به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، عبدالناصر همتی رئیس بانک مرکزی در برنامه گفتگوی ویژه خبری گفت: تا نیمه مهرماه حدود ۲۴.۹ میلیارد دلار ارز برای واردات کالا تأمین شده است.مشروح این گفتگو به شرح زیر است: سوال: امشب راجع به اقدامات بانک مرکزی در حوزه‌های مختلف صحبت خواهیم کرد افزایش نرخ ارز در روز‌های اخیر در شرایطی رخ داده که اقتصاد ایران همزمان با فشار‌ها و جنگ اقتصادی آمریکا مواجه است و در این بین طرح فروش تا ۱۰ هزار دلار به ازای هر کارت ملی بالای ۱۸ سال هم به عنوان یکی از سیاست‌های بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز مطرح شده، امشب دعوت کردیم از آقای دکتر همتی رئیس کل محترم بانک مرکزی تا هم راجع به جنگ اقتصادی آمریکا علیه کشورمان صحبت کنیم و هم راجع به دلایل جهش نرخ ارز و میزان اثرگذاری این سیاست بر بازار، آقای همتی در شش ماهی که از ابتدای سال پشت سر گذاشتیم نوسانات و اتفاقات و بالا و پایین‌های بسیاری را تجربه کردیم از جمله هم جنگ نظامی و هم علاوه بر آن جنگ اقتصادی که همچنان هم ادامه دارد در ابتدا از اینجا آغاز کنیم که اقدامات بانک مرکزی در حوزه سیاست‌های پولی، اعتباری و ارزی در این شش ماه چه بوده است.
همتی: بانک مرکزی حداقل در ۶ ماه اول امسال البته اقدامات ما برمی‌گردد به یکی دو ماه قبل از عید ولی عمده کار‌هایی که کردیم دنبال این بودیم دو امر مهم را بتوانیم به نتیجه برسانیم یکی اینکه بتوانیم تورم را کنترل کنیم مهمترین وظیفه بانک مرکزی است به خاطر رشد نقدینگی و به خاطر دو جنگ پشت سر هم و فشار‌هایی که به نقدینگی بوده باعث شده بود که نقدینگی ما شتاب بیشتری بگیرد و دوم اینکه در شرایط خاصی که فشار‌ها زیاد است بتوانیم کالا‌های اساسی، دارو و معیشت مردم و مواد اولیه کارخانجات را بتوانیم تامین کنیم این دوتا استراتژی اصلی بانک مرکزی در این مدت بوده و اقداماتی که کردیم خوشبختانه برخی به نتیجه رسیده و به خصوص تورم را عرض می‌کنم بنابراین من سعی می‌کنم قبل از اینکه وارد بحث‌های ارزی بشویم بحث تورم را بگویم، ببینید یکی از مسائلی که مهم است این است که ما باید نقدینگی را کند کنیم و یواش یواش رشدش را کاهش بدهیم اگر یادتان باشد خیلی‌ها تاکید می‌کردند بعد از جنگ ۴۰ روزه جنگ رمضان و فشار‌هایی که شروع شد محاصره‌ها و تحریم‌ها شروع شد بالا و پایین داشت خیلی‌ها صحبت از ابر تورم و ورود اقتصاد کشور به یک تورم بالا بود و تلاش جدی را همکاران من در بانک مرکزی انجام دادند که ما بتوانیم کنترل کنیم البته دولت محترم هم کمک کرد از این جهت کمک که خیلی به بانک مرکزی تکیه نکردند برای تامین مالیشان و ما سعی کردیم کنترل‌های لازم را در نقدینگی ایجاد کنیم آن چیزی که اتفاق افتاد به نظر من یکی از اتفاقات مهم بود ولی من اصلاً صحبت از تورم پایین نمی‌کنم من از این صحبت می‌کنم که قرار بود تورم‌های سنگینی اتفاق بیفتد و هدف آمریکا هم بود یکی از هدف‌هایی که هر روز هم تکرار می‌کند هم ترامپ و هم وزیر خزانه‌داری‌اش این را تکرار می‌کنند، من دو سه تا نمودار نشان می‌دهم که مشخص شود روند به خصوص در ماه‌های اخیر به چه نتیجه‌ای رسیده، اولین نمودار رشد نقدینگی ماهانه است این نمودار نشان می‌دهد که ماه به ماه روند نقدینگی در کشورمان چگونه پیش می‌رود ماه گذشته یعنی ماه شهریور رسیده به یک و ۳ دهم درصد رقم فوق العاده‌ای برای رشد نقدینگی است حالا من توضیح می‌دهم که این رشد نقدینگی همراه با چه اقداماتی بوده شما همین رشد نقدینگی را اگر به صورت نقطه به نقطه ببینید در شش ماهه اول امسال به این صورت اتفاق افتاده یعنی از اوجش دارد فاصله می‌گیرد و الان رسیده به ۵۱ درصد در واقع ما یک هدف گذاری مهمی گذاشتیم برای رشد نقدینگی که بتوانیم انشالله در ماه‌های آینده این را کنترل بیشتری بکنیم طبیعی است که وقتی ما بتوانیم نقدینگی را کنترل کنیم اثر آن را شما در تورم خواهید دید.
یکی از مؤلفه‌های مهمی که ایجاد تورم می‌کند البته تورم دلایل مختلفی دارد هم از بخش عرضه می‌تواند باشد هم از بخش تقاضا ولی به خاطر التهابات و نقدینگی‌هایی که اضافه شده بود میزان تقاضا افزایش پیدا کرده بود و فشار تقاضا خیلی زیاد شده بود بنابراین تورم ماهانه ما به این صورت کاهشی شد و این تورم روند ماه‌های گذشته را نشان می‌دهد یعنی ۳ ماه گذشته تیر، مرداد و شهریور می‌بینید که تقریباً نصف سه ماهه قبل تورم است تورم ماهانه است و همین کمک کرده که تورم نقطه به نقطه ما متوقف و به سمت کاهش حرکت کند این را نمی‌خواهم بگویم که واقعاً همه مردم عزیز می‌دانند تورم بالا است در کشور ما، مردم احساس خوبی ندارند وقتی می‌روند خرید می‌کنند و لوازمی که نیاز دارند را تهیه می‌کنند می‌بینند که تورم بالا است من دارم راجع به آن چیزی که می‌توانست بشود و می‌خواستند انجام بدهند و هدف آمریکا و اسرائیل این بود که از عامل تورم برای فشار روی مردم استفاده کنند و ما را وارد یک دوره تورم‌های سنگین بکنند خوشبختانه این اتفاق نیفتاد و بانک مرکزی برنامه دارد و به دنبال این است که نقدینگی را کنترل کند البته التهابات ارزی هم می‌تواند دوباره باعث تورم بشود ولی برای آن هم برنامه داریم که بتوانیم انشالله شتاب آن را هم کاهش بدهیم.
