به گزارش سرویس بینالملل جماران، وبسایت «میدل ایست ای» در گزارشی به بررسی تلاش عربستان سعودی برای ترمیم روابط با امارات متحده عربی در سایه تشدید حملات انصارالله یمن، نقش نفوذ ابوظبی بر نیروهای جنوبی یمن در بازسازی ائتلاف ضدصنعا و همچنین تداوم اختلافات دو کشور بر سر پروندههایی چون سودان و سومالیلند پرداخت و نوشت: به نظر میرسد عربستان سعودی در تلاش برای عقب راندن حملات نظامی صنعا در یمن، که کریدور صادرات نفت این پادشاهی در دریای سرخ را تهدید کرده و حتی ریاض را هدف حملات پهپادی قرار دادهاند، در حال بهبود روابط خود با امارات متحده عربی است.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی روز سهشنبه در ریاض میزبان منصور بن زاید، معاون رئیسجمهور امارات متحده عربی بود؛ دیداری که برجستهترین تلاش ریاض برای ترمیم روابط با ابوظبی پس از اختلافات دو کشور بر سر پروندههای سودان، یمن و سومالیلند محسوب میشود. آنا جیکوبز، پژوهشگر غیرمقیم در مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس گفت: «صنعا عربستان سعودی و امارات متحده عربی را به یکدیگر نزدیکتر میکنند.» مقامات غربی و عربی نیز گفتند که دو کشور ماههاست درباره چگونگی همکاری در یمن مذاکره میکنند، اما این مذاکرات با سرعت پایینی پیش رفته است.
این مقام غربی گفت امارات متحده عربی خواستار دریافت یک سیگنال عمومی از سوی عربستان مبنی بر کنار گذاشتن اختلافات، همچنین اعطای امتیاز به متحدان ابوظبی در یمن بوده است. در ماه ژوئیه، عربستان سعودی تصویری غیررسمی از منصور بن زاید و خالد بن سلمان، وزیر دفاع این کشور در کنار یکدیگر منتشر کرد، اما زمان و مکان این دیدار اعلام نشد. کارشناسان معتقدند حمله برقآسای صنعا در ماه سپتامبر در سواحل دریای سرخ، به عاملی برای برگزاری یک نشست در سطح بالاتر میان دو کشور تبدیل شد.
منصور، برادر محمد بن زاید، رئیس امارات متحده عربی هنگام ورود به فرودگاه از سوی خالد بن سلمان، برادر ولیعهد سعودی مورد استقبال قرار گرفت. میدل ایست ای پیشتر گزارش داده بود که خالد بن سلمان در ماه فوریه از سوی ولیعهد مأمور شده بود تا برای ترمیم اختلافات میان دو کشور تلاش کند. دو مقام غربی آگاه به موضوع نیز گفتند که پس از سفر منصور، امارات متحده عربی دو فروند هواپیمای بوئینگ حامل مقاماتی را برای هماهنگی درباره پرونده یمن به ریاض اعزام کرده است.
