دکتر ابراهیم رزمپا، متخصص و جراح گوش میگوید: کاهش شنوایی میتواند تدریجی اتفاق بیفتد و خود فرد متوجه آن نباشد. ما مراجعینی داریم که تازه بعد از مراجعه متوجه میشوند یک گوششان ناشنواست و تا آن زمان از این موضوع خبر نداشتهاند.
همشهریآنلاین – پروانه بندپی: آلودگی صوتی در کلانشهرها، بخشی از زندگی روزمره شهروندان شده است. صدای آزاردهنده بوق خودروها، گاز دادن و بوق موتورها و صدای کامیونها، صداهایی هستند که آنقدر به آنها عادت کردهایم که شاید گاهی حتی متوجهشان نشویم. اما عادت کردن به این صداها به معنای بیضرر بودنشان نیست. متخصصان میگویند قرار گرفتن مکرر و طولانیمدت در معرض صداهای بلند – مثل ترافیک و آلودگی صوتی شهری – میتواند باعث کاهش شنوایی شود.
آلودگی صوتی فقط مزاحمت نیست
گوش انسان برای شنیدن صداهای محیط طراحی شده است، اما متخصصان میگویند صداهای بسیار بلند میتواند به سلولهای مویی گوش داخلی آسیب بزند؛ سلولهایی که در صورت آسیب جدی توان بازسازی دوباره را ندارند و تخریب آنها میتواند به کاهش شنوایی دائمی منجر شود.
دکتر ابراهیم رزمپا، متخصص و جراح گوش و حلق و بینی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در این باره به همشهری میگوید: «آلودگی صوتی شهر شلوغ و پرترافیکی مثل تهران قطعا میتواند به شنوایی افراد آسیب برساند. البته این آسیب یکسان نیست. مدت مواجهه با صداهای بلند و همچنین ژنتیک در کاهش شنوایی نقش دارد. مثلا فردی را میبینید که در ۸۰ سالگی هم از شنوایی خوبی برخوردار است اما فرد دیگری را میبینید که در ۵۰ سالگی دچار کمشنوایی شده است.»
بلندی صدا به تنهایی عامل خطر نیست
البته هر صدایی که در خیابان میشنویم، لزوما برای گوش خطرناک نیست. چیزی که تعیین میکند صدا تا چه اندازه به شنوایی آسیب میزند، فقط بلندی صدا نیست؛ مدت زمانی که در معرض آن هستیم و تکرار این مواجهه هم مهم است.
مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت حرفهای آمریکا (NIOSH) برای مواجهه شغلی با صدا، ۸۵ دسیبل را حداکثر میانگین توصیهشده برای یک روز کاری ۸ ساعته در نظر گرفته و اعلام کرده که اگر صدا بلندتر شود، زمان مواجهه هم باید کمتر شود؛ یعنی اگر صدای محیط ۸۸ دسیبل باشد، مجموع زمانی که فرد در یک روز کاری میتواند در معرض آن صدا قرار بگیرد، ۴ ساعت است، اگر صدای محیط ۹۱ دسیبل باشد، فرد تنها میتواند به مدت ۲ ساعت در معرض آن باشد. همچنین در ۱۰۰ دسیبل باید مدت مواجهه فرد با صداهای آن محیط باید به ۱۵ دقیقه کاهش یابد. در غیر این صورت خطر آسیب به سلولهای شنوایی و در نتیجه کاهش شنوایی افزایش پیدا میکند.
البته این جدول را نباید به صورت مستقیم به رفتوآمد روزانه در تهران تعمیم داد. این اعداد برای مواجهه شغلی با صدای بلند تدوین شدهاند و برای محیط شهری، یک «زمان دقیق و قطعی» که بعد از آن همه افراد دچار کاهش شنوایی شوند، وجود ندارد. با این حال دکتر رزمپا میگوید: «مواجهه با آلودگی صوتی شهر تهران برای شنوایی شهروندان، بیخطر نیست. به خصوص برای افرادی که مدت طولانیتری در معرض صداها هستند. فقط هم ترافیک شهری و تردد موتورها و صدای بوق و اینها عامل خطر نیستند.
