باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهرا رضایی – شاهجوی قنات بلده فردوس یکی از سازه‌های تاریخی و ارزشمند منطقه است که در مجموعه قنات تاریخی بلده قرار دارد؛ قناتی که به عنوان میراث جهانی به ثبت رسیده و آوازه‌ای بین‌المللی دارد. امسال اما اجرای عملیات لایروبی این جوی با حاشیه‌هایی همراه شده است. مردم باغستان و شهرستان فردوس معتقدند نحوه اجرای عملیات لایروبی موجب آسیب به درختان قدیمی حاشیه شاهجوی بلده شده است. یکی از اهالی در این باره می‌گوید: شرکت میاه بلده برای نخستین بار عملیات لایروبی را با دستگاه مکانیکی آغاز کرد؛
در حالی که لایروبی در سال‌های گذشته به صورت دستی و با نیروی انسانی انجام می‌شده است. به گفته اهالی، در جریان این عملیات بخش‌هایی از ریشه درختان از زیر خاک خارج شده و تعدادی از درختان آسیب جدی دیده‌اند. یکی از شاهدان این ماجرا می‌گوید: خودم اولین نفری بودم که به محل رسیدم و به راننده بیل گفتم چرا این کار را انجام داده است. در پاسخ گفت دوباره درخت می‌کاریم؛ اما درخت ۲۰۰ ساله را نمی‌توان با کاشت یک نهال جایگزین کرد.
در مقابل، شرکت کشاورزی میاه بلده که مجری عملیات لایروبی است، انجام این اقدامات را موضوعی معمول عنوان کرده و می‌گوید لایروبی شاهجوی بلده در سال‌های گذشته نیز انجام شده است. بعقوب زاده مجری شرکت میاه بلده با اشاره به شرایط کم‌بارشی و ضرورت بازسازی جوی‌ها گفت: با توجه به بحران کم‌بارشی که با آن مواجه هستیم، عملیات بازسازی و لایروبی جوی‌ها را آغاز کرده‌ایم. این عملیات هر ۶ ماه یک‌بار انجام می‌شود و قبلا نیز در سال‌های گذشته با استفاده از بیل مکانیکی انجام شده است.
با این حال، منتقدان اجرای عملیات تأکید دارند که وضعیت درختان حاشیه شاهجوی بلده با توجه به قدمت آنها باید پیش از اجرای عملیات مورد توجه قرار می‌گرفت. برای بررسی موضوع، پیگیری‌ها از میراث فرهنگی شهرستان نیز انجام شده است. مختارنیا کارشناس میراث فرهنگی و مدیر پایگاه جهانی بلده گفت: با توجه به ثبت درختان این محدوده در فهرست میراث ملی و همچنین ثبت جهانی قنات بلده، لازم بود پیش از اجرای عملیات، تأثیر شیوه لایروبی بر حیات و ریشه درختان بررسی شود. او افزود: این هماهنگی و بررسی به شکل لازم انجام نشده و آسیب واردشده به برخی درختان می‌تواند جدی و جبران‌ناپذیر باشد.
شهرداری باغستان نیز اعلام کرده است که پیگیری‌های حقوقی لازم را در این زمینه انجام خواهد داد. پور عیدی شهردار باغستان گفت: در عملیاتی که بدون هماهنگی با شهرداری انجام شده، بیش از ۹۰ درخت با قدمتی بین ۷۰ تا ۲۰۰ سال آسیب دیده‌اند و مقدار قابل توجهی از ریشه‌های این درختان از خاک خارج شده است. موضوع آسیب به درختان حاشیه شاهجوی بلده اکنون در جلسات مختلف در سطح شهرستان فردوس در حال بررسی است و قرار است ابعاد این موضوع و مسئولیت دستگاه‌های مرتبط مورد بررسی قرار گیرد. شاهجوی بلده و درختان کهنسال حاشیه آن بخشی از هویت تاریخی و طبیعی منطقه به شمار می‌روند؛
موضوعی که حالا مطالبه مردم برای صیانت از این میراث ارزشمند را پررنگ‌تر کرده است.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
