به گزارش خبرگزاری صدا و سیما امیرحسین حکمت‌نیا با بیان اینکه گردشگری ادبی یکی از زیرمجموعه‌های رو به گسترش گردشگری فرهنگی و خلاق در جهان است، اظهار کرد: در گردشگری خلاق، بنا و جاذبه به یک میدان تجربه تبدیل می‌شود و گردشگر می‌تواند خود را در بستر یک مقصد، روایت و احساس قرار دهد. او افزود: در چنین رویکردی، ادبیات، سینما، هنرهای سنتی، صنایع‌دستی، خوراک، تاریخ و روایت‌های بومی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و از دل این پیوند، محصولی شکل می‌گیرد که می‌تواند گردشگر برای تجربه یک داستان و زیست فرهنگی به مقصد بکشاند.
حکمت‌نیا با اشاره به ظرفیت‌های گسترده ایران در این حوزه گفت: گردشگری ادبی می‌تواند از مقابر مشاهیر، خانه‌ها و مکان‌های مرتبط با زندگی و آثار ادیبان آغاز شود و در ادامه به مسیرهای ادبی، بافت‌های تاریخی، خانه‌های موضوعی، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و باغ‌موزه‌هایی برسد که روایت ادبی یک سرزمین را برای مخاطب بازآفرینی می‌کنند.
مدیر میز ملی گردشگری ادبی ادامه داد: وقتی مخاطب یک اثر ادبی یا فیلم را می‌بیند، نسبت او با مقصد تغییر می‌کند، همان‌گونه که تماشای یک اثر تاریخی می‌تواند تجربه بازدید از یک بنای تاریخی را دگرگون کند یا خواندن یک رمان، مخاطب را به جست‌وجوی مکان‌ها و لوکیشن‌های آن اثر سوق دهد. این همان نقطه‌ای است که روایت می‌تواند به سفر و در نهایت به محصول گردشگری تبدیل شود.
او با اشاره به ظرفیت مشاهیری همچون حافظ، سعدی، فردوسی، خیام و عطار تصریح کرد: ایران با این حجم از مشاهیر، آثار ادبی و مکان‌های مرتبط با تاریخ ادبیات، ظرفیت بسیار بزرگی برای توسعه گردشگری ادبی دارد اما هنوز در این حوزه با یک نقشه جامع، اطلس جغرافیایی جاذبه‌ها، بسته‌های سفر منسجم و شخصیت مستقل گردشگری ادبی مواجه نیستیم. گردشگری ادبی نباید در فعالیت‌های جداگانه متوقف شود حکمت‌نیا با تاکید بر ضرورت پیوند دادن اقدامات موجود اظهار کرد: ما نیازمند آن هستیم که جزیره‌های پراکنده را به یک جریان تبدیل کنیم.
گردشگری ادبی زمانی می‌تواند به اقتصاد برسد که محصول تولید شود، مسیرها تعریف شوند، امکان دسترسی گردشگر فراهم شود و همه دستگاه‌های مرتبط بدانند در این چرخه چه وظیفه‌ای بر عهده دارند. او درباره اقدامات انجام‌شده از سوی میز ملی گردشگری ادبی گفت: در این مجموعه، تعریف و اجرای مسیرهای گردشگری ادبی، تربیت راهنمایان تخصصی، آموزش مدیران فنی با پیوست تورهای ادبی و برگزاری رویدادهای موضوعی دنبال شده است و در شیراز نیز مسیرها و برنامه‌های متعددی با محوریت ادبیات، مشاهیر و روایت‌های فرهنگی طراحی و اجرا شده است.
