به گزارش برنا از اصفهان، علی خواجه در سومین نشست تخصصی بررسی فیلم‌های مستند سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان که شامگاه سه‌شنبه در خانه جشنواره برگزار شد، اظهار کرد: برگزاری نشست‌های تخصصی مستند در کنار نمایش آثار، فرصت مناسبی برای بررسی نسبت سینمای مستند با مسائل کودکان و نوجوانان و نحوه مواجهه فیلمساز با جهان این مخاطبان فراهم می‌کند.
وی با اشاره به تفاوت میان فیلم‌های «برای کودک» و «درباره کودک» افزود: این موضوع سال‌هاست در حوزه سینمای کودک مطرح است و برای درک تفاوت این دو رویکرد باید به مسئله‌ای که فیلم درباره آن ساخته می‌شود و نحوه مواجهه کودک با آن توجه کرد. کودک، مسئله را متفاوت از بزرگسال تجربه می‌کند تهیه‌کننده و پژوهشگر تربیت رسانه‌ای ادامه داد: در فیلم «برای کودک» ممکن است مسئله‌ای از جهان بزرگسالان با نگاه کودک روایت شود، اما در فیلم «درباره کودک»، خود کودک، زندگی او و نحوه مواجهه‌اش با یک مسئله، موضوع اصلی قرار می‌گیرد.
خواجه تصریح کرد: ممکن است یک اتفاق از نگاه بزرگسالان بسیار تلخ و تراژیک باشد، اما کودک در همان موقعیت برداشت و تجربه کاملاً متفاوتی داشته باشد؛ بنابراین فیلمساز برای روایت دقیق زندگی کودکان باید بتواند به جهان ذهنی و زاویه دید آنها نزدیک شود. وی افزود: برای مثال، اگر خانواده‌ای با فقر مواجه باشد، این وضعیت برای والدین می‌تواند یک مسئله اقتصادی و اجتماعی جدی باشد، اما کودک ممکن است تجربه و ادراک متفاوتی از همان شرایط داشته باشد.
این پژوهشگر تربیت رسانه‌ای خاطرنشان کرد: ممکن است ما از بیرون، زندگی کودکی در یک موقعیت دشوار را تلخ و غم‌انگیز ببینیم، اما خود کودک الزاماً همان تلخی را تجربه نکند و حتی در همان شرایط، تجربه‌های شیرین و لذت‌بخشی داشته باشد؛ همین تفاوت زاویه دید، روایت سینمایی درباره کودکان را به مسئله‌ای پیچیده و در عین حال مهم تبدیل می‌کند.
روایت جنگ از زاویه نگاه کودکان خواجه با اشاره به موضوع جنگ و بازتاب آن در سینمای کودک و نوجوان بیان کرد: در مواجهه با جنگ، بزرگسالان معمولاً تلاش می‌کنند ابعاد مختلف یک فاجعه را ببینند، در حالی که تجربه کودک از جنگ می‌تواند متفاوت باشد. وی ادامه داد: کودکی که مستقیماً آسیب ندیده است، ممکن است بخشی از آن دوره را با تجربه‌های خانوادگی، سفر، حضور در کنار اقوام و حتی لحظات خوشایند به یاد بیاورد، در حالی که بزرگسالان همان دوره را با مفاهیمی مانند بحران، نگرانی و فقدان به خاطر می‌آورند.
این تهیه‌کننده و پژوهشگر تأکید کرد: نگاه کودک به یک مسئله، نگاه کودک است و اگر فیلمساز، پژوهشگر یا هر فعال دیگری در حوزه تولید اثر بتواند خود را در این زاویه دید قرار دهد، به نتیجه‌ای متفاوت و اثرگذار دست پیدا می‌کند. خواجه گفت: این کار دشوار است، اما اگر اتفاق بیفتد، چه در ساخت مستند و چه در فیلم داستانی، می‌توان انتظار داشت اثر ارتباط عمیق‌تری با مخاطب کودک برقرار کند؛ زیرا کودک احساس می‌کند آنچه روی پرده می‌بیند به تجربه و جهان خودش نزدیک است. کودک؛
قربانی یا ناظر منفعل نیست وی با اشاره به گستردگی تجربه جنگ و پیامدهای آن برای کودکان افزود: برخی رخدادها صرفاً به یک حادثه محدود نمی‌شوند، بلکه شبکه گسترده‌ای از خانواده‌ها و افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهند و آثار پیرامونی آنها در طول زمان ادامه پیدا می‌کند. خواجه ادامه داد: وقتی درباره چنین رخدادهایی از منظر کودکان صحبت می‌کنیم، اهمیت موضوع دوچندان می‌شود؛ زیرا کودک فقط یک قربانی یا ناظر منفعل نیست، بلکه انسانی است که آن رخداد را از زاویه‌ای متفاوت تجربه و درک می‌کند و همین تفاوت می‌تواند به یکی از موضوعات مهم سینمای مستند کودک و نوجوان تبدیل شود.
وی با اشاره به تجربه خود در ساخت مستند «بازگشت قهرمان» درباره شهدای غواص اظهار کرد: پیش از این نیز در حوزه مستند فعالیت داشته‌ام و مستند «بازگشت قهرمان» را درباره شهدای غواص ساخته‌ایم. تجربه تولید چنین آثاری نشان می‌دهد مواجهه با موضوعات تاریخی و اجتماعی زمانی می‌تواند به اثری ماندگار تبدیل شود که روایتگر، نسبت مخاطب با آن موضوع را نیز در نظر بگیرد. بررسی سه مستند در سومین نشست تخصصی سومین نشست تخصصی بررسی فیلم‌های مستند سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان، در ادامه مجموعه نشست‌های تخصصی مستند این جشنواره برگزار شد؛
نشست‌هایی که همزمان با برگزاری جشنواره با هدف گفت‌وگو و تحلیل تخصصی آثار مستند و بررسی نسبت این آثار با جهان کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود. در این نشست، سه مستند «روایت میناب»، «مشق جنگ» و «پنجره‌ها» از منظر موضوع، شیوه روایت، نسبت اثر با مخاطب کودک و نوجوان و نحوه بازنمایی تجربه کودکان مورد بررسی و گفت‌وگو قرار گرفتند.
منبع: خبرگزرای برنا
