اوکراین خشمگین است، هر هفته ابعاد تازه‌ای از شدت عمل را به نمایش می‌گذارد. موشک‌ها و پهپادهای او شهرهای اوکراین را به کانون بحران تبدیل کرده‌اند و حملات روسیه بنادری را هدف می‌گیرند که روزگاری غلاتشان شکم صدها میلیون نفر را سیر می‌کرد. مسکو فراتر از مرزهای اوکراین نیز اقدامات تقابلی را در سراسر اروپا تشدید کرده و هشدارهای هسته‌ای جدی‌تری علیه غرب به زبان می‌آورد.
به نوشته اکونومیست، این‌ها رفتارهای یک دولت ناسازگار با نظم بین‌الملل است و همسایگان روسیه نیز روزبه‌روز بیشتر به این واقعیت اذعان می‌کنند. ماه گذشته میلادی یعنی سپتامبر وزرای دولت آلمان رسما روسیه را مقصر حمله پهپادی ناکام به یک فرودگاه باری در لایپزیگ دانستند. آن‌ها با لحنی قاطع متعهد شدند از کشورشان در برابر بازیگرانی که قصد آسیب رساندن دارند دفاع کنند.
کاربرد چنین ادبیاتی پیش از تهاجم به اوکراین غیرقابل تصور بود، دورانی که دولت‌های پیاپی در آلمان با احتیاط با روسیه برخورد می‌کردند و این کشور را تامین‌کننده حیاتی انرژی و یک قدرت بزرگ اروپایی می‌دانستند. پنجم اکتبر (۱۳ مهر) نیز رئیس سازمان اطلاعات خارجی آلمان در پارلمان این کشور اعلام کرد روسیه جنگ سایه خطرناکی را برای آزمودن اراده آلمان به راه انداخته است. او هشدار داد که اوکراینی‌ها در زمستان پیش رو با موجی از حملات بی‌سابقه و گسترده روسیه مواجه خواهند شد.
در سراسر شمال اروپا و به ویژه در کشورهای حوزه اسکاندیناوی و بالتیک که در همسایگی روسیه قرار دارند، سیاستمداران چپ و راست میانه پوتین را فردی کاملا غیرقابل اعتماد می‌دانند. طی چهار سال گذشته، نظریه پیروزی بر این مبنا استوار بود که روسیه نباید پیروز شود و اوکراین نباید شکست بخورد. این رویکرد نه تنها برای حفظ نظم بین‌المللی، بلکه برای امنیت آینده اروپا ضروری تلقی می‌شد. بر همین اساس، دولت‌های غربی توافق کردند با ارسال کمک‌های مالی و تسلیحاتی، اوکراین را در میدان نبرد سر پا نگه دارند.
آن‌ها همچنین تحریم‌های گسترده‌ای علیه روسیه وضع کردند تا شاید فشارهای اقتصادی و نارضایتی‌های داخلی، محاسبات پوتین را تغییر دهد یا به حکومت او پایان بخشد. با این حال اخیرا بازیگران بزرگی چون بریتانیا، فرانسه و آلمان به این فکر افتاده‌اند که شاید باید شعار فعلی را تغییر داد تا چشم‌انداز متفاوتی پیش روی جامعه روسیه ایجاد شود.
متحدان اوکراین دلایل عمل‌گرایانه مشخصی برای محکومیت قاطعانه و علنی اقدامات روسیه دارند. پوتین روزبه‌روز غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر می‌شود و هرچند از کارهایش ابایی ندارد، اما افشای ابعاد اقدامات او شاید مانع از تنش‌آفرینی‌های بیشتر شود. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در سپتامبر پس از ارائه جزئیات محرمانه از حملات در سایه روسیه به رهبران اپوزیسیون، هدف مسکو را ارعاب پاریس برای دست کشیدن از حمایت کی‌یف خواند. مکرون با تاکید بر اینکه نتیجه این حملات کاملا معکوس خواهد بود، هشدار بازدارنده خود را نیز مطرح کرد.
او با اشاره‌ای معنادار به توانمندی نیروهای اطلاعاتی و سایبری فرانسه گفت حملات ترکیبی روسیه بی‌پاسخ نخواهد ماند. از سوی دیگر، جریان‌های میانه‌رو دلایل سیاسی موجهی برای اتخاذ این لحن قاطع دارند تا جنگ اوکراین را یک کارزار اخلاقی علیه سیاست‌های مسکو به تصویر بکشند. در فرانسه و سراسر اروپا، رقبای پوپولیست آن‌ها امیدوارند از خستگی رای‌دهندگان از فرسایشی شدن جنگ بیشترین بهره را ببرند.
