رویداد۲۴| پایگاه هوایی فرفورد در گلاسترشر بریتانیا طی ماه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین نقاط عملیاتی آمریکا در جنگ با ایران تبدیل شده بود. حالا در اتفاقی کم‌سابقه، تمام بمب‌افکن‌های آمریکایی مستقر در این پایگاه به آمریکا بازگشته‌اند؛ اقدامی که ابتدا با مشاهده پرواز بمب‌افکن‌ها از سوی ناظران محلی مطرح شد و سپس پنتاگون آن را تأیید کرد. بر اساس گزارش‌ها، حدود ۱۲ فروند بمب‌افکن بی۱ در این پایگاه مستقر بودند و در عملیات علیه ایران نیز استفاده شده بودند.
پنتاگون اعلام کرده این بمب‌افکن‌ها به پایگاه‌های اصلی خود در خاک آمریکا بازگشته‌اند، اما این به معنای خارج شدن آنها از چرخه عملیات نیست. وزارت دفاع آمریکا تأکید کرده نیروی بمب‌افکن این کشور شامل بی۱، بی۲ و بی۵۲ همچنان برای اجرای حملات دوربرد آماده است و این هواپیما‌ها می‌توانند مأموریت‌های خود را از خاک آمریکا انجام دهند. بنابراین، آنچه تغییر کرده محل استقرار هواپیماهاست، نه اصل توانایی آمریکا برای استفاده از آنها علیه ایران. ماجرای حمله به فرفورد از کجا شروع شد؟ ماجرا به بامداد پنجم مهر بازمی‌گردد.
پلیس بریتانیا پس از دریافت گزارش درباره حرکت سه خودروی مشکوک به سمت پایگاه فرفورد، نیرو‌های مسلح را به منطقه اعزام کرد. پنج مرد بریتانیایی ۲۳ تا ۲۵ ساله در ارتباط با این حادثه بازداشت شدند و حدود ۸۵ خانه نیز به‌عنوان اقدام احتیاطی تخلیه شد. اما نکته مهم اینجاست که پس از بررسی خودروها، هیچ وسیله انفجاری قابل استفاده‌ای پیدا نشد و تنها مقداری بنزین کشف شد. پلیس ضدتروریسم بریتانیا با وجود این، تحقیقات درباره احتمال آماده‌سازی یک اقدام تروریستی را ادامه داد و پنج نفر را با قرار وثیقه آزاد کرد. پلیس تأکید کرد آزادی آنها به معنای پایان تحقیقات نیست.
چند روز بعد، یک مرد ۲۵ ساله دارای تابعیت دوگانه بریتانیایی-ایرانی نیز در لندن در ارتباط با همین پرونده بازداشت شد و پس از تحقیقات با قرار وثیقه آزاد شد. پلیس بریتانیا اعلام کرده همچنان در حال بررسی «همه احتمالات» از جمله دخالت احتمالی یک دولت خارجی است. اتهام آمریکا علیه ایران چیست؟ وال‌استریت ژورنال به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی مدعی شده که اطلاعات آمریکا حاکی از آن بوده که سپاه پاسداران افرادی را در بریتانیا برای اجرای طرحی علیه پایگاه فرفورد جذب کرده است.
طبق این گزارش، هدف حمله، بمب‌افکن‌های آمریکایی و نیرو‌های نظامی مستقر در پایگاه بوده و طرح چند مرحله‌ای شامل ایجاد یک انحراف در نزدیکی پایگاه برای فراهم کردن فرصت حمله می‌شده است. آکسیوس نیز گزارش داده که یک مقام آمریکایی، پایگاه را در معرض تهدید حمله از سوی ایران دانسته است. این رسانه همچنین به سخنان بنیامین نتانیاهو اشاره کرده که گفته اسرائیل پیش از حادثه اطلاعاتی درباره تهدید احتمالی ایران در اختیار بریتانیا قرار داده بود. با این حال پلیس بریتانیا تاکنون نگفته که ثابت شده این افراد از سوی سپاه هدایت شده‌اند.
در نخستین روز‌های تحقیقات حتی احتمال دخالت بازیگران دیگری از جمله روسیه یا گروه‌های غیردولتی نیز بررسی می‌شد. گفتنی است، دولت ایران نیز هرگونه ارتباط با این ماجرا را رد کرده است. چرا فرفورد برای ایران اهمیت دارد؟ فرفورد صرفاً یک پایگاه معمولی بریتانیا نیست. این پایگاه به محل استقرار و عملیات بمب‌افکن‌های راهبردی آمریکا در اروپا تبدیل شده و در ماه‌های جنگ ایران و آمریکا، بی۱ها و بی۵۲های آمریکایی از آنجا برای عملیات در منطقه استفاده کرده‌اند.
