علیرضا مجیدی کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با خبرآنلاین تاکید کرد: اگر بخواهم تحلیلی و بر پایه احتمال این قرائن را بررسی کنم، باید به تجربه قبلی بازگردیم. در نوامبر ۲۰۰۸، آمریکا توافق خروج از عراق را امضا کرد و از سال ۲۰۰۹ روند آزادسازی زندانیان آغاز شد. در همان سال، زندان بوکا نیز تعطیل شد؛ زندانی که یکی از زندانیان آن، رئیس‌جمهور فعلی سوریه، آقای احمدی، بود.
خبرآنلاین – علیرضا مجیدی کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفت‌وگو با خبرگزاری خبرآنلاین اظهار داشت: «خروج نظامی آمریکا به معنای پایان مأموریت ائتلاف است، نه پایان فعالیت مستشاران آمریکایی و نیروهای اطلاعاتی این کشور. آمریکا در سال‌های اخیر و از سال ۲۰۲۰ تاکنون، هر عملیاتی را که علیه گروه‌های مقاومت انجام داده، عمدتاً از طریق عملیات هوایی انجام داده است و در محیط پیرامونی عراق نیز پایگاه‌های هوایی آمریکا وجود دارد. بنابراین از این منظر نیز محدودیت جدی برای ادامه فعالیت آمریکا ایجاد نخواهد شد.»
در ادامه بخشی از گفتگو علیرضا مجیدی با خبرآنلاین را می‌خوانید؛
خروج آمریکا پایان نفوذ آمریکا در عراق نخواهد بود/ آمریکا می‌تواند بدون حضور نظامی مستقیم، نفوذ خود را در عراق حفظ کند
باید توجه کنیم که این اتفاق حتی پیش از خروج کامل آمریکا و پس از توافقنامه خروج این کشور در سال ۲۰۰۸ نیز رخ داد. ما شاهد بودیم که از سال ۲۰۰۹، فضای سیاسی عراق به میزان محسوسی به سمت ایران چرخید. در انتخابات سال ۲۰۱۰ نیز می‌دانیم چه اتفاقاتی پس از انتخابات رخ داد و عملاً قدرت و نفوذ ایران افزایش پیدا کرد. از سال ۲۰۱۲ نیز این مسئله محسوس‌تر شد.
اما این بار فکر نمی‌کنم چنین اتفاقی رخ دهد. درست است که دولت عراق پیش‌نویس جدید قانون را نیز همزمان به پارلمان ارائه کرده، اما مناسبات به گونه‌ای چیده شده است که خروج نظامی آمریکا الزاماً باعث کاهش نفوذ این کشور نمی‌شود. حتی می‌خواهم بگویم که خروج نظامی آمریکا لزوماً به کاهش توان عملیات نظامی این کشور در عراق نیز منجر نخواهد شد، چه رسد به اینکه نفوذ آمریکا کاهش پیدا کند.
نظام نفوذ آمریکا در عراق به همان شکل سابق ادامه خواهد داشت و تغییر معناداری در این وضعیت رخ نخواهد داد. پایه‌های نفوذ آمریکا در عراق چندوجهی است، اما دو محور اصلی آن، درآمدهای نفتی عراق و نظام مالی این کشور است. همین دو حوزه باعث شده‌اند عراق عملاً تا حد زیادی تحت سیطره آمریکا قرار بگیرد.
در کنار این موارد، آمریکا بر تأسیسات نفتی عراق نیز نفوذ دارد، آسمان عراق در اختیار آنهاست و وزارت برنامه‌ریزی و بانک مرکزی عراق نیز تحت نفوذ آمریکا قرار دارند. به این ترتیب، عملاً بخش مهمی از فضای اقتصادی و راهبردی عراق همچنان در اختیار آمریکا باقی می‌ماند.
از سوی دیگر، خروج نظامی آمریکا به معنای پایان مأموریت ائتلاف است، نه پایان فعالیت مستشاران آمریکایی و نیروهای اطلاعاتی این کشور. آمریکا در سال‌های اخیر و از سال ۲۰۲۰ تاکنون، هر عملیاتی را که علیه گروه‌های مقاومت انجام داده، عمدتاً از طریق عملیات هوایی انجام داده است و در محیط پیرامونی عراق نیز پایگاه‌های هوایی آمریکا وجود دارد. بنابراین از این منظر نیز محدودیت جدی برای ادامه فعالیت آمریکا ایجاد نخواهد شد.
در نتیجه، نفوذ آمریکا در عراق همچنان حفظ خواهد شد و اساساً نمی‌توان گفت که این نفوذ کاهش پیدا می‌کند تا بخواهیم درباره پیامدهای کاهش آن صحبت کنیم. مسئله اصلی این است که خروج نظامی آمریکا، به معنای پایان نفوذ آمریکا در عراق نخواهد بود.
فرآیند بازگشت تروریسم به عراق ممکن است این بار نیز تکرار شود
باید بگویم که مسرور و مسعود بارزانی در این‌باره صریحاً هشدار داده‌اند. ما یک‌سری قرائن نگران‌کننده نیز داریم که در ادامه به آنها اشاره خواهم کرد و بر اساس آنها می‌توان احتمال داد که تروریست‌ها دوباره فعال شوند؛ اما هنوز داده قابل توجهی در اختیار نداریم که بر پایه آن بتوانیم بگوییم حتماً چنین اتفاقی رخ خواهد داد. در حال حاضر بیشتر با قرائن مواجهیم و باید میان قرینه و داده قطعی تفاوت قائل شویم و تنها بر اساس احتمال صحبت کنیم.
اگر بخواهم تحلیلی و بر پایه احتمال این قرائن را بررسی کنم، باید به تجربه قبلی بازگردیم. در نوامبر ۲۰۰۸، آمریکا توافق خروج از عراق را امضا کرد و از سال ۲۰۰۹ روند آزادسازی زندانیان آغاز شد. در همان سال، زندان بوکا نیز تعطیل شد؛ زندانی که یکی از زندانیان آن، رئیس‌جمهور فعلی سوریه، آقای احمدی، بود. پس از آن، از سال ۲۰۱۰ به نظر می‌رسد دوباره خونی تازه به کالبد رو به افول تروریسم در عراق تزریق شد، تروریسم جانی دوباره گرفت و تعداد عملیات‌های آن افزایش یافت؛ در حالی که این روند پیش از آن رو به پایان بود.
این روند از سال ۲۰۱۱ جدی‌تر شد و در نهایت از سال ۲۰۱۲، جبهه النصره که در آن زمان شاخه سوری «دولت اسلامی عراق» بود، تأسیس شد و فعالیت‌های خود را به‌صورت رسمی دنبال کرد. بنابراین، فرایندی که طی شد تا تروریسم در عراق بار دیگر جان بگیرد، ممکن است این بار نیز تکرار شود.
اما در شرایط فعلی، قرائن در همین حد است که ما با یک‌سری داده مواجهیم. برای مثال، در سوریه تا سال ۲۰۲۲ مشخص بود که تعداد زندانیان داعشی، صرفاً در اردوگاه الهول، بیش از ۴۰ هزار نفر بوده است. همچنین تعداد مشخصی از نیروهای داعشی خطرناک در اردوگاه شدادی نگهداری می‌شدند و درباره تعداد آنها نیز آمارهایی وجود داشت.
منبع: خبرآنلاین
