به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در فارس، نشست شورای پژوهش حوزههای علمیه استان فارس با محوریت بررسی عملکرد پژوهشی سال گذشته، ارزیابی وضعیت فعالیتهای علمی و پژوهشی مدارس علمیه و ترسیم اولویتهای پژوهشی سال آینده برگزار شد. در این نشست، ضمن ارائه گزارشی از مهمترین اقدامات و فعالیتهای انجامشده در حوزه پژوهش، مسائل و چالشهای موجود در مسیر توسعه فعالیتهای علمی طلاب و مدارس مورد بررسی قرار گرفت و مجموعهای از راهکارها و مصوبات برای ارتقای ساختار پژوهشی حوزههای علمیه استان به تصویب رسید.
تقویت زیرساختهای پژوهشی، افزایش کیفیت فعالیت کانونهای علمی، ساماندهی آثار و دستاوردهای پژوهشی طلاب، توسعه کرسیهای آزاداندیشی و فراهمکردن زمینه تعامل گستردهتر حوزه با مراکز علمی و دانشگاهی از جمله مهمترین محورهای این نشست بود. همچنین موضوع تأمین منابع مالی و اعتبارات مورد نیاز فعالیتهای پژوهشی استان به عنوان یکی از الزامات استمرار و توسعه برنامههای علمی مورد توجه قرار گرفت.
تأکید بر عبور از فعالیتهای پژوهشی کمّی و حرکت به سوی کیفیت
حجتالاسلام والمسلمین محمودی، مدیر حوزه علمیه استان فارس، در این نشست بر ضرورت تقویت فعالیتهای علمی و پژوهشی مدارس با رویکردی کیفی تأکید کرد. وی با اشاره به نقش کانونهای علمی در شکلدهی به فضای پژوهشی مدارس، بر لزوم فعالتر شدن این کانونها و هدایت فعالیت آنها به سمت تولید آثار علمی اثرگذار تأکید داشت.
بر اساس این رویکرد، کانونهای علمی مدارس نباید صرفاً محلی برای برگزاری برنامههای پژوهشی باشند، بلکه لازم است به محیطی برای شناسایی استعدادهای علمی، آموزش مهارتهای پژوهش، شکلگیری گروههای علمی و هدایت طلاب به سمت مسائل واقعی و مورد نیاز جامعه تبدیل شوند. توجه به کیفیت خروجیهای پژوهشی، استمرار فعالیت علمی و ایجاد ارتباط میان پژوهشهای انجامشده با نیازهای علمی، فرهنگی و اجتماعی از جمله موضوعاتی است که میتواند به افزایش اثربخشی این کانونها کمک کند.
مدیر حوزه علمیه فارس همچنین بر ضرورت ساماندهی آثار پژوهشی طلاب تأکید کرد. با توجه به گستردگی فعالیتهای پژوهشی و تولید آثار علمی در مدارس، ایجاد نظم و انسجام در ثبت، نگهداری، ارزیابی و معرفی این آثار میتواند ضمن جلوگیری از پراکندگی دستاوردها، زمینه استفاده مجدد از ظرفیتهای علمی موجود را فراهم کند.
ساماندهی آثار پژوهشی طلاب؛ از تولید اثر تا ایجاد بانک علمی
یکی از موضوعات مورد تأکید در این نشست، ضرورت توجه همزمان به فرآیند تولید و ساماندهی آثار پژوهشی بود. آثار علمی طلاب، پایاننامهها، مقالات، تحقیقات و سایر تولیدات پژوهشی، بخشی از سرمایه علمی حوزههای علمیه به شمار میرود و ساماندهی آنها میتواند امکان دسترسی بهتر پژوهشگران و مدیران به این ظرفیت را فراهم کند.
در همین راستا، اتصال و هماهنگسازی سامانههای پژوهشی نیز در شمار مصوبات نشست قرار گرفت. تحقق این موضوع میتواند به ایجاد ارتباط میان اطلاعات پژوهشی مدارس، معاونت پژوهش و سایر بخشهای مرتبط کمک کرده و از موازیکاری، ثبت چندباره اطلاعات و پراکندگی دادههای پژوهشی جلوگیری کند.
توسعه کرسیهای آزاداندیشی از دیگر محورهای مورد تأکید مدیر حوزه علمیه فارس بود. کرسیهای آزاداندیشی میتوانند بستری برای طرح دیدگاههای علمی مختلف، تمرین گفتوگوی منطقی، نقد و بررسی دیدگاهها و ارتقای مهارتهای علمی و استدلالی طلاب باشند.