آکسیوس در ژوئیه گزارش داده بود که آمریکا برای نخستین بار پس از آغاز دور جدید درگیری‌ها، از بی۱ برای حمله به اهداف سپاه در ایران استفاده کرده است. از همین رو، سپاه در ماه ژوئیه هشدار داده بود پایگاه‌های بریتانیایی که در حمله به ایران نقش داشته باشند، می‌توانند هدف تلقی شوند. آکسیوس در گزارش مربوط به حادثه فرفورد به همین تهدید قبلی اشاره کرده است. در واقع از نگاه تهران، فرفورد بخشی از زیرساخت عملیاتی جنگ علیه ایران بوده و از نگاه واشنگتن، این پایگاه یکی از نقاط مهم برای اجرای عملیات دوربرد علیه ایران محسوب می‌شده است. چرا آمریکا هواپیما‌ها را برگرداند؟
پاسخ رسمی آمریکا «امنیت عملیاتی» و نگرانی درباره امنیت نیرو‌ها و تجهیزات است. اما زمان‌بندی این تصمیم اهمیت دارد. آمریکا در یک طرف در حال خارج کردن بمب‌افکن‌هایش از فرفورد است و در طرف دیگر، حضور نظامی خود در خاورمیانه را افزایش می‌دهد. بر اساس گزارش‌های اخیر، ناو هواپیمابر USS Theodore Roosevelt و گروه آبی-خاکی USS Makin Island به سمت منطقه حرکت کرده‌اند و مقام‌های آمریکایی از احتمال حضور سه ناو هواپیمابر در خاورمیانه سخن گفته‌اند. مجموع این جابه‌جایی‌ها می‌تواند هزاران نیروی نظامی جدید را وارد منطقه کند؛
بنابراین نمی‌توان خروج بی۱ها از بریتانیا را به‌تنهایی نشانه عقب‌نشینی آمریکا از گزینه نظامی دانست. برعکس، آمریکا در حال تغییر آرایش نیرو‌های خود است؛ بخشی از توان هوایی از اروپا خارج شده و هم‌زمان توان دریایی و نظامی در خاورمیانه تقویت می‌شود. این نکته زمانی مهم‌تر می‌شود که بدانیم واشنگتن هنوز درباره مرحله بعدی جنگ با ایران تصمیم نهایی نگرفته است. گزارش‌های اخیر از بررسی گزینه‌های مختلف در دولت ترامپ حکایت دارد، در حالی که هم‌زمان تلاش‌های دیپلماتیک درباره تنگه هرمز نیز ادامه دارد. فرفورد هم‌زمان با بن‌بست هرمز حادثه فرفورد در خلأ اتفاق نیفتاده است.
در حال حاضر یکی از اصلی‌ترین اختلافات تهران و واشنگتن، وضعیت تنگه هرمز است. ایران گفته بازگشایی کامل تنگه منوط به تحقق شروطی از سوی آمریکا است. تهران پیشنهاد داده بود در صورت پذیرش این شروط، روند بازگشایی و بازگشت عبور عادی کشتی‌ها طی هفت روز انجام شود. آمریکا نیز از طریق قطر پاسخ خود را ارسال کرده، اما هنوز توافقی حاصل نشده است. هم‌زمان، عباس عراقچی روز یکشنبه تأکید کرد که جنگ راه‌حل نظامی ندارد و تنها مذاکراتی که از نگاه تهران عادلانه باشد می‌تواند به جنگ پایان دهد. این در حالی است که آمریکا هم‌زمان در حال تقویت توان نظامی خود در منطقه است.
به همین دلیل، فرفورد را باید در چارچوب بزرگ‌تری دید؛ جنگ هنوز به‌طور کامل پایان نیافته، مذاکرات بر سر هرمز به نتیجه نرسیده، آمریکا توان نظامی بیشتری به منطقه می‌فرستد و هم‌زمان یکی از مراکز مهم استقرار بمب‌افکن‌هایش را به دلیل نگرانی امنیتی تخلیه می‌کند. آیا خروج بی۱ها نشانه کاهش خطر جنگ است؟ شاید برخی گمان کند که خروج بی ۱ها نشانه کاهش خطر جنگ است، اما فعلا نمی‌توان چنین برداشتی از شواهد موجود داشت. اگر هدف صرفاً کاهش حضور نظامی آمریکا بود، افزایش هم‌زمان نیرو‌های دریایی و اعزام ناو هواپیمابر جدید به منطقه توضیح دشواری پیدا می‌کرد.
از سوی دیگر، پنتاگون صراحتاً گفته بمب‌افکن‌های بی۱، بی۲ و بی۵۲ همچنان آماده اجرای عملیات دوربرد هستند. از طرف دیگر، نباید از این حادثه نتیجه گرفت که حمله جدید آمریکا قطعی است. هنوز مذاکرات دیپلماتیک باز است و مقام‌های ایرانی و آمریکایی از مسیر‌های غیرمستقیم برای رسیدن به توافق استفاده می‌کنند. آنچه فرفورد نشان می‌دهد، بیشتر از هر چیز افزایش حساسیت امنیتی جنگ و گسترش دامنه تقابل ایران و آمریکا به خارج از منطقه خاورمیانه است.
منبع: رویداد 24