سوال:، چون شما خودتان هم اشاره کردید مردم حتماً می‌گویند که ما سر سفره مان این را احساس نمی‌کنیم اینکه می‌گوییم نرخ تورم کاهش پیدا می‌کند معنیش این نیست که گرانی متوقف شده یا روند قیمت‌ها نزولی می‌شود، شتاب افزایش قیمت کمتر می‌شود.
همتی: بله ببینید شتابی که دنبالش بودند که ما وارد تورم‌های بالا بشویم این شتابش کاهش پیدا کرده بالاخره شرایط جنگی من بعضی موقع‌ها می‌گویم خیلی از دوستان به این توجه نمی‌کنند ما داریم با یک ابرقدرت اقتصادی مقابله می‌کنیم و همین هم همیشه من می‌گویم ببینید این دولت آمریکا دولت بی‌رحمی است می‌بینید شما کودکان ما را در میناب چگونه به شهادت رساندند، رهبر عزیز ما را چگونه به شهادت رساندند و خیلی‌های دیگر قرار بود ظرف دو هفته ایران را به فروپاشی برساند و پیروز بشود برود، الان ۹ ماه است که مانده‌اند حالا آمدند ۱۰ روز پیش اعلام کردند دو هفته دیگر ما می‌خواهیم ایران از نظر اقتصادی فروپاشی بشود خوب الان ۱۰ روز از آن روز گذشته و ما الان در خط مقدم جنگ اقتصادی همان جواب را به آنها خواهیم داد یعنی همان نتیجه را آنها خواهند گرفت، مردم عزیز مطمئن باشند بله ما شرایط و مشکلات و فشار‌ها را می‌دانیم و می‌فهمیم مردم در زندگی روزمره اینها را لمس می‌کنند ولی فشار سنگین است ولی ما هم برنامه برایش داریم اینطور نیست که بی‌برنامه باشیم در واقع تابع واکنش دارد بانک مرکزی، بانک مرکزی بر اساس سناریو‌های مختلفی که علیه کشورمان به کار می‌گیرند ما هم بالاخره توابع مختلف واکنش داریم برای شرایط مختلف برنامه داریم کما اینکه عرض کردم ما برنامه‌ریزی کردیم و الان ۶ ماه از اول سال گذشته از موقعی که فشار اقتصادی را به طور جدی‌تر شروع کردند و محاصره را شروع کردند بالای دو تا دو و نیم ماه گذشته ولی کشور ما محکم ایستاده، معیشت ما، داروی کشور ما به هر حال چیز‌های ضروری کشور ما، ما با سرعت و با قدرت داریم تامین می‌کنیم بنابراین می‌خواستم این را عرض کنم که ما در کنار اقداماتی که برای کنترل تورم می‌کنیم و تورم هم بسیار مهم است و پیشتاز اهداف بانک مرکزی است کنترلش بقیه آمار هم دنبال آن باید سر و سامان بدهیم که یکی هم مسئله ارز است، اما در مورد اقداماتی که در ارتباط با بخش ارز داشتیم سوال: پس الان می‌شود قولی را به لحاظ زمانبندی مثلاً اینجا مطرح کرد که تا چه زمانی و به چه میزانی ما به یک عدد پایداری در تورم خواهیم رسید.
همتی: الان تقریباً با این نموداری که نشان دادم الان ما نزدیک شدیم به میانگین بلند مدت آن یعنی ما در طول چند سال گذشته روی میانگین بلند مدت بودیم شوکی که ایجاد شد بعد از شروع جنگ ما از میانگین میان مدتمان فاصله گرفتیم تمام تلاشمان این است که فعلاً برگردانیم به این میانگین میان مدت و انشالله به تدریج با کنترل بیشتر نقدینگی با ابزار‌هایی که داریم ابزار‌های مختلف سیاست پولی داشتیم یکی از مسائل مهمی که ما داریم خلق نقدینگی توسط بانک‌ها بود که این را به طور جدی ایستادیم و جلوی بانک‌های ناتراز را داریم می‌گیریم و به سرعت داریم آنها را به سمت اصلاح می‌بریم قبلا هم گفتم هر بانکی را بتوانیم اصلاح کنیم اصلاح می‌کنیم و اگر نتوانیم حتماً از صحنه فعالیت بانکی خارجش می‌کنیم و این یکی از مسائل مهم ما است انشالله این کار را در ماه‌های آینده پیگیری خواهیم کرد بنابراین اگر از آن ناحیه فشار به پایه پولی و نقدینگی نیاید ما از مسیر‌های دیگر نقدینگی را کنترل می‌کنیم و انشالله که بتوانیم نتایج خوبی بگیریم.
سوال: فکر می‌کنید مثلاً تا پایان سال آن ۵۱ و ۶ دهم درصد را همتی: من که الان نمی‌توانم بگویم چه می‌شود باید ببینیم حوادث چه اتفاقی می‌افتد بالاخره ما همچنان در حال جنگ با آمریکا هستیم و هنوز جنگ تمام نشده است. سوال: همین که الان بیش از وزیر جنگ، وزیر خزانه اظهار نظر می‌کند نشان می‌دهد که کاملاً جنگ اقتصادی جدی وجود دارد.
