سوره نصر در نگاه نخست، تصویری از پیروزی و گشایش پس از سالها مبارزه را به ذهن میآورد؛ اما در تفسیر فخر رازی، «نصر» و «فتح» معنایی فراتر از میدان جنگ و گشودن سرزمینها پیدا میکنند. او «نصر الهی» را یاری خداوند در مسیر اطاعت و عبادت و «فتح» را گشوده شدن افقهای عالم معقولات و روحانیات بر پیامبر اکرم(ص) میداند؛ تفسیری که مفهوم پیروزی را از عرصه ظاهری فراتر برده و به گشایشهای معنوی و معرفتی پیوند میزند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، درباره زمان و زمینه نزول سوره «نصر» دیدگاههای مختلفی در منابع تفسیری و تاریخی مطرح شده است. برخی این سوره را مرتبط با فتح خیبر دانستهاند و گروهی نیز نزول آن را پس از فتح طائف یا صلح حدیبیه عنوان کردهاند. با این حال، برخی مفسران معنای «نصر» و «فتح» در این سوره را فراتر از پیروزیهای نظامی و فتوحات ظاهری تفسیر کردهاند.
مرحوم آیتالله حاجآقا مجتبی تهرانی با مرور دیدگاههای تفسیری پیشین، به تفاوت برداشتها از دو واژه «فتح» و «نصر» پرداخته و تفسیری را مطرح میکند که این مفاهیم را صرفاً به عرصه جنگ و پیروزی سرزمینی محدود نمیداند.
در برخی منابع تاریخی آمده است که سوره نصر پس از فتح خیبر بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده است؛ گروهی نیز زمان نزول آن را پس از فتح طائف دانستهاند و برخی دیگر، نزول این سوره را به ماجرای صلح حدیبیه مرتبط کردهاند. این دیدگاهها در منابع تاریخی نقل شده است.
اما فخر رازی در تفسیر خود، برداشت متفاوتی از «نصر» و «فتح» ارائه میکند. او معتقد است مراد از این دو واژه در سوره نصر، لزوماً پیروزیهای ظاهری، جنگها و فتوحات نظامی نیست.
به گفته فخر رازی، «نصر» در این آیات به یاری خداوند نسبت به پیامبر(ص) در مسیر اطاعت و عبادت اشاره دارد و «فتح» نیز به معنای گشوده شدن عالم معقولات و عالم روحانیات بر پیامبر اکرم(ص) است.
بر این اساس، مفهوم نصر الهی را میتوان فراتر از دستاوردهای بیرونی و نظامی دانست؛ نگاهی که «فتح» را تنها به گشودن سرزمینها محدود نمیکند، بلکه آن را میتواند به گشایشهای معنوی و معرفتی نیز مرتبط بداند.
منبع: مفاتیح الغیب، ج ۳۲، ص ۳۳۴
برای دانلود فایل صوتی اینجا را کلیک کنید.
منبع: خبرآنلاین