مدیر میز ملی گردشگری ادبی افزود: این اقدامات نشان می‌دهد جریان گردشگری ادبی در کشور شکل گرفته است، اما برای عبور از مرحله فعالیت‌های پراکنده و رسیدن به یک نظام پایدار، حمایت ساختاری و همکاری دستگاه‌های متولی ضروری است. او تاکید کرد: مسئولیت جریان‌سازی گردشگری ادبی فقط بر عهده یک میز یا یک نفر نیست. وقتی یک ظرفیت تخصصی ایجاد شده و محصول تولید می‌شود، باید اعتماد، اعتبار، امکان معرفی و حمایت لازم از سوی متولیان امر نیز وجود داشته باشد.
گردشگری ادبی هنوز مکمل تورهای سنتی است حکمت‌نیا با اشاره به وضعیت کنونی بازار گردشگری ادبی گفت: امروز گردشگری ادبی در بسیاری از موارد هنوز به‌عنوان مکمل تورهای عمومی عرضه می‌شود، برای مثال در کنار بازدید از یک شهر یا مقصد، خانه، آرامگاه یا مکان مرتبط با یک شخصیت ادبی نیز در برنامه قرار می‌گیرد، در حالی که هدف نهایی باید شکل‌گیری تور و محصولی باشد که «ادبیات» در آن شخصیت اصلی سفر باشد.
او ادامه داد: تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد که وقتی یک مکان ادبی به محصول تبدیل می‌شود، می‌تواند به‌تنهایی انگیزه سفر ایجاد کند، بنابراین باید از مرحله معرفی یک خانه یا آرامگاه عبور کنیم و به سمت روایت‌سازی، تجربه‌سازی و اقتصاد گردشگری ادبی حرکت کنیم. مدیر میز ملی گردشگری ادبی با اشاره به فعالیت برخی کنشگران این حوزه اظهار کرد: روایت قدرت گردشگری است. وقتی یک خیابان، یک محله یا یک خانه با داستان و روایت معرفی می‌شود و برای آن تور، کتاب و محصول طراحی می‌شود، مردم نسبت تازه‌ای با آن مکان پیدا می‌کنند. این همان قدرتی است که گردشگری روایت‌محور ایجاد می‌کند.
سه ضلع توسعه گردشگری ادبی؛ اعتماد، اعتبار و اختیار حکمت‌نیا در ادامه، توسعه گردشگری موضوعی را نیازمند شکل‌گیری یک نظام مشخص دانست و گفت: اگر بخواهم سه ضلع اساسی برای این حرکت تعریف کنم، از اعتماد، اعتبار و اختیار نام می‌برم، اعتماد به فعالان و بخش‌خصوصی، اعتبار دادن به محصول و اختیار دادن برای اجرای آن در چارچوب ضوابط و نظارت. او افزود: بخش‌خصوصی، راهنمایان تخصصی، فعالان فرهنگی و جامعه محلی می‌توانند در تولید و اجرای محصولات گردشگری نقش جدی داشته باشند و دستگاه‌های متولی نیز باید بیشتر نقش سیاست‌گذار، ناظر و پشتیبان را ایفا کنند تا مداخله‌گر.
مدیر میز ملی گردشگری ادبی با تاکید بر اینکه گردشگری ادبی می‌تواند ابزاری برای تقویت پیوند نسل جدید با هویت فرهنگی باشد، گفت: در شرایطی که فاصله نسل جدید با بخشی از تاریخ و ادبیات افزایش یافته است، گردشگری ادبی می‌تواند این میراث را از کتاب و مناسبت‌های تقویمی خارج و آن را به تجربه‌ای زنده، ملموس و قابل زیست تبدیل کند. حکمت‌نیا در پایان خاطرنشان کرد: ما امروز یک جریان را آغاز کرده‌ایم و بخشی از کار را انجام داده‌ایم، اما برای رسیدن به آرمان گردشگری ادبی هنوز مسیر زیادی باقی مانده است.
اگر این جریان با حمایت، اعتماد و همکاری دستگاه‌های مختلف ادامه پیدا کند، گردشگری ادبی می‌تواند یکی از روایت‌های متمایز ایران در عرصه گردشگری باشد.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
