مجمع عمومی سازمان ملل روز گذشته نشستی عالیرتبه برای بزرگداشت بیستوپنجمین سالگرد اعلامیه دوربان برگزار کرد؛ سندی که یکی از جامعترین چارچوبها برای مبارزه با تبعیض نژادی و نابرابری در سطح جهان محسوب میشود. تصویب اعلامیه دوربان در سال ۲۰۰۱، درپی نگرانیهای گسترده و عمیق نسبت به نژادپرستی ریشهدار از زمان تاسیس سازمان ملل، از دوران استعمار گرفته تا ۴۶ سال آپارتاید در آفریقای جنوبی، صورت گرفت.
به گزارش الجزیره، این اعلامیه که برای کشورهای عضو الزامآور قانونی نیست، در کنفرانس جهانی مبارزه با نژادپرستی در سال ۲۰۰۱ در شهر دوربان آفریقای جنوبی به تصویب رسید؛ این سند ۱۵۳ صفحهای به موضوعهایی همچون نژادپرستی، بیگانهستیزی و سرکوب مردمان بومی در سراسر جهان میپردازد. اعلامیه دوربان سال ۲۰۰۱ به چه مسائلی پرداخت؟ اعلامیه و برنامه اقدام دوربان DDPA که نام رسمی این سند است، از کشورهای عضو خواست تا اقدامهایی را با هدف ریشهکن کردن اشکال گوناگون ستم، ازجمله نژادپرستی و تبعیض، اتخاذ کنند.
این کنفرانس شاخص، بیعدالتیهای تاریخی را به رسمیت شناخت و اذعان کرد که بردهداری و تجارت برده، جنایت علیه بشریت محسوب شده و با فقر و نابرابریهای امروزی مرتبط هستند. آپارتاید و نسلکشی بهعنوان سرچشمهها و مظاهر نژادپرستی، تبعیض نژادی، بیگانهستیزی و عدمتحمل مرتبط با آنها توصیف شدند. این سند همچنین از شرکتکنندگان خواست تا چنین جنایتهایی را محکوم کرده و برای جلوگیری از تکرار آنها تلاش کنند. در این اعلامیه آمده است که سیاستهای مربوط به مهاجرت در راستای حمایت از مهاجران، نباید مبتنی بر نژادپرستی و عدمتحمل (ناشکیبایی) باشد.
این سند همچنین حقوق مردمان بومی را به رسمیت شناخت. بند ۶۳ این اعلامیه ضمن ابراز نگرانی درباره وضعیت دشوار مردم فلسطین تحت اشغال خارجی، حق مسلم و سلبناپذیر مردم فلسطین برای تعیین سرنوشت خویش و تشکیل دولتی مستقل را به رسمیت میشناسد؛ همچنین حق امنیت برای تمامی دولتهای منطقه را نیز به رسمیت میشناسد. در پیشنویس اولیه اعلامیه، صهیونیسم با نژادپرستی برابر دانسته شده بود، اما این بخش درپی مخالفت رژیم صهیونیستی و متحدان غربیاش حذف شد؛ صهیونیسم در اواخر قرن نوزدهم در اروپا و با هدف ایجاد یک رژیم صهیونیستی در فلسطین شکل گرفت.