همتی: بله جنگ اقتصادی است من همیشه همین را گفتم، گفتم الان آنها شیفت دادند به جنگ اقتصادی الان ما در جنگ اقتصادی همانطور که آنها می‌گفتند ۹۰ درصد موشک‌هایشان تمام شد فلان شد بعد دوباره می‌دیدند که همینطور سیل موشک روی سرشان می‌آید الان هم همینطور است هی می‌گویند ارزشان تمام شد درآمدشان تمام شد باز می‌بینند که نه اتفاقی نیفتاده خب بالاخره فشار‌های روانی می‌آورند، تبلیغات می‌کنند، مدیریت‌های کشور‌های منطقه را می‌کنند همه اینها را می‌خواهند انجام بدهند که اقتصاد ایران را بشکنند من این اطمینان را به مردم می‌دهم که با این چیز‌ها اقتصاد مردم نمی‌شکند.
سوال: و در جنگ اقتصادی یکی از هدفگذاری‌های دشمن روی ارز است حالا سیاست‌های کلی را در حوزه ارز بفرمایید و بعد سیاست‌هایی که دارید پیاده می‌کنید را می‌پرسم.
همتی: در ارتباط با ارز خوشبختانه امسال روند تامین ارز ما خیلی خوب بوده با اینکه این همه فشار روی کشور بود و با برنامه‌ای که ما همان اوایل ریختیم من یک بار هم گفتم بعضی دوستان برداشت‌های متفاوتی از صحبت من کردند ما گفتیم بالاخره ما میلیارد‌ها دلار ارز خریدیم و دپو کردیم خوب دوستان فکر کردند من از بازار این ارز را خریدم ممکن است تاثیر روی قیمت گذاشته باشد نه ما نشستیم فکر کردیم برنامه‌ریزی کردیم پیش بینی این روز‌ها را می‌کردیم مقادیر زیادی ارز از طریق تراستی‌ها و جا‌های دیگر که فکر می‌کردیم مقادیر ارز از طریق تراستی‌ها و جا‌های دیگر که فکر می‌کردیم ناامن باشد در جا‌هایی بود منتقل کردیم به جا‌های امن تر، الان پشتیبانی داریم برای کارمان، چرا اول سال خدمت مقام معظم رهبری هم عرض کردم و پیغام دادم که خیال شان از کالا‌های اساسی، دارو و مواد اولیه کارخانجات راحت باشد، ما معیشت مردم را تامین می‌کنیم و این کار را کردیم.
الان هم باز می‌گویم ما این را تامین خواهیم کرد وبرنامه ریزی کردیم و برنامه داریم آمادگی داریم درهر شرایطی این کار را انجام دهیم، از اول سال تا الان در نیمه مهرماه ما ۲۴ و ۹ دهم میلیارد دلار تامین ارز کردیم. خیلی است، نزدیک ۲۵ میلیارد دلار تامین ارز کردیم، یعنی کالا وارد کشور شده، ۲۵ میلیارد دلار نسبت به مدت مشابه سال قبل یعنی سال قبل تا امروز، کلا ۲۸ میلیارد دلار بوده، یعنی ۱۲ درصد ما کاهش تامین ارز داشتیم و آن ۱۲ درصد هم بخشی در صنعت بود.
ولی در کالا‌های اساسی و دارو، در کالا‌های اساسی که اصلا کاهش نداشتیم، در دارو تازه ۲۰ درصد بیشتر تامین ارز کردیم، بنابراین ما هدف گذاری کردیم، شرایط این طوری است که هدف مان می‌گذاریم که آنهایی که حمله کرده و تجاوز می‌کنند به کشورمان خوشحال می‌شوند که آن اشکال پیدا کند، نه آن را نمی‌گذاریم اشکال پیدا کند. سوال: اگر منابع کافی ارز داریم دلیل این افزایش قیمت و جهش‌هایی که اتفاق می‌افتد؟
همتی: این را به طور جدی توضیح می‌دهم، بخش ارز از چند هفته پیش شروع کردند که ما فشار را می‌خواهیم تشدید کنیم و اصطلاحاتی هم برای خودشان دارند و هر روز توییت می‌زنند و توییت همدیگر را ری توییت می‌کنند که فکر می‌کنند با ری توییت کردن مسائل اقتصاد ما را به هم بزنند، القای روانی که کردند انتظارات را در کشور ما بالا بردند، انتظارات منفی تورمی، طبیعی است که انتظارات تورمی می‌رود بالا، همه می‌روند سراغ دارائی‌هایی که بتوانند هج کنند، این احتمال کاهش یا افزایش تورم و یا احتمال پایین بودن درآمد ارزی کشور را، همین‌ها باعث شد. سوال: تقاضا افزایش پیدا کند؟
همتی: تقاضای بازار افزایش پیدا کرد، نه فقط تقاضای کالا، چون کالا را هر روز تامین می‌کنیم، التهابی که دربازار ایجاد شد باعث شد به رقم‌هایی برسد که الان است، برای ما برای همه اینها تابع واکنش داریم، طراحی کردیم در بانک مرکزی، بنابراین بلافاصله وقتی این اتفاق افتاد ما تابع واکنش که مدیریت بازار ارز است ورود کردیم. چگونه ورود کردیم در واقع ما آمدیم اعلام کردیم این طرحی که الان داریم ۱۰ هزار دلار، بعضی از دوستان ممکن است راجع به این سوالاتی داشته باشند. سوال: خیلی حاشیه ایجاد کرده؟
همتی: حاشیه نبود، بعضی از دوستان صحبت کردند، نمایندگان مجلس نظراتی داشتند، چند تا نکته عرض کنم که مردم عزیزما بدانند.