تقویت این کرسیها نیازمند برنامهریزی منظم، شناسایی موضوعات روزآمد، استفاده از استادان و پژوهشگران صاحبنظر و ایجاد فضای مناسب برای طرح دیدگاههای متفاوت است. در این چارچوب، توسعه کرسیهای آزاداندیشی میتواند از قالب برنامههای مناسبتی فراتر رفته و به بخشی مستمر از حیات علمی مدارس علمیه تبدیل شود.
گزارش عملکرد معاونت پژوهش استان
در ادامه نشست، حجتالاسلام زارع، معاون آموزش حوزه علمیه فارس، گزارشی از عملکرد معاونت پژوهش استان ارائه کرد. این گزارش حوزههای مختلف فعالیت پژوهشی را شامل میشد و وضعیت کانونهای علمی، نشریات، جشنواره علامه حلی، کرسیهای آزاداندیشی، کارگاههای پژوهشی، فعالیت استادان و ساختار پژوهشی مدارس را مورد بررسی قرار داد.
ارائه این گزارش فرصتی برای بررسی نقاط قوت و ضعف فعالیتهای پژوهشی سال گذشته و شناسایی موضوعاتی بود که برای استمرار یا اصلاح آنها در سال آینده نیاز به تصمیمگیری و برنامهریزی وجود دارد.
بررسی وضعیت کانونهای علمی مدارس، میزان مشارکت طلاب در فعالیتهای پژوهشی، کیفیت برگزاری کارگاهها، جایگاه نشریات علمی و میزان بهرهگیری از ظرفیت استادان پژوهشگر از جمله موضوعاتی است که در ارزیابی عملکرد پژوهشی مدارس اهمیت دارد. همچنین جشنواره علامه حلی به عنوان یکی از بسترهای شناسایی و معرفی آثار پژوهشی طلاب، نیازمند استمرار حمایت و هدایت علمی است تا علاوه بر جنبه رقابتی، به بستری برای رشد مهارتهای پژوهشی طلاب تبدیل شود.
توجه به نقش اساتید در ارتقای پژوهش
یکی دیگر از محورهای مطرحشده، توجه به جایگاه استادان در ساختار پژوهشی مدارس بود. استادان میتوانند در شناسایی استعدادهای پژوهشی طلاب، هدایت موضوعات تحقیقاتی، تقویت مهارتهای روش تحقیق و ارزیابی آثار علمی نقش مؤثری داشته باشند.
از این منظر، توسعه فعالیتهای پژوهشی بدون تقویت شبکه استادان پژوهشگر و ایجاد زمینه مشارکت آنان در فرآیند هدایت علمی طلاب دشوار خواهد بود. برگزاری کارگاههای تخصصی، استفاده از تجربیات استادان فعال در عرصه پژوهش و ایجاد ارتباط میان استادان و کانونهای علمی میتواند به افزایش کیفیت فعالیتهای پژوهشی مدارس کمک کند.
ضرورت حمایت از پژوهشگران و تأمین اعتبارات
حمایت از پژوهشگران نیز از دیگر موضوعاتی بود که مورد تأکید قرار گرفت. استمرار فعالیتهای پژوهشی، بهویژه در سطوح تخصصی، نیازمند فراهمبودن امکانات، منابع علمی، دسترسی به دادهها و حمایتهای مادی و معنوی است.
در همین زمینه، موضوع پیگیری تأمین اعتبارات پژوهشی استان مورد توجه قرار گرفت. محدودیت منابع مالی میتواند بر برگزاری کارگاهها، حمایت از طرحهای پژوهشی، انتشار آثار، فعالیت نشریات و توسعه زیرساختهای علمی تأثیرگذار باشد. ازاینرو، رایزنی با نهادهای استانی برای تأمین منابع و اعتبارات پژوهشی به عنوان یکی از راهکارهای مورد توجه در این نشست مطرح شد.
توسعه همکاری با مراکز علمی و دانشگاهی نیز در زمره مصوبات نشست قرار گرفت. تعامل میان حوزههای علمیه و دانشگاهها میتواند زمینه تبادل تجربه، استفاده از ظرفیت استادان و پژوهشگران، اجرای طرحهای مشترک و پرداختن به مسائل علمی و اجتماعی مشترک را فراهم کند.