جاشوا یاف، عضو ارشد مرکز منافع ملی و تحلیلگر ارشد سابق حوزه خلیج فارس در اداره اطلاعات و تحقیقات وزارت خارجه آمریکا، گفت نمادگرایی سفر منصور برای ابوظبی اهمیت زیادی داشته است. او گفت: «یمن بهسرعت در حال سقوط به سمت یک وضعیت بحرانی است و همه این را میدانند. اماراتیها میدانند که سعودیها در موقعیت نگرانکنندهای قرار دارند و نمیخواهند شاهد شکست کامل عربستان باشند؛
بنابراین سوار بر اسب سفید وارد میشوند و میگویند: اگر با ما رفتار خوبی داشته باشید، میتوانیم به شما کمک کنیم.» عربستان سعودی اوایل این ماه، زمانی که درخواست کمک نظامی برای مقابله با صنعا را مطرح کرد، با مخالفت آمریکا مواجه شد. پیمان دفاعی این کشور با ترکیه و پاکستان نیز پس از تشدید تنشها هنوز به مرحله اجرا درنیامده است. مقامات غربی که در عملیات نظامی یمن با عربستان همکاری دارند، از نتیجه سفر منصور ابراز خرسندی کردهاند. یک مقام سابق آمریکایی گفت این اقدام ریاض میتواند زمینهساز همکاری بیشتر دولت ترامپ شود؛
دولتی که خواهان حل اختلافات میان کشورهای خلیج فارس بوده است. آیا امارات میتواند معادلات یمن را تغییر دهد؟ عربستان سعودی و امارات متحده عربی در سال ۲۰۱۵، پس از آنکه انصارالله صنعا، پایتخت یمن و بخشهای وسیعی از شمال و شرق این کشور را تصرف کردند، برای مقابله با آنها به یک ائتلاف مشترک پیوستند. امارات علاوه بر آموزش و تسلیح گروههای یمنی که بهطور گسترده بهعنوان مؤثرترین نیروهای میدان شناخته میشدند، نیروهای زمینی خود را نیز به یمن اعزام کرد.
در سال ۲۰۱۷، نیروهای تحت حمایت امارات انصارالله را از بخشهایی از ساحل دریای سرخ عقب راندند و برای جلوگیری از تصرف شهر بندری عدن بسیج شدند. با این حال عربستان و امارات بر سر حمایت ابوظبی از شورای انتقالی جنوب، گروهی که خواهان احیای یک کشور مستقل در جنوب یمن است، دچار اختلاف شدند. یمن شمالی در دهه ۱۹۶۰ شاهد جنگ داخلی خونینی بود و یمن جنوبی نیز تا زمان اتحاد با شمال در سال ۱۹۹۰، یک کشور مارکسیستی مستقل بود.
در دسامبر ۲۰۲۵، عربستان سعودی محمولههای تسلیحاتی امارات برای شورای انتقالی جنوب را هدف قرار داد و پس از آنکه این گروه بخش عمدهای از جنوب کشور را تصرف کرد، عملیات نظامی علیه آن را آغاز کرد. پس از این تحولات، امارات خروج خود از یمن را اعلام کرد. یک دیپلمات منطقهای گفت امارات پس از انحلال شورای انتقالی جنوب در ژانویه، از عربستان خواسته است تا فضای بیشتری برای فعالیت متحدان ابوظبی فراهم کند. امارات همچنین از عربستان میخواهد حزب اصلاح، مهمترین حزب اسلامگرای سنی یمن که بخشی از عدن است، ممنوع اعلام شود.
ابوظبی در همین راستا در حال لابیگری با آمریکا برای قرار دادن این حزب در فهرست سازمانهای تروریستی است. یاف گفت: «اماراتیها آنچه را از سعودیها میخواهند، یعنی کنار گذاشتن اصلاح و پذیرش شورای انتقالی جنوب، به دست نخواهند آورد. [اما] سعودیها ممکن است به دولت عدن بگویند که در جریان ترمیم کابینه، رفتار بهتری با شورای انتقالی جنوب داشته باشد.» او افزود: «سؤال بزرگتر این است که حتی اگر امارات حمایت قابلتوجهی از دولت عدن انجام دهد، آیا این حمایت میتواند روند جنگ را تغییر دهد؟
در گذشته، آنها میتوانستند اوضاع را نجات دهند، اما اکنون ظرفیت آنها تا چه اندازه است؟» متحدان یمنی امارات شامل نیروهای کمربند امنیتی شورای انتقالی جنوب، تیپهای العمالقه و نیروهای مقاومت ملی (NRF) هستند. فرماندهی نیروهای مقاومت ملی بر عهده طارق صالح، برادرزاده رئیسجمهور سابق یمن است. نیروهای مقاومت ملی پیش از شکست از صنعا، کنترل بخشهایی از خط ساحلی جنوبی دریای سرخ یمن را در اختیار داشتند.