هم نمایندگان بدانند، چون اینها سرعت فشار زیاد بود و می‌خواستند ارز اینها را از کنترل خارج کنند، بنابراین ما خیلی سریع عمل کردیم و علت این که این انتخاب‌ها را کردیم، عدد‌ها را، ما گفتیم ۲ میلیارد دلار می‌خواهیم عرضه کنیم و در مرحله اول یک میلیارد دلار، بانک مرکزی می‌خواست به ترامپ و وزیر خزانه داریش بگوید اینها که می‌گویید ارزشان تمام شد، من فقط برای مدیریت داخلی بازار ارز این قدر ارز تهیه کنم و کردم و الان هم دارم می‌دهم، الان هم می‌دهم، بعضی‌ها فکر کردند که بانک مرکزی دارد بلوف می‌زند، ما به مردم خلاف واقع نگفتیم همیشه می‌گویم، گفتم و اعلام کردیم و گفتیم و دادیم و الان هم می‌دهیم و ادامه می‌دهیم و تا وقتی که احساس بکنیم که ضروری است این کار را ادامه می‌دهیم و چرا گفتند ۱۰ هزار، اولا ۱۰ هزار سقفش است، چون طبق قانون قاچاق و اینها هیچ کس بیشتر از ۱۰ هزار دلار نمی‌تواند داشته باشد.
سوال: مبنای کارشناسی است؟ همتی: بله اگر بالاتر بود، شاید بیشتر هم می‌فروختیم، ما می‌خواهیم تقاضا و نیاز‌های مردم را در بازار رسمی تامین کنیم، نروند کوچه و پس کوچه و با کیسه‌های مشکی ارز بخرند و ببرند، اصلا چهره خوبی ندارد این، ما گفتیم اگر واقعا مردم نیاز دارند، تامین کنیم، اگر فکر می‌کنند با خرید ارز می‌توانند نگرانی شان رفع کنند، ما نگرانی شان را رفع می‌کنیم. سوال: شما گروه مشخصی از مردم را هدف گذاری کردید؟ همتی: همه مردم، هر کسی می‌تواند بخرد، مانعی مگر است، خیلی از بانک‌ها آنلاین می‌فروشند.
سوال: مانع از نظر مردم نداشتن آن پولی است که ندارند بخرند، ۲ میلیارد؟
همتی: الان ۱۰ هزار دلار نخریدند، همه فکر می‌کنند ۱۰ هزار دلار، میانگینش حدود ۵ هزار دلار، هزار دلار خریدند، ۲ هزار دلار خریدند، سقفش ۱۰ هزار دلار، طبق ماده ۴ بانک مرکزی، در شرایطی که نوسانات شدید شود، مجازست و این اختیار را دارد، حتی اختیار مدیریت کمیته بازار ارز بانک مرکزی است که مداخله کند و این مداخله دیگر خودش تصمیم می‌گیرد چگونه بکند، یک موقع‌هایی لازم می‌شود ورود بخرد، یک زمان‌هایی لازم می‌شود ورود کند بفروشد، ما هدف مان مدیریت نوسان است، یعنی بانک مرکزی هدفش ثبات است، نمی‌خواهد بگذارد آن نااطمینانی سیاسی و ناآرامی‌هایی که ناشی از تبلیغات سوء دشمنان است، تبدیل شود به ناترازی اقتصادی یا نا اطمینانی اقتصادی بلندمدت، از روزی که ما ورود کردیم مقاومت کرد در بازار، ولی الان دو سه روزی به یک ثبات نسبی رسیده، ولی این ثبات نسبی مفهومش این نیست ما کف سازی کردیم، بعضی‌ها می‌گویند بانک مرکزی کف سازی کرد.
خیلی‌ها می‌گویند شما بازار غیررسمی را رسمیت می‌بخشید، اصلا بازار غیر رسمی یعنی چی، از خیلی از دوستان پرسیدم نتوانستند جواب دهند، گفتم اگر شما ارز داشته باشید، می‌گویید این عدد و این رقم غیررسمی است و من به رسمیت نمی‌شناسم، گفتم اگر بشناسید حاضرید ۲۰ تومان کمتر ارز‌های تان بدهید، گفتند نه، گفتم شما بازار سکه با چه نرخی دربازار قیمت گذاری می‌کنید، خودرو را با چه نرخی قیمت گذاری می‌کنید، این که می‌گویند بانک مرکزی کف سازی دارید یعنی جی، من تجربه ۹۷ و ۹۸ و ۹۹ دارم، در آن دوره هم، این از خوش شانسی‌ها و یا بدشانسی هر دو دوره ترامپ بوده، همان موقع هم همین تحریم‌ها و تشدید‌ها را کرد، نمودار‌ها را آوردم مردم عزیز نشان دهم، دو تا قله می‌بینید، هم ۹۷ و ۹۸ در هر دو دوره هم فشار انتظارات خیلی رفت بالا.
یکی تقریبا مهر ۹۷ است و یکی هم الان نمی‌بینم، تقریبا وسط‌های ۹۸ است، ببینید رفته بالا ولی نرخ سازی نکرده، در همان قله‌ها بانک مرکزی با همان نرخ‌ها فروخت، مهرماه ۱۳۹۷ خودم رئیس بانک مرکزی بودم، نرخ ارز رسید در بازار ۲۰ هزار تومان و ما مداخله کردیم بازار را با ۱۹ و ۵۰۰ فروختیم و بلافاصله خورد خورد آمد و سرعت گرفت رسید به ۱۰ -۱۱ هزار تومان مدت‌ها روی ۱۱ هزار تومان بود. در ۹۸ هم همین طور حدود ۱۵-۱۶ رفت بالا و دوباره آمد پایین، سال ۹۹ جالب ترست.