این همکاری، در صورت طراحی سازوکارهای مشخص، میتواند به ایجاد شبکهای از ظرفیتهای علمی در سطح استان منجر شود و امکان بهرهگیری از توان تخصصی مراکز مختلف را در اختیار پژوهشگران حوزوی قرار دهد.
موضوع ساماندهی نمرات پژوهشی نیز در شمار تصمیمات این نشست قرار گرفت. ایجاد نظام منسجم برای ثبت و ارزیابی فعالیتهای پژوهشی میتواند به شفافتر شدن وضعیت علمی طلاب و مدارس و همچنین ایجاد انگیزه برای مشارکت بیشتر در برنامههای پژوهشی کمک کند.
ساماندهی این بخش همچنین امکان ارزیابی دقیقتر عملکرد پژوهشی را فراهم میکند و میتواند مبنایی برای شناسایی نقاط قوت، کاستیها و نیازهای آموزشی و پژوهشی مدارس باشد.
ارزیابی و چشمانداز پیشرو
بررسی محورهای مطرحشده در نشست شورای پژوهش حوزههای علمیه فارس نشان میدهد که برنامه پژوهشی استان در سال آینده بیش از آنکه صرفاً بر افزایش تعداد فعالیتها متمرکز باشد، نیازمند توجه به کیفیت، انسجام، اثربخشی و استمرار فعالیتهای علمی است.
از یک سو، وجود کانونهای علمی، نشریات، جشنوارههای پژوهشی، کرسیهای آزاداندیشی و کارگاههای پژوهشی ظرفیت قابل توجهی برای توسعه فعالیتهای علمی طلاب ایجاد کرده است؛ از سوی دیگر، پراکندگی اطلاعات، ضرورت ساماندهی آثار، نیاز به تقویت نقش استادان، محدودیت منابع مالی و ضرورت ایجاد ارتباط مؤثرتر میان مدارس و مراکز علمی، از جمله مسائلی است که برای رسیدن به یک ساختار پژوهشی منسجم باید مورد توجه قرار گیرد.
در این میان، اتصال سامانههای پژوهشی و ساماندهی دادهها میتواند زیرساخت مناسبی برای تصمیمگیری دقیقتر ایجاد کند. همچنین حمایت هدفمند از پژوهشگران و هدایت فعالیتهای پژوهشی به سمت مسائل اولویتدار، میتواند فاصله میان «تولید پژوهش» و «کاربرد پژوهش» را کاهش دهد.
از منظر برنامهریزی نیز، توسعه کرسیهای آزاداندیشی و کانونهای علمی در صورتی میتواند به نتایج پایدار منجر شود که همراه با تعریف اهداف مشخص، شاخصهای ارزیابی، حمایت از استادان و پژوهشگران و پیگیری مستمر مصوبات باشد.
جمعبندی
نشست شورای پژوهش حوزههای علمیه استان فارس در مجموع با تمرکز بر سه محور اصلی ارزیابی عملکرد گذشته، شناسایی چالشهای موجود و برنامهریزی برای آینده پژوهشی استان برگزار شد.
تأکید بر ارتقای کیفی کانونهای علمی، ساماندهی آثار پژوهشی طلاب، توسعه کرسیهای آزاداندیشی، حمایت از پژوهشگران، تقویت نقش استادان، ساماندهی نمرات پژوهشی، اتصال سامانههای اطلاعاتی و گسترش همکاری با دانشگاهها و مراکز علمی، مجموعهای از اولویتهایی است که در این نشست مورد توجه قرار گرفت.
در پایان نیز مقرر شد موضوع اتصال سامانههای پژوهشی، ساماندهی نمرات پژوهشی، توسعه تعامل با مراکز علمی و دانشگاهی و رایزنی با نهادهای استانی برای تأمین منابع و اعتبارات پژوهشی پیگیری شود.
اجرای مؤثر این مصوبات، نیازمند تعیین مسئولیتهای مشخص، زمانبندی اقدامات و ارزیابی مستمر میزان تحقق آنهاست. در صورت تحقق این الزامات، برنامههای مصوب میتواند به تقویت زیرساختهای پژوهشی و ایجاد انسجام بیشتر در فعالیتهای علمی مدارس حوزه علمیه استان فارس کمک کند.
منبع: رسانیوز