زندگی در محیطهای پر سر و صدا مثل نزدیک فرودگاه، کار کردن در کارگاههای پرصدا، صداهای خیلی بلند مثل انفجار و ترکاندن ترقه و مواد منفجره در مناسبتهایی مثل چهارشنبهسوری و استفاده طولانی از هدفونها و هندزفریها هم از عوامل خطر کاهش شنوایی هستند.»
همه گوشها به یک اندازه آسیب نمیبینند
اما میزان آسیبپذیری افراد در برابر صداهای بلند یکسان نیست. شواهد علمی نشان میدهد کاهش شنوایی ناشی از صدا حاصل تعامل عوامل محیطی و ژنتیکی است. به همین دلیل نمیتوان گفت اگر دو نفر برای مدت یکسان در معرض یک صدای مشخص قرار بگیرند، حتما میزان آسیب شنوایی یکسانی خواهند داشت.
دکتر علیمحمد اصغری، متخصص گوش و حلق و بینی، فوقتخصص گوش و استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز پیشتر در گفتوگو با همشهری درباره تأثیر آلودگی صوتی کلانشهرها بر شنوایی شهروندان گفته بود: «ترافیک و آلودگی صوتی روی همه افراد به یک اندازه تأثیر نمیگذارد. بیشتر افرادی که طولانیمدت در خیابان و ترافیک میمانند، ممکن است دچار مشکل کاهش شنوایی شوند. مثل رانندههای تاکسی.»
این فوقتخصص گوش درباره علت این مساله توضیح داده بود: «ترافیک ۸۵ تا ۹۰ دسیبل صدا ایجاد میکند و رانندهها معمولاً در گوش چپشان دچار کمشنوایی و مشکلاتی مثل زنگ گوش میشوند. چون معمولاً پنجره سمت خودشان – یعنی سمت چپ – باز است و آنها مدام در معرض صداهای بالای ۸۵ دسیبل هستند؛ موضوعی که میتواند شنوایی خیلی از آنها را کاهش دهد.»
یک نکته مهم برای شهروندان تهرانی
برای آلودگی صوتی خیابانهای همیشه شلوغ و پر سروصدای تهران نمیتوان یک عدد ساده مثل «روزانه دو ساعت» یا «سه ساعت» تعیین کرد و گفت بعد از آن شنوایی حتماً آسیب میبیند. اما طبق گفته دکتر رزمپا، جراح و متخصص گوش، «مواجهه مکرر و طولانی با صداهای بلند به خصوص در محدوده ۸۵ دسیبل و بالاتر، یک عامل شناختهشده خطر برای کاهش شنوایی است.»
دکتر رزمپا به این نکته بسیار مهم هم اشاره میکند که «کاهش شنوایی میتواند تدریجی اتفاق بیفتد و فرد ممکن است در مراحل اولیه حتی متوجه آن نشود. ما مراجعینی داریم که تازه بعد از مراجعه متوجه میشوند یک گوششان کر است و تا آن زمان از این موضوع خبر نداشتهاند. به همین دلیل بهتر است به علائم کمشنوا شدن که یکی از آنها وزوز دائمی گوش است، دقت داشته باشند و اگر علامت پرتکراری دیدند، به متخصص مراجعه کنند.»
مساله آلودگی صوتی در شهر فقط به احتمال آسیب شنوایی محدود نمیشود. سازمان جهانی بهداشت آلودگی صوتی ناشی از ترافیک را با پیامدهایی مانند اختلال خواب، استرس، بیماری ایسکمیک قلب، اختلالات شناختی و وزوز گوش هم مرتبط دانسته است. به همین دلیل کاهش مواجهه غیرضروری با صدا، دور شدن از منابع بسیار پرصدا و کاهش مدت حضور در محیطهای پر سر و صدا از اقدامات پیشگیرانهای است که میتواند میزان مواجهه صوتی و احتمال کاهش شنوایی را پایین بیاورد.
منبع: همشهری