سال ۹۹ نگاه کنید، مردم عزیز اگر سال ۹۹ ببینند یک قله هم این جا دارند، می‌توانستند بگویند بانک مرکزی همان موقع کف سازی کرد، ارز رسید به ۳۲ هزار تومان ولی ما آوردیمش به ۲۲ هزار تومان، مدت‌ها تا وقتی که من از بانک مرکزی رفتم روی ۲۲-۲۳ هزارتومان، مفهومش این نیست که این نرخی که آمده نرخ پایدار باشد، این را اصلا قبول ندارم. سوال: این قیمت اعلام شده با قیمت بازار تقریبا باهم نزدیک می‌کنیم باعث می‌شود که افزایش قیمتی تکرار می‌شود مجدد؟
همتی: اشتباه است نرخ اسکناس ثنا و بازار هم دو یکی است و رفته بالا و آمده پایین، ما اندازه آن کردیم ولی آوردیمش پایین، سیستم درست مداخله این است که در حاشیه بازار بدهید و جلوی رانت بگیرید و بکشید بیاورید پایین، این اتفاق می‌افتد، سه دوره من کردم و تجربه کردم، آدم ناشی که نیستم، این کار را کردیم و انجام شده و از آن نتیجه گرفتیم، خواهش من این است که دوستان به این نکته توجه کنید، خیلی موقع‌ها سال‌های گذشته مداخله شده، مداخله در پایین و غیر رسمی به چه درد می‌خورد، دست کی می‌افتد، مهم نیست، الان شفاف است، کارت ملیش را می‌گذارد، خریدش انجام می‌دهد، پولش را برمی دارد، معلوم است پولش از کجا آمده، پولشویی است، اینها همه مشخص است، خیلی شفاف می‌خرد، منظم ما مشکل نداریم، می‌فروشیم به آن ها.
من به عنوان رئیس بانک مرکزی اطمینان به مردم می‌دهم که ارز دارم می‌فروشم، چرا می‌فروشم، دارم بازار را مدیریت می‌کنم، نرخ ارز زندگی همه مردم را تحت تاثیر قرار می‌دهد، باید این را به ثباب برسانم، وظیفه من همین است، ممکن است عده‌ای بگویند این روش خوب نیست، بله الان من رئیس بانک مرکزی هستم، خواهش من این است، ازخیلی از عزیزان که نقد می‌کنند، من الان آدم سیاسی نیستم، من رئیس بانک مرکزی برای خدمت به کشور این مسئولیت را پذیرفتم، الان بانک مرکزی در خط مقدم جنگ اقتصادی است و باید تمام توجه مسئولین بانک مرکزی برای این مبارزه باشد.
همان طور که در دوره جنگ این اتفاق می‌افتاد شما آن موقع صدای موشکی می‌شنیدید، سرو صدای جنگی می‌شنیدید می‌فهمیدید که جنگی است، در اقتصادی سر و صدایی ندارد، فقط فشار مالی، تحریم و مالی و محاصره اضافه می‌کنند، صدایی ندارد ولی یک نفری خط جلو دارد مبارزه می‌کند، آن کجاست، آن بانک مرکزی است، آنها هدف گذاشتند روی پول و ارز کشور، ما باید با آرامش این کار را بکنیم و نمی‌توانم خیلی از چیز‌هایی که است من می‌خواهم این کار را بکنم آن کار، یک سری توابع واکنش تعریف کردیم در بانک مرکزی هر حالتی اتفاق بیافتد برای آن حالت برنامه داریم، بلافاصله واکنش را نشان می‌دهیم.
سوال: آن چیزی که مطرح می‌کردند برای این سیاست بانک مرکزی که اعلام کرد به اندازه کافی ارز وجود دارد چرا جهش‌های قیمت؟ همتی: به خاطرانتظارات است. سوال: اگر ندارد؟ همتی: به خاطر انتظارات است، به خاطر نبود ارزنبود، به خاطر انتظارات است و یک القای انتظارات می‌کنند و خروج سرمایه اتفاق می‌افتد. سوال: بانک مرکزی نمی‌تواند مهار کند؟
همتی: سیستم مدیریت بازار این است که شما در حاشیه بازار بیایید و همراهی کنید و بکشید پایین نرخ و راهش همین است، راه تجربه شده‌ای است، شما با این مداخله کردن به هدفت نمی‌رسید، بعد هم خیلی مهم است، در کجای این قیمت و در کجای این نمودار ورود کند بانک مرکزی اینها هم بحث‌های فنی است و ما در موقع ورود می‌کنیم که بتوانیم جلوی شتابش را بگیریم. امیدوارم این سیاست ما جواب بدهد، مردم عزیز هم مطمئن باشند ارز کافی داریم برای فروش و این سیاست را ادامه می‌دهیم، این سیاست، سیاستی است که خیلی من روی آن امید دارم که نتیجه دهد.
ولی خوب دشمن هم بیکار ننشسته، آنها دارند تاکتیک‌های مختلف اعمال می‌کنند، فشار می‌آورند، جنگ روانی، تبلیغات دارند، شبکه‌های مختلف کار می‌کنند. وقتی آنها این جوری حمله می‌کنند و این گونه با ما مبارزه می‌کنند، ما هم در مقابلش باید متحد مبارزه کنیم، الان وقتی نیست که ما بگوییم مثلا چرا بانک مرکزی این کار را کرد، ما وظیفه داریم به مردم توضیح دهیم. همین الان توضیح می‌دهم که مردم عزیز بدانند که ما نشستیم و مدیریت می‌کنیم که نگذاریم آنها به اهداف شان برسند و من مطمئن هستم که اینها به اهداف شان نخواهند رسید. سوال: این مداخله در بازار تا چه سقفی ادامه می‌دهید؟
همتی: تا موقعی که احساس کنیم ضروری باشد، تا این که تابع واکنش نشان دهد. سوال: این دو میلیارد دلار اعلام کردید ممکن است بیشتر هم باشد؟ همتی: ممکن است باشد، ما مشکل ارزی نداریم این خیلی مهم است، بعضی‌ها حتی فکر می‌کنند که ما ۲۴ میلیارد دلار الان بلوکه شده، مورد بحث همه مذاکرات بود، آنها فکر کردند فقط همان ۲۴ میلیارد دلارست، نه، مافعلا آن ۲۴ میلیارد دلار را گذاشتیم روی میز، قرار نیست همه اطلاعات را بگذاریم روی میز، مگر اطلاعات موشکی را می‌دهیم، اطلاعات جا‌های مختلف، مهمات مان را می‌دهیم، اطلاعات ارزی را نمی‌دهیم ولی هر جا لازم باشد رو می‌کنیم.
