به گزارش جامجم آنلاین، مرحوم دکتر محمد میرشکرایی از پژوهشگرانی بود که بخش مهمی از فعالیت علمی خود را به شناخت فرهنگ، آیینها و سنتهای ایرانی اختصاص داد. او در طول سالهای فعالیت خود در پژوهشکده مردمشناسی، در هدایت و ساماندهی پژوهشهای میدانی نقش داشت و آثار متعددی در زمینه فرهنگ عامه، اسطورهها، آیینها و میراث ناملموس از خود به جا گذاشت. توجه به فرهنگ زنده جامعه و تلاش برای مستندسازی جلوههای گوناگون آن، بخش مهمی از مسیر علمی این پژوهشگر را شکل داد.
از جمله حوزههای مورد توجه او میتوان به نوروز، رابطه انسان و آب، فرهنگ مناطق مختلف ایران و مطالعات مردمشناختی اشاره کرد. فعالیتهای میرشکرایی در زمینه نوروز نیز در روند شکلگیری پرونده ثبت جهانی این آیین اهمیت داشت.
ایمان دهاقین، دبیر آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی ایران در گفتوگو با جامجم آنلاین، درباره جایگاه مرحوم دکتر محمد میرشکرایی در حوزه مردمشناسی و میراث فرهنگی ناملموس اظهار کرد: مرحوم میرشکرایی از مردمشناسان بزرگ تاریخ معاصر ایران بود و ریاست طولانیمدت ایشان بر پژوهشکده مردمشناسی کشور، یکی از بخشهای مهم کارنامه علمی و حرفهای او به شمار میرود. وی افزود: همچنین اقدام برای ثبت جهانی نوروز که با تلاش و همت ایشان دنبال شد، یکی از نقاط عطف زندگی علمی مرحوم دکتر میرشکرایی است.
دهاقین ادامه داد: من همیشه این تعبیر را به کار میبرم که خود ایشان جزوی از فرهنگ ایران بود و ما به واسطه ایشان میتوانستیم فرهنگ ایران را بهتر بشناسیم و معرفی کنیم. معتقدم، ایشان یک آینه تمامقد از فرهنگ ایران بود و خودش را در مسیر و امتداد این سرزمین قرار داده بود. وی گفت: مرحوم میرشکرایی در حوزه میراث ناملموس، یعنی آیینها، سنتها و وجوه معنوی فرهنگ ایران، پژوهشها و آثار متعددی را ثبت و ضبط کرد و در این زمینه نقش مؤثری داشت.
دبیر آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی ایران با اشاره به تقدیر از مرحوم میرشکرایی در این آیین اظهار کرد: در نخستین آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی ایران که تیرماه ۱۴۰۱ برگزار شد، از ایشان به عنوان چهره ماندگار میراث فرهنگی کشور تقدیر شد.
جایگزینی برای یک پژوهشگر برجسته دشوار است دهاقین درباره فقدان این پژوهشگر نیز گفت: فقدان ایشان خسارت بزرگی برای حوزه میراث فرهنگی است. افرادی مانند دکتر میرشکرایی بهسختی در ساختار حاکمیتی میراث فرهنگی پرورش پیدا میکنند و به همین دلیل، شکلگیری فردی با چنین ویژگیهایی در سازمان میراث فرهنگی یا وزارت میراث فرهنگی و جایگزین شدن او، کار بسیار دشواری خواهد بود.
دبیر آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی ایران در ادامه درباره آثار و فعالیتهای علمی مرحوم میرشکرایی بیان کرد: یکی از کتابهای ایشان که در اختیار دارم، «زن و فرهنگ» است که اثر ماندگاری در زمینه نقش زنان در حوزه فرهنگی ایران محسوب میشود. مرحوم میرشکرایی همچنین سردبیر فصلنامه پژوهشگاه میراث فرهنگی بود و در این حوزه نیز فعالیتهای مختلفی داشت. وی افزود: خانه پدری ایشان در تفرش نیز به موزه مردمشناسی تبدیل شده است که از دیگر اقدامات مرتبط با میراث فرهنگی و زندگی این پژوهشگر به شمار میرود.
دهاقین ادامه داد: مرحوم میرشکرایی در زمینه آب و نقش آن در فرهنگ ایرانی نیز کتاب و پژوهشهایی داشت که از آثار شناختهشده او در این حوزه محسوب میشود. در زمینه نوروز، مردمشناسی موزهها و اسطورههای فرهنگ ایران نیز تألیفاتی از ایشان منتشر شده است. وی گفت: با توجه به اینکه مرحوم میرشکرایی اهل تفرش بود، در حوزه این شهرستان نیز مقالات و تألیفاتی داشت که به چاپ رسیده است.
نوروز؛ یکی از نقاط عطف فعالیتهای مرحوم میرشکرایی دبیر آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی ایران درباره نقش میرشکرایی در ثبت جهانی نوروز اظهار کرد: یکی از نقاط عطف اثرگذاری ایشان در حوزه مردمشناسی، موضوع نوروز و تلاش برای شناساندن این آیین و ثبت جهانی آن است. وی افزود: جمهوری اسلامی ایران عضو کنوانسیون میراث فرهنگی ناملموس است و نوروز نیز در فهرست عناصر میراث فرهنگی ناملموس جهانی به ثبت رسیده است.
این پرونده به صورت مشترک میان ایران و ۱۲ کشور دیگر از حوزه فرهنگی مرتبط با نوروز به ثبت رسیده و تلاشهای مرحوم میرشکرایی در شکلگیری و پیشبرد این پرونده مؤثر بوده است. دهاقین ادامه داد: در مجموع، در حوزه آثار و فعالیتهای علمی ایشان میتوان به مطالعات و تألیفاتی درباره نوروز، انسان و آب، مردمشناسی موزهها و اسطورههای فرهنگ ایران اشاره کرد.
معرفی ایران فرهنگی به نسل جدید دبیر آیین نکوداشت چهرههای ماندگار میراث فرهنگی ایران درباره میراث فکری و علمی میرشکرایی برای نسل جدید پژوهشگران نیز گفت: دکتر میرشکرایی ایران را با جان و دل شناخت و به آن عشق ورزید. او از مرزهای فرهنگی ایران پاسداری کرد و تلاش داشت ایران فرهنگی را در نسل حاضر و همچنین به واسطه نوروز به جهانیان معرفی کند. وی افزود: نگاهی که ایشان به موضوع فرهنگ داشت و رویکرد معرفتی او باعث شد بتواند گوشههایی از فرهنگ ایرانی را با این نگاه به نسل فعلی معرفی کند و در اختیار جامعه قرار دهد. دهاقین خاطرنشان کرد: معتقدم، مرحوم میرشکرایی در این حوزه کارهایی انجام داد که در نوع خود کمنظیر بود.
منبع: جام جم آنلاین