بسیاری از گروههای حقوق بشری و صاحبنظران معتقدند که سیاستهای رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیها مصداق آپارتاید است؛ جنگ رژیم صهیونیستی علیه غزه از سوی کارشناسان و همچنین کمیسیون تحقیق سازمان ملل، نسلکشی توصیف شده است. در آوریل ۲۰۰۹، کنفرانس بازنگری دوربان در ژنو برگزار شد تا پیشرفتهای حاصلشده از سال ۲۰۰۱ ارزیابی و به چالشهای جدید پرداخته شود؛ همچنین نشستی در سال ۲۰۱۱ به مناسبت دهمین سالگرد این رویداد برگزار شد که در آن سران جهان بر تعهدات خود برای مبارزه با نژادپرستی تاکید مجدد کردند. چه کسانی با متن موافقت کردند و چه کسانی با آن مخالف بودند؟
بیشتر کشورهای عضو سازمان ملل در پایان کنفرانس، اعلامیه سال ۲۰۰۱ را با اجماع تصویب کردند؛ آمریکا و رژیم صهیونیستی به دلیل مفاد مربوط به رژیم صهیونیستی و فلسطین در این بیانیه، از کنفرانس خارج شدند و از آن حمایت نکردند. ماده ۶۵ این بیانیه که حق بازگشت داوطلبانه پناهجویان به خانههایشان را به رسمیت میشناسد، یکی دیگر از موارد اختلافبرانگیز بود؛ چرا که رژیم صهیونیستی از پذیرش حق بازگشت پناهجویان فلسطینی که در سالهای ۱۹۴۸ و ۱۹۶۷ گریخته یا اخراج شده بودند، خودداری کرده است.
در جریان وقایع منتهی به جعل رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۴۸، بیش از ۷۵۰ هزار فلسطینی قربانی پاکسازی قومی شدند؛ رویدادی که فلسطینیها آن را نکبت (فاجعه) مینامند.
بیشتر بخوانید: حقوق بشر زیر فشار نقض و آتش جنگ؛ روایت مجمع عمومی از چالشهای حقوق بشری جهان نماینده ایران در سازمان ملل: سخنرانی نتانیاهو در مجمع عمومی بزرگترین توهین به اصول انسانیت و وجدان انسانی است
در نشست بیستوپنجمین سالگرد اعلامیه دوربان چه گذشت؟ براساس اعلام دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل که برگزارکننده این رویداد است، هدف از نشست سالگرد، افزایش آگاهی و بهبود درک عمومی نسبت به بیانیه و برنامه اقدام دوربان، تسهیل گفتوگو میان دولتها و جوامع و شناسایی راهکارهایی برای بسیج اراده سیاسی تازه است. این رویداد که در مقر سازمان ملل در نیویورک برگزار شد، همچنین هدف فراهم کردن فضایی برای ارزیابی پیشرفتهای حاصلشده از زمان صدور بیانیه و پرداختن به چالشهای دیرپا و جدید را دنبال کرد.
موضوع نشست بسیج حمایت عمومی جهانی برای اجرای کامل و موثر اعلامیه و برنامه اقدام دوربان است. دستور کار این نشست شامل یک میزگرد تعاملی با موضوع «رهبری جوانان» است که به بررسی چگونگی نقشآفرینی جوانان متعلق به گروههای نژادی و قومی به حاشیه راندهشده در شکلدهی به گفتمان عمومی، پیشبرد اقدامهای علیه نژادپرستی و بسیج حمایتها برای اجرای اعلامیه و برنامه اقدام دوربان میپردازد.
جلسه عمومی افتتاحیه شامل سخنرانیهای خلیلالرحمن، رئیس هشتادویکمین مجمع عمومی سازمان ملل، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، وولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، رئیسجمهور یا نماینده آفریقای جنوبی، نماینده یک سازمان مردمنهاد و نمایندهای از جوانان بود. کشورهای عضو سازمان ملل، کشورهای ناظر و ناظران مجمع عمومی در بخش بحث و تبادلنظر عمومی که در پایان کنفرانس برگزار میشود، شرکت کردند. به گزارش وبسایت سازمان ملل، در جریان نشست یکروزه روز دوشنبه، برخی از نمایندگان به چالشهای جدید و نوظهور اشاره کردند؛
نماینده اروگوئه، به نمایندگی از «گروه ۷۷ و چین»، ضمن ابراز نگرانی عمیق نسبت به احیای نگرانکننده تمامی اشکال نژادپرستی، از دولتها خواست تا با نژادپرستی، سخنان نفرتانگیز و عدم تساهل مذهبی، چه در فضای آنلاین و چه در فضای آفلاین، مبارزه کنند. وی اظهار کرد که شبکههای اجتماعی امکان انتشار پیامهای نفرت را با سرعتی نگرانکننده فراهم میکنند؛ پیامهایی که در کنار اطلاعات و اطلاعات نادرست بهطور فزایندهای توسط هوش مصنوعی تقویت میشوند. برخی از نمایندگان خواستار جبران خسارتهای ناشی از بردهداری و استعمار شدند.