با وجود خروج امارات از یمن در اوایل سال جاری، کارشناسان معتقدند ابوظبی همچنان نفوذ قابلتوجهی بر جناحهای جنوبی یمن دارد و علاوه بر شبکه نیروهای محلی، از افسران و نیروهای ویژه اماراتی نیز برخوردار است که یک دهه پیش فرماندهی نیروهای زمینی علیه صنعا را بر عهده داشتند. کریستین اولریچسن، کارشناس حوزه خلیج فارس و عضو مؤسسه بیکر گفت: «این دیدار کاملاً درباره یمن بود.
سعودیها در حال آماده شدن برای انجام اقدامی قابلتوجه علیه صنعا هستند و میخواهند اطمینان حاصل کنند که ائتلاف ضدصنعا مانند گذشته دچار شکاف و پراکندگی نباشد.» او افزود: «امارات متحده عربی حتی بدون دخالت نظامی مستقیم نیز میتواند از طریق نفوذ خود بر شورای انتقالی جنوب و طارق صالح، نقش مهمی ایفا کند. امارات مؤثرترین بخش ائتلاف نظامی بود.» رقابت ساختاری؟ عربستان سعودی حملاتی را علیه صنعا آغاز کرده، اما خود نیز با حملات موشکی و پهپادی مواجه شده است.
فرودگاه ریاض اوایل این ماه هدف حمله قرار گرفت و خط لوله شرق به غرب نیز در پی حملهای که عربستان منشأ آن را عراق اعلام کرد، بهطور موقت از فعالیت خارج شد. شبهنظامیان شیعه در عراق نیز با صنعا هماهنگ بودهاند. یک مقام سابق آمریکایی گفت عربستان سعودی ممکن است از امارات در زمینه دفاع هوایی درخواست کمک کند. دولت ترامپ نیز تلاش کرده است متحدان خود در خلیج فارس، بهویژه امارات، عربستان سعودی و قطر، را به هماهنگی بیشتر ترغیب کند. هماهنگی میان عربستان سعودی و امارات میتواند به همکاری بیشتر با اسرائیل نیز منجر شود؛
اسرائیل در اوج درگیری با ایران، یک سامانه گنبد آهنین را در امارات مستقر کرد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز روز یکشنبه از امارات متحده عربی دیدار کرد. با وجود خوشبینی برخی مقامهای کشورهای خلیج فارس نسبت به احتمال ازسرگیری همکاری عربستان و امارات در یمن، کارشناسان هشدار میدهند که دو کشور همچنان بر سر پروندههای کلیدی اختلافات جدی دارند. برای نمونه، عربستان سعودی در ماه ژانویه، شناسایی سومالیلند از سوی اسرائیل در آن سوی خلیج عدن را محکوم کرد. امارات متحده عربی نیز مالک یک بندر تجاری در بربره است و در این منطقه یک پایگاه نظامی دارد.
عربستان سعودی و امارات همچنین از طرفهای مختلف درگیر در جنگ داخلی سودان حمایت میکنند. محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی علاوه بر دیدار با منصور در روز سهشنبه، با عبدالفتاح البرهان، فرمانده ارتش سودان که عربستان از او در برابر نیروهای پشتیبانی سریع مورد حمایت امارات حمایت میکند، تماس تلفنی داشت. تحلیلگران معتقدند امارات ممکن است در قبال حمایت خود از همکاری با عربستان، خواهان امتیازاتی در پروندههای سودان و سومالیلند باشد.
با این حال، آنا جیکوبز از مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس معتقد است بازگشت عربستان و امارات به گفتوگو میتواند به کاهش تنشها در دریای سرخ کمک کند. او گفت: «این روند میتواند به دلیل رقابت نیابتی میان دو کشور، پیامدهای مثبتی برای دریای سرخ داشته باشد. پرسش اصلی این است که آیا این وضعیت میتواند در سطح عالی و برای مدت طولانی پایدار بماند؛ زیرا رقابت میان آنها ریشهای و ساختاری است.»
منبع: جماران