سوال: راجع به حاشیه، نقد یا حاشیه یا هر مطلبی این مطرح می‌شدکه بانک مرکزی عملا دارد ارزش پول آنهایی که دارند را حفظ می‌کند یعنی کسی اگر ۲ میلیارد و ۵۰۰ یا ۶۰۰ تومان در حسابش است، اگر ۴ نفرند، ضربدر ۴ می‌شود، این می‌رود پولش را تبدیل به دلار می‌کند، می‌گذارد در گاوصندوقش و این پولش را جفظ می‌کند ولی کسی که ندارد عملا آسیب بیشتری می‌بیند و این اختلاف طبقاتی را بیشتر می‌کند و شما معتقدید آن ۱۰ هزار دلار سقف است والا هر کسی می‌تواند به هر میزانی خرید کند؟
همتی: بله اولاً هرکس هر چقدر سرمایه دارد می‌تواند بخرد ۵۰۰ دلار هم خریدند، هزار دلار هم خریدند بعد هم بالاخره بله اگر کسانی ندارند قدرت خرید مردم برای دولت مهم است در کنار ثبات اقتصادی حفظ قدرت خرید مردم و کمک به تقویت قدرت خرید مردم به خصوص طبقات پایین را دارد الان یکی از بحث‌ها کالابرگ است تقریباً دارد نهایی می‌شود که ۴۲ میلیون نفر از هموطنانمان کالا برگشان حداقل ۵۰ درصد افزایش پیدا کند و ما این روند را آن طرف هم داریم یعنی جبرانی هم داریم می‌رویم جلو ولی یک چیز را بگویم خوب ما که عامل این نبودیم فشار جنگ اقتصادی دارد اتفاقاتی را به وجود می‌آورد که ما می‌خواهیم آنها را کنترل کنیم بالاخره یعنی می‌گویید بانک مرکزی باید بنشیند نگاه کند و این نرخ هر کجا دلش خواست برود نمی‌توانیم این کار را بکنیم ما یک سری ابزار‌ها داریم که متناسب با موقعیت اقدام می‌کنیم اینکه حالا مثلاً یک نفر ۲۰۰۰ تومان در آن سود می‌برد من اصلاً آن هم نباید اتفاق بیفتد و سعی کنیم که نیفتد ولی من نمی‌دانم خیلی مواقع می‌آمدند اختلاف‌های ۵۰ تومان در بازار دخالت می‌شد هیچکس چیزی نمی‌گفت ولی الان ما داریم حاشیه بازار یعنی الان اختلافی که وجود دارد آنقدر جذاب نیست که شما بیایید تمام اطلاعات زندگیت را بیاوری و کارتت را بیاوری، کد ملی را بدهی پولت را بیاوری حسابت را اعلام کنی و بیایی آن ارز را بخری بعد هم از کجا می‌دانید اگر این نمودار‌ها اتفاق بیفتد از کجا می‌دانید آنها نفع می‌برند ممکن است یک ماه دیگر درست برعکس بشود و شما بگویید آنهایی که خریدند اشتباه کردند من نمی‌دانم چه اتفاقی می‌افتد ولی این طرف را هم نگاه کنید چرا فقط آن طرفش را نگاه می‌کنید ولی من خواهشم این است که به بانک مرکزی مسئولینی که دارند تلاش می‌کنند که ثبات را بر اقتصاد کشور بیاورند نگذارند این التهابات سیاسی تبدیل به بی‌ثباتی اقتصاد شود.
سوال: و معتقد هستید که کم کم آثارش نمایان خواهد شد، آقای دکتر یک بحث، بحث ارز ناشی از صادرات است مشخصا برنامه بانک مرکزی برای بازگشت این ارز چیست و خودتان چه میزان ارزیابی می‌کنید.
همتی: این یکی از معضلات کشورمان است که این ارز صادراتی برنمی‌گردد ما تلاش خیلی زیادی کردیم اولاً از قوه قضاییه شخص ریاست محترم قوه قضاییه واقعا قدردانی می‌کنم، از بازرسی کل کشور قدردانی می‌کنم، از ستاد مبارزه با قاچاق کالا قدردانی می‌کنم، از ضابطین محترم قدردانی می‌کنم خیلی کمک کردند ما در ماه‌های گذشته رقم قابل توجهی ارز به چرخه اقتصاد برگرداندیم ببینید وقتی می‌گوییم ارز برگرداندیم این نیست که ارز را بیاورند بدهند دست بانک مرکزی، می‌آید به چرخه اقتصاد یعنی برای تامین واردات استفاده می‌شود در حال حاضر اتفاقاً همین امروز جلسه‌ای در بانک مرکزی داشتیم خدمت رئیس محترم بازرسی کل کشور و رئیس محترم ستاد قاچاق کالا و ارز و همکارانشان بودیم تصمیمات خوبی گرفتیم این یکی از منابع مهم ما است حالا نیمه دوم ارز این هم می‌آید به میدان ما چیزی نزدیک به ۲۱ میلیارد دلار ارز از اول سال ۱۴۰۴ تا الان هنوز به چرخه اقتصاد از طرف صادرکنندگان برنگشته و بررسی‌هایی که کردیم از این چیزی نزدیک به ۱۳ میلیارد دلار شناسنامه‌دار و مشخص است حالا بخشی از این کارت‌های اجاره‌ای هستند خیلی رویش البته آن را هم پیگیری خواهیم کرد ولی به صورت جدی رویش فعلاً فکر نمی‌کنم بنابراین این ۱۳ میلیارد قطعاً طی چند ماه آینده وارد عرصه اقتصاد کشور خواهد شد بنابراین علاوه بر آن دپو که داریم ارز‌هایی که داریم یا ارز‌هایی که روزمره دارد می‌آید ببینید من دارم می‌گویم دارد می‌آید خب اینها دیده نمی‌شود ولی اینکه شده ۲۵ میلیارد دلار از اول سال تا حالا برای اینکه همین امروز آخرین خبر را که گرفتم روزی به طور متوسط ۱۹۵ میلیون دلار در مرکز مبادله حالا یا به صورت غیر مستقیم یا مستقیم مبادله می‌شود.