محدودیت‌های انزوای مسکو
واقعیت این است که پوتین اکنون در عرصه بین‌الملل به یک چهره منزوی تبدیل شده است. با این حال، استفاده از برچسب طردشده برای رهبر روسیه می‌تواند یک تله باشد. جنگ اوکراین به بن‌بست رسیده و نظریه پیروزی متحدان غربی شاید هرگز محقق نشود. اگر فشارهای اقتصادی و نارضایتی‌های داخلی نتواند اراده پوتین را برای ادامه جنگ در هم بشکند، اوکراین و متحدانش برای پایان دادن یا حتی توقف موقت درگیری‌ها چاره‌ای جز یافتن راهی برای همزیستی با او نخواهند داشت.
با وجود تلفات سنگین غیرنظامیان و نظامیان و همچنین کشته و زخمی شدن بیش از یک میلیون نیروی روس در این جنگ فرسایشی، او همچنان شرکای بلندپایه‌ای دارد. دونالد ترامپ او را چهره‌ای منزوی نمی‌داند و رهبر روسیه را به نشست سران گروه بیست در ماه دسامبر در اقامتگاه گلف خود در فلوریدا دعوت کرده است. شاید رهبران اروپایی حاضر در این نشست سایه سنگین جنگ را در اطراف پوتین احساس کنند، اما او به خوبی می‌داند که رهبران چین و هند با آغوش باز از او استقبال خواهند کرد و بسیاری دیگر نیز برخورد محترمانه‌ای با وی خواهند داشت.
ناکامی در انزوای پوتین در نشست امنیتی اخیر هلسینکی فنلاند نیز به شدت احساس می‌شد. این نشست با حضور رهبران سیاسی، دیپلمات‌ها، نظامیان، مقامات اطلاعاتی و پژوهشگرانی از سرسخت‌ترین حامیان اوکراین برگزار شد. یکی از سران کشورهای حوزه اسکاندیناوی دعوت پوتین به نشست گروه بیست را مایه خوش‌بینی محتاطانه دانست، البته به این شرط که به گفت‌وگوهای مستقیم میان ترامپ، رهبر روسیه و ولودیمیر زلنسکی منجر شود. با این حال، سایر شرکت‌کنندگان نگران بودند که اگر اروپا صرفا بر تقبیح اقدامات پوتین تمرکز کند، در واقع زمینه شکست خود را فراهم آورده است.
بن‌بست جنگ و چشم‌انداز صلح
این جنگ ویرانگر اکنون به بن‌بستی تلخ رسیده است. یک مقام سابق آمریکایی که به تازگی از دیدار با مقامات ارشد روس در مسکو بازگشته بود، در نشست هلسینکی گفت که هرچند متحدان غربی از تامین صلحی عادلانه و پایدار سخن می‌گویند، اما همه در اعماق وجود خود می‌دانند که این صلح قرار نیست عادلانه باشد. او پیش‌بینی کرد روسیه در نهایت کنترل بخش‌هایی از خاک اوکراین را در دست خواهد داشت و پوتین هرگز به اتهام آنچه غرب جنایات جنگی می‌خواند در دادگاه لاهه محاکمه نخواهد شد.
دیگر شرکت‌کنندگان مطلع نیز تایید کردند نخبگان روس به هیچ وجه قصد ندارند غرامت خسارات جنگی اوکراین را بپردازند. از سوی دیگر با راه یافتن ده‌ها نفر از کهنه‌سربازان جنگ اوکراین به پارلمان روسیه، طبقه سیاسی این کشور احتمالا تا سال‌ها میزبان کسانی خواهد بود که از نظر غرب متهم به اقدامات جنگی هستند.
به ادعای اکونومیست، اوکراین بیش از هر کشور دیگری حق دارد روسیه را به عنوان یک دولت منزوی محکوم کند. مردم این کشور در برابر حملات روسیه مقاومت کرده‌اند و هیچ نشانه‌ای از تسلیم شدن در آن‌ها دیده نمی‌شود. با این وجود، اوکراین برای بقا می‌جنگد. اگر اوکراینی‌ها روزی به پذیرش صلحی با شرایط نامطلوب تن دهند، اروپایی‌ها نمی‌توانند خواستار ادامه جنگ باشند. قطعا اروپا در چنان شرایطی دلایل موجهی برای نگرانی خواهد داشت، به ویژه اگر آتش‌بس به روسیه جسورتر شده فرصت دهد تا تجدید قوا کرده و برای تحرکات بعدی آماده شود؛
اما دولت‌های غربی هم نمی‌توانند از اوکراینی‌ها بخواهند صرفا به خاطر امنیت اروپا به جنگیدن ادامه دهند. در حال حاضر تنها کاری که از دست اروپا برمی‌آید، تقویت حداکثری توان نظامی و سیاسی اوکراین است. نویسنده معتقد است که شاید محروم کردن پوتین از یک پیروزی قاطع، تنها نتیجه‌ای باشد که او برای اقداماتش می‌پردازد و در دنیای واقع‌گرایانه سیاست، گریزی نیست جز اینکه به همین دستاورد بسنده کرد.
منبع: دنیای اقتصاد