ریاض منصور، ناظر دایم دولت فلسطین، هم اظهار کرد: اعلامیه دوربان یادآور این نکته است که استعمار، نسلکشی، آپارتاید و بردهداری پیامدهای عمیق و پایداری دارند و بر بیعدالتی تاریخی نمیتوان تنها با یادآوری غلبه کرد، بلکه این امر نیازمند عدالت و جبران خسارت است. وی با بیان اینکه این اعلامیه برای فلسطینیها اهمیت ویژهای دارد، یادآوری کرد که این سند ۲۵ سال پیش نگرانی خود را نسبت به وضعیت دشوار آنان تحت اشغال خارجی ابراز داشته و حق تعیین سرنوشت و تشکیل دولت مستقل را برایشان به رسمیت شناخته بود.
دبیرکل سازمان ملل، خواستار وضع قوانین قویتر، ایجاد نهادهای فراگیر و اجرای عدالت جبرانی برای مبارزه با نژادپرستی شد؛ پدیدهای که همچون سمی ریشه در بردهداری و استعمار دارد و همچنان در دنیای امروز قدرتمند و فعال است. گوترش تبعیضی را که مردم آفریقاییتبار و همچنین مردم بومی، مهاجران، پناهندگان و اقلیتها با آن مواجه هستند، برجسته و اظهار کرد: در سراسر جهان، نژادپرستی همچنان جوامع را مسموم میکند، نابرابریها را عمیقتر میکند و حقوق و آزادیهای اساسی مردم را انکار میکند.
وی با اشاره به اینکه نژادپرستی ریشه عمیقی در میراثهای ریشهدار استعمار، بردهداری و ستم دارد، گفت نژادپرستی اشکال مختلفی دارد، از نابرابریهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، در داخل و در بین کشورها، گرفته تا قوانین، سیاستها و نهادهای تبعیضآمیز. دبیرکل سازمان ملل همچنین هشدار داد که ابزارها و فناوریهای دیجیتال گسترش سخنان نفرتانگیز و اطلاعات نادرست را تشدید میکنند، به تداوم دروغها و کلیشههای زیانبار دامن میزنند و آتش خشونت و آزار را شعلهور میسازند.
در همین چارچوب، دبیرکل سازمان ملل خواستار ایجاد تغییرات ملموس در جریان دومین دهه بینالمللی برای افراد با تبار آفریقایی شد که در دسامبر ۲۰۲۴ آغاز شده است. نتیجه نشست بیستوپنجمین سالگرد اعلامیه دوربان پیشنویس بیانیه سیاسی که در این نشست ارائه شد بر پیامهای اعلامیه و برنامه اقدام دوربان مصوب ۲۰۰۱، سند نهایی کنفرانس بازنگری دوربان ۲۰۰۹ و بیانیههای سیاسی تصویبشده در دهمین و بیستمین سالگرد این رویداد تاکید مجدد کرد.
این سند همچنین تصریح کرد که برابری و عدم تبعیض از اصول بنیادین حقوق بینالملل هستند و با نگرانی عمیق به افزایش مسائلی همچون تبعیض، نژادپرستی ساختاری و سخنان نفرتانگیز اذعان دارد. بیانیه جدید برای تصویب رسمی به مجمع عمومی ارائه خواهد شد. انتهای پیام/
منبع: خبرگزاری میزان