سوال: می‌گویند نرخ مرکز مبادله خیلی برای صادر کنندگان جذاب نیست بنا است این را تغییر بدهید؟
همتی: اولاً این نرخ که بر اساس شاخص تورم و روند تورم تعدیل شده از اول سال تا الان حالا دقیقاً نمی‌دانم امروز نرخش چقدر بود این نرخ، چون کالا‌های اساسی به این نرخ تامین می‌شود ما نمی‌توانیم بپذیریم که این هم با این شوکی که ممکن است کوتاه مدت باشد همراه باشد این شوک معلوم نیست عاقبتش چه خواهد شد بنابراین فعلاً ما همان روند سابق را داریم دارد انجام می‌شود همین امروز که خدمت شما هستم صبح پرسیدم چیزی نزدیک به ۱۰۰ و خرده‌ای میلیون دلار در مرکز مبادله مستقیم و غیر مستقیم مبادله شد بنابراین حالا مستقیم با همدیگر هستند یعنی صادر کننده یا خودش واردات دارد یا واردات دیگران را تامین می‌کند اینها با هم معامله می‌کنند، غیر مستقیم هم در مرکز مبادله اتفاق می‌افتد و ما داریم از این طریق کالای اساسی را تامین می‌کنیم بنابراین، چون کالای اساسی و دارو را از اینجا تامین می‌کنیم فکر می‌کنیم روندش روندی منطقی است و نباید به این شوک‌هایی که ممکن است گذرا باشد وصلش کنیم و امیدواریم این شوک‌ها گذرا باشد.
سوال: یک اقدام دیگری که به ویژه از شهریور اتفاق افتاده بحث صندوق‌های درآمد ثابت ارزی است که هم اصل و هم سود سرمایه‌گذار به صورت ارزی پرداخت می‌شود که در شهریور ماه آغاز به کار کرده، چه میزان ارز از مردم توانستید جذب کنید و چقدر برای خودتان راه‌اندازی صندوق رضایت بخش بوده است.
همتی: ما ابزار‌های مختلفی را با همکاری وزارت امور اقتصاد ودارایی و سازمان بورس داریم طراحی می‌کنیم که مردم اگر می‌خواهند ارزی سپرده گذاری کنند اگر ارزی بخواهند در صندوق نگه دارند همه این آپشن‌هایی است که ما به بازار ارائه می‌دهیم مردم آپشن‌های مختلفی برای سرمایه‌گذاری داشته باشند استفاده از منابعشان داشته باشند ممکن است خیلی از این ارز‌هایی که مردم الان خریدند بیاورند در این صندوق‌ها بگذارند یا در این سپرده‌های ارزی بگذارند ۵ درصد هم سود بگیرند. سوال: آیا به نظر شما سودش جذاب است؟
همتی: خیلی نه ولی، چون برای پروژه‌های تولیدی می‌گیرند برای کار بازرگانی نمی‌گیرند اینها برای پروژه‌های تولیدی است به نظر من بهتر از این است که مردم پولشان را در خانه نگه دارند می‌گذارند آنجا و ۵ درصد سود می‌برند هر موقع هم نخواستند برمی‌دارند و مشکلی ندارد و سودش هم به دلار است همان ۱۰ روز اول پر شد ما به صورت آزمایشی فعلاً به یک صندوق مجوز دادیم ولی به تدریج انشالله به صندوق‌های دیگر مجوز خواهیم داد که بیایند شروع کنند بالاخره ما دنبال روش‌های مختلفی که مردم بتوانند سرمایه‌هاشان را بیاورند و در مقابل تورم سرمایه‌هایشان را حفظ کنند هستیم.
سوال: جدای از بحث بازگشت ارز حاصل از صادرات، در بحث واردات و اینکه کالا به موقع و سریع هم به بازار تزریق بشود بانک مرکزی اخیراً اعلام کرد وارد کنندگانی که در ترخیص کالا یا ارائه اسناد حمل کالایشان تاخیر کنند در صورت تغییر نرخ باید ما به التفاوتش را پرداخت کنند، این مسئله و این سیاست چقدر می‌تواند از یک رفتار دیگری جلوگیری کند یعنی دریافت ارز با نرخ پایین‌تر.
همتی: ممکن است وارد کننده آورده باشد حالا بگوید بگذارم دو ماه دیگر بیاورم که قیمت‌ها مثلاً گرانتر بشود نه اگر قرار باشد این برود بالا ما متناسب با تغییر نرخ ارز ما به التفاوت از آنها می‌گیریم و این را تازه اعلام کردیم حتماً تاثیر دارد حداقل باعث می‌شود که نگه ندارند اگر امکان ترخیص برایشان است ترخیصشان را انجام بدهند به چرخه مصرف مردم برگردد یا به چرخه تولید برود اگر مواد اولیه است.
سوال: بحث ناترازی بانک‌ها یکی از ریشه‌های خلق نقدینگی و ایجاد تورم و فشار روی بازار ارز بانک مرکزی راجع به این ناترازی بانک‌ها صحبت می‌کند، چه میزان از رشد نقدینگی ناشی از ناترازی بانک هاست، چرا این قدر طولانی مدت مسئله حل می‌شود؟ همتی: بانک‌ها به نظر من سهم زیادی در رشد نقدینگی و خلق تورم دارند، ناترازی شان البته یک بخشی مزمن است و یک بخش هم کار‌هایی که کردند که نباید انجام می‌دهند و مقام ناظر باید برخورد کند و برخورد هم می‌کنیم.
خیلی حساس است بانک، وقتی بانک ناتراز را می‌خواهیم برخورد کنیم موجب هجوم بانکی یا بنک رنگ می‌شود، خوب نیست در جامعه این ناترازی یا بنک رنگ، ایجاد التهاب می‌کند که بگویید همه بانک‌ها می‌خواهیم یکی یکی منحل کنیم، سپرده گذار دارند و امکانات دارند و به این راحتی نیست، الان بانک آینده را تقریبا الان نزدیک یک سال می‌شود که انحلالش انجام می‌شود پروسه تبدیل دارائی‌های شان، فروش دارائی‌های شان را همین جور ادامه می‌دهیم، دو سه تا موسسه و بانک داریم که ناترازست که تیمی گذاشتیم که به طور جدی روی آن کار می‌کنند، حتما در آینده‌ای نزدیک شاهد یک سری تحولات در بانک‌ها خواهیم بود.
