آرمان امروز در گزارشی نوشت: میانجیگران بینالمللی در روزهای اخیر تلاشهای فشردهای را برای برگزاری نشست دیگری میان مقامات ایرانی و آمریکایی آغاز کردهاند. این تلاشها با تمرکز ویژه بر شهر نیویورک صورت میگیرد، جایی که طرفهای واسطه امیدوارند بتوانند از فرصت زمانی باقیمانده برای تدوین پیشنویس آتشبس و فراهم کردن شرایط بازگشت کشتیرانی آزاد در تنگه هرمز استفاده کنند. هدف اصلی این است که پس از دستیابی به پیشرفت اولیه در این حوزه حساس، مذاکرات اصلی با سرعت بیشتری در مکانهایی مانند دوحه، مسقط یا یکی از شهرهای اروپایی ادامه یابد و به نتیجه برسد.
این رویکرد نشاندهنده تمایل میانجیها برای ایجاد فضای دیپلماتیک جدید و کاهش تنشهای موجود است که طی ماههای گذشته تأثیرات گستردهای بر منطقه و فراتر از آن داشته است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در این باره موضع کشور را روشن کرده و گفته است: اولین واکنش را از رئیسجمهور آمریکا دیدیم، ولی هنوز از میانجیها چیزی به ما منتقل نشده است. البته رئیسجمهور آمریکا هم حرفهای خوب و نیز حرفهای نقیض زیادی زده که متأسفانه زیاد از ایشان شنیده میشود. ما منتظر هستیم نظرات قطعی توسط واسطهها به ما منتقل شود و بر اساس آن تصمیم خواهیم گرفت.
این اظهارات نشان میدهد که تهران هنوز منتظر دریافت پیامهای رسمی و قطعی از طریق کانالهای میانجی است و تا زمانی که این پیامها به شکل شفاف و مشخص نرسد، تصمیمگیری نهایی را به تأخیر خواهد انداخت. عراقچی تأکید کرده که هرگونه حرکت رو به جلو برای باز شدن تنگه هرمز منوط به محقق شدن شروط مشخص ایران است و از آنها هم کوتاه نخواهیم آمد. این شروط که پیشتر اعلام شدهاند، شامل تأمین حقوق اساسی مردم ایران و رعایت اصول عدالت و شرافت در هر توافق احتمالی است. چشمانداز پیش روی مردم ایران از نظر مقامات تهران، چشماندازی روشن و امیدبخش توصیف شده است.
مردم ایران قدرت خودشان را هم در عرصه نظامی، هم در عرصه دیپلماتیک و هم در عرصه اقتصادی و مقابله با تحریمها نشان دادهاند. این توانمندیها باعث شده که دشمنان همه مسیرهای ممکن را امتحان کنند؛ هر مسیری که توانستند رفتند و به نتیجه نرسیدند. هیچ راهی جز یک راهحل مذاکرهشده، مبتنی بر شرافت و عدالت و با تأمین حقوق مردم ایران و تأمین خواستههای برحق آنها وجود نخواهد داشت. فقط یک راهحل مذاکرهشده میتواند آنها را از این بنبست خارج کند. عراقچی تاکید کرده است که این موضع ماست. بسیاری از کشورها در این موضع با ما همراهی دارند و آن را درک میکنند.
ایران بارها تأکید کرده که هیچکس در دنیا نمیتواند جمهوری اسلامی را متهم کند که مسیر دیپلماسی را امتحان نکرده است. تهران از این جهت در موضع برتر سیاسی قرار دارد؛ به این جهت که هیچگاه راه دیپلماسی و راه مذاکرات را نبست، ولی از حقوق خود نیز هیچگاه کوتاه نیامد. این رویکرد دوگانه، یعنی باز بودن به روی گفتوگو در کنار ایستادگی بر اصول، پایه اصلی سیاست خارجی ایران در شرایط کنونی به شمار میرود.
میانجیگران که عمدتاً از کشورهای منطقهای و برخی قدرتهای بینالمللی تشکیل شدهاند، در تلاش هستند تا با استفاده از ظرفیتهای موجود در نیویورک، فضایی ایجاد کنند که در آن پیشنویس اولیه آتشبس تدوین شود و همزمان زمینه برای از سرگیری فعالیتهای عادی کشتیرانی در یکی از مهمترین گذرگاههای آبی جهان فراهم گردد. تنگه هرمز به عنوان شریان حیاتی انتقال انرژی، اهمیت استراتژیک ویژهای دارد و هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای گستردهای برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد.
تلاشهای میانجیگری در این مرحله بر این اصل استوار است که با ایجاد اعتماد اولیه از طریق توافقهای محدود و عملی، مسیر برای مذاکرات جامعتر هموار شود. مکانهایی مانند دوحه و مسقط که پیشتر میزبان دورهای قبلی مذاکرات بودهاند، به دلیل تجربه موفق در ایجاد فضای بیطرف و تسهیل گفتوگوها، همچنان گزینههای اصلی برای ادامه مذاکرات محسوب میشوند. شهرهای اروپایی نیز به عنوان جایگزینهای احتمالی مطرح شدهاند تا در صورت نیاز، انعطافپذیری بیشتری در انتخاب محل گفتوگوها وجود داشته باشد.
عراقچی با اشاره به تناقضگوییهای مکرر طرف آمریکایی، بر لزوم دریافت پیامهای قطعی و رسمی تأکید کرده و اعلام داشته که تصمیمگیری ایران بر اساس این پیامها خواهد بود. این موضعگیری نشاندهنده احتیاط و دقت تهران در مواجهه با پیشنهادهای جدید است. در مجموع، فضای دیپلماتیک کنونی نشاندهنده فرصتهایی است که در صورت استفاده صحیح از سوی همه طرفها، میتواند به کاهش تنشها و دستیابی به راهحلی پایدار منجر شود.
ایران با تکیه بر دیپلماسی خود در ابعاد مختلف و حمایت ضمنی بسیاری از کشورها از موضع اصولیاش، آماده ورود به مذاکراتی است که بر پایه احترام متقابل و تأمین حقوق مشروع باشد. میانجیگران نیز با تمرکز بر نیویورک به عنوان نقطه شروع، امیدوارند بتوانند زمینه را برای پیشرفتهای بعدی فراهم کنند. این روند همچنان در جریان است و نتیجه نهایی آن به اراده واقعی طرفها برای عبور از بنبست فعلی بستگی دارد.
منبع: آوش
