جام جم آنلاین – PubMed نوشت: از چشم قهوهای به آبی و سبز گرفته تا تغییر رنگ عنبیه با روشهای مختلف؛ اما آیا واقعا میتوان رنگ چشم را برای همیشه تغییر داد؟پاسخ کوتاه این است: بله، اما نه به روشی ساده و بدون خطر.چند روش پزشکی برای تغییر ظاهر رنگ چشم وجود دارد که مهمترین آنها شامل کاشت عنبیه مصنوعی، لیزر برای کاهش رنگدانههای عنبیه و کراتوپیگمنتیشن یا رنگدانهگذاری قرنیه است. تفاوت این روشها بسیار مهم است و برخی از آنها به دلیل عوارض جدی مورد تأیید نهادهای پزشکی قرار نگرفتهاند.سه راه برای تغییر رنگ چشم۱- کاشت عنبیه مصنوعی؛
روشی که دردسرساز شددر این روش یک عنبیه مصنوعی با رنگ انتخابی بیمار داخل چشم و در جلوی عنبیه طبیعی قرار میگیرد. این روش در ابتدا با تبلیغات زیادی همراه بود و محصولاتی مانند «نیوکالرآیریس» و «برایتاکولار» برای تغییر رنگ چشم به دلایل زیبایی مورد استفاده قرار گرفتند.اما گزارشهای پزشکی از عوارض جدی این روش خبر دادهاند. التهاب داخل چشم، افزایش فشار چشم و گلوکوم، آسیب به سلولهای قرنیه، کدورت قرنیه، آب مروارید و کاهش بینایی از جمله عوارض گزارششده هستند.
در بعضی بیماران نیز خارج کردن ایمپلنت و انجام جراحیهای بعدی ضروری شده است.حتی سازمان غذا و داروی آمریکا «افدیای» نیز گزارشهای مربوط به عوارض جدی ایمپلنتهای زیبایی عنبیه را در سامانه گزارش عوارض پزشکی خود ثبت کرده است.به همین دلیل ایمپلنتهای زیبایی عنبیه برای تغییر رنگ چشم در آمریکا مورد تأیید افدیای نیستند. آکادمی چشمپزشکی آمریکا نیز درباره عوارض این نوع ایمپلنتها گزارشهایی منتشر کرده است. ۲- لیزر؛
حذف رنگدانه برای روشنتر شدن چشمروش دیگری که در تبلیغات با عنوان تغییر رنگ چشم با لیزر معرفی میشود، کاهش رنگدانه ملانین موجود در سطح عنبیه است.در این روش هدف این است که با استفاده از لیزر بخشی از رنگدانه قهوهای عنبیه برداشته شود تا رنگهای روشنتر زیر آن بیشتر دیده شوند؛ بنابراین برخلاف چیزی که ممکن است در تبلیغات دیده شود، پزشک نمیتواند به سادگی هر رنگ دلخواهی را برای چشم انتخاب کند. نتیجه تا حد زیادی به ساختار و رنگدانههای طبیعی چشم فرد بستگی دارد.مشکل اصلی این روش کمبود اطلاعات بلندمدت است.
گزارشهای پزشکی از احتمال التهاب عنبیه، پراکنده شدن رنگدانهها و حتی گلوکوم رنگدانهای خبر دادهاند. مواردی از آسیب عنبیه و آسیب ناشی از لیزر نیز در منابع علمی گزارش شده است.یک مطالعه روی بیش از هزار چشم نتایج امیدوارکنندهای درباره یک نوع لیزر خاص گزارش کرده است، اما وجود چنین مطالعاتی به معنی اثبات ایمنی بلندمدت تمام روشهای لیزری موجود در بازار نیست. مرورهای جدید نیز همچنان کمبود دادههای بلندمدت را یکی از مشکلات اصلی این روش میدانند. ۳- کراتوپیگمنتیشن؛
رنگ کردن قرنیهروش دیگری که در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته کراتوپیگمنتیشن یا رنگدانهگذاری قرنیه است.در این روش رنگدانه در لایههای قرنیه قرار میگیرد و به این ترتیب ظاهر رنگی چشم تغییر میکند. این روش در اصل برای اهداف درمانی و بازسازی ظاهر چشمهایی که در اثر آسیب یا بیماری تغییر شکل دادهاند مورد استفاده قرار میگرفت، اما بعدها کاربرد زیبایی آن نیز توسعه پیدا کرد.
آکادمی ملی پزشکی فرانسه نیز در سال ۲۰۲۵ درباره افزایش استفاده زیبایی از این روش و خطرات احتمالی آن هشدار داد.کراتوپیگمنتیشن از میان روشهای جراحی تغییر رنگ چشم بیش از برخی روشهای دیگر مورد مطالعه قرار گرفته است. با این حال «بیشتر مطالعهشده» به معنی «کاملا بیخطر» نیست.در یک مطالعه روی ۲۳۴ چشم حدود ۱۲.۸ درصد موارد دچار نوعی عارضه شدند.