ما نمی‌توانیم قبول کنیم بانک اضافه برداشت از بانک داشته باشد، نمی‌توانیم قبول کنیم بانک براساس آن چیزی که اعلام کردیم بیشتر از این خلق پول کند، علت این که نقدینگی کاهش پیدا کرد، آن قدر محکم و سفت و حتی مدیرعامل‌های بانک‌ها را به هیئت انتظامی معرفی می‌کنیم بنابراین اجازه نمی‌دهیم از دستورالعملی که دادیم. خلق پول این جوری است وقتی ترازنامه بیخودی بزرگ شود یعنی دارد خلق پول می‌کند و عملا تسهیلاتی می‌دهد بیش از حد توانش، بیش از حد آن چیزی که ما به آن اجازه دادیم.
این کار خیلی کار نامناسبی است و ناپسندی است در اقتصاد کشور، این را محدود کردیم، محدود کردن و سفت ایستادن باعث شده که اضافه برداشت‌های شان کم شود، الان اضافه برداشت‌های شان، قبلا اضافه برداشت نگه می‌داشتندمی گفتند بعدا سند می‌دهیم، الان دستور دادم همان روز که اضافه برداشت سند می‌زنیم برای شان، یعنی می‌شود بدهی‌های شان، نمی‌توانند باید بیایند اصل و فرعش را بیایند پرداخت کنند، سفت و سخت گرفتیم اضافه برداشت را، سفت و سخت گرفتیم ریپو یا عملیات بازار باز، اجازه نمی‌دهیم بی رویه خلق نقدینگی کنیم، فوق العاده بوده نقدینگی شهریورماه، یک و سه درصد واقعا در ماه‌های گذشته اصلا بی سابقه بوده، بنابراین امیدوارم باهمکاری بانک‌ها بتوانیم برخورد کنیم، برخورد انضباطی بکنیم.
ان شاءالله بتوانند رعایت کرده و به ما کمک کنند که ما بتوانیم، یک چیزی دیگر بگویم وقتی نقدینگی کنترل کنیم از تولید غافل نیستیم، از اول سال تا حالا هفت هزار هزار میلیارد تومان، یعنی هفت هزار همت تسهیلات دادیم که شصت درصد رشد نسبت به مدت مشابه نشان می‌دهد، ازاین یک چیز نزدیک به ۷۷ درصد به تولید رفته بیشتر تلاش مان این است که برود قسمت مولد تولید و حتی روش جدید غیر تورمی که گام و برات الکترونیکی است، ما نسبت به سال گذشته تقریبا ۱۲ برابر شده میزانش، الان ۳۱۰ همت شده، ما از این روش‌ها برای تامین مالی استفاده می‌کنیم که تولید ما آسیبی نبیند.
سوال: بحث وارد نشدن بانک‌ها به مسئله بنگاه داری و سهم حوزه در امور غیر مولد که از دغدغه‌های رهبر شهید هم بود در زمان وزارت شما از اولویت‌های تان ذکر کردید، چقدر در این موضوع پیش رفتید؟
همتی: یک مقرراتی را قانون به ما تکلیف کرده براساس آن قانون الان اگر اقدام نکنند دیگر حداکثر ۹ ماه دیگر همه اینها اموال شان، اموال مازادشان را، چون بخشی مازاد نیست، اموال بانکی است، اموال یا شرکت‌های غیربانکی شان باید بیاورند به شرکت مدیریت بانک مرکزی‌ای‌ام سی، یعنی اسد منیجد کمپانی که دارائی‌ها را مدیریت می‌کند که این زیرنظر صندوق ضمانت سپرده‌ها که زیرنظر بانک مرکزی است مدیریت می‌کند، آنها باید اموال شان اگر شرکتی اینها باشد به نرخ تابلو و اگر اموال اینها باشد باید با ۸۵ درصد قیمت شان باید بدهند به‌ای‌ام سی، توصیه می‌کنم به طور جدی می‌گویم، آلان هم پیگیری می‌کنیم، سامانه‌ای درست شده که اموال شان در آن جا ثبت شده و شروع شده ثبتش، اگر تعلل کنند و خودشان اعلام نکنند به قیمت مناسب، اینها را برمی دارند به قیمت‌ای‌ام سی تعیین می‌کنیم، بانک‌ها باید بنگاه سازی کنند، نمی‌گوییم بنگاه سازی نکنند ولی بنگاه داری نباید بکنند و این خط قرمز ماست، به طوری جدی پیگیرش هستیم.
سوال: اگر صحبت مستقیمی با مخاطبین و مردم دارید در این شرایط جنگ اقتصادی؟ همتی: یک صحبت قبل از مردم مان با وزیر خزانه داری و خود مسئولین آمریکایی دارم، الان ۵ روز دیگر نمانده از آن قول دو هفته‌ای که داده بودند، که قرارست کشور اقتصادی بپاشد، الان این جا نشستیم و از افتخارات اقتصادی کشور می‌گوییم و من به آنها می‌گویم که این اتفاق نخواهد افتاد.
اما مردم عزیزمان خواهش من این است که من درک می‌کنم، من به عنوان مسئول بانک مرکزی به عنوان یکی از اعضای دولت مشکلات و فشاری که در زندگی مردم است درک می‌کنم، تلاش می‌کنیم و نگران هم هستیم، تلاش مان را می‌کنیم که اینها را به حداقل برسانیم مشکلات را و مطمئن باشند که ان شاءالله در این مرحله که متمرکزست بر جنگ اقتصادی ان شاءالله با دعای شما و تلاشی که همکاران ما و بقیه بخش‌های اقتصادی دولت که الان تلاش می‌کنند که کسری بودجه را تامین کنند و تراز بودجه‌ای کشور را به وجود بیاورند ان شاءالله می‌توانیم در آینده نزدیک نوید کاهش این فشار‌ها را به آنها بدهیم.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