حساسیت به نور، تغییر یا محو شدن رنگ و در مواردی محدودیت میدان دید از جمله مشکلات گزارششده بودند.مطالعه دیگری روی چشمهای سالم نیز نشان داد حساسیت به نور در ماه نخست از شایعترین عوارض بوده است و برخی بیماران برای اصلاح یا تقویت نتیجه زیبایی به درمان مجدد نیاز پیدا کردند.حتی در سال ۲۰۲۵ یک مورد زخم شدید قرنیه پس از کراتوپیگمنتیشن زیبایی در ادبیات پزشکی گزارش شد. این عملها در کدام کشورها انجام میشوند؟کراتوپیگمنتیشن در برخی مراکز تخصصی چشم در کشورهایی از جمله اسپانیا انجام شده و مطالعات مهم این روش نیز از مراکز اسپانیایی منتشر شدهاند.
همچنین گزارشهای علمی و منابع پزشکی از انجام برخی روشهای تغییر رنگ چشم در کشورهایی مانند ترکیه و برخی کشورهای دیگر خبر دادهاند. اما نکته مهم این است که «انجام شدن یک عمل در یک کشور» به معنی تأیید شدن آن توسط نهادهای نظارتی آن کشور یا ایمن بودن آن نیست.برای نمونه ایمپلنتهای زیبایی عنبیه در آمریکا مورد تأیید افدیای نیستند و منابع پزشکی درباره عوارض جدی آنها هشدار دادهاند.
گزارشهای منتشرشده از این نوع جراحیها نیز نشان میدهد برخی بیماران برای خارج کردن ایمپلنت و درمان آسیبهای ایجادشده به جراحیهای بیشتری نیاز پیدا کردهاند.در مورد لیزر نیز وضعیت مشابه است. برخی مراکز در نقاط مختلف جهان این روش را ارائه میکنند، اما شواهد بلندمدت درباره ایمنی آن همچنان محدود است..آیا ممکن است فرد بینایی خود را از دست بدهد؟ این نگرانی بیدلیل نیست.شدیدترین عوارض گزارششده در روشهای مختلف شامل گلوکوم، آسیب قرنیه، التهاب داخل چشم، عفونت، کدورت قرنیه و کاهش بینایی است.
در مورد برخی ایمپلنتهای زیبایی عنبیه حتی مواردی گزارش شده که بیماران پس از عارضه مجبور به خارج کردن ایمپلنت و انجام جراحیهای ترمیمی شدهاند.در کراتوپیگمنتیشن نیز عوارضی مانند عفونت قرنیه، سوراخ شدن قرنیه، واکنش به رنگدانه، جابهجایی رنگدانه، حساسیت به نور و محدودیت میدان دید در منابع پزشکی گزارش شده است.یک نکته دیگر نیز اهمیت دارد. تغییر دائمی ظاهر قرنیه یا عنبیه ممکن است در آینده روی ارزیابی برخی بیماریهای چشمی یا انجام جراحیهای دیگر تأثیر بگذارد. مرور منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نیز به همین نگرانی اشاره کرده است.پس اگر کسی فقط چشم آبی یا سبز بخواهد چه؟
برای فردی که چشم سالم دارد و صرفا به دنبال تغییر زیبایی است باید میان امکان فنی تغییر رنگ و ایمنی پزشکی آن تفاوت قائل شد.امکان تغییر دائمی ظاهر رنگ چشم وجود دارد، اما هیچکدام از روشهای جراحی را نمیتوان یک اقدام زیبایی ساده و بدون ریسک دانست. شواهد مربوط به ایمنی بلندمدت نیز برای برخی روشها هنوز محدود است.به همین دلیل متخصصان چشمپزشکی نسبت به انجام این اعمال صرفا برای زیبایی احتیاط زیادی توصیه میکنند.
مرکز چشمپزشکی بارسلونا نیز در سال ۲۰۲۶ با اشاره به افزایش محبوبیت این روشها در شبکههای اجتماعی هشدار داد که تغییر دائمی رنگ چشم میتواند عوارض جدی و حتی برگشتناپذیر برای سلامت بینایی داشته باشد؛ بنابراین اگرچه تبلیغات ممکن است تغییر رنگ چشم را شبیه یک تغییر زیبایی ساده نشان دهند، اما واقعیت پزشکی پیچیدهتر است. چشم عضوی نیست که بتوان رنگ آن را بدون وارد کردن دستکاری جدی به ساختارهای حساسش تغییر داد.
برای کسانی که صرفا به دنبال تغییر ظاهری هستند لنزهای تماسی رنگی تجویزی و مناسبسازیشده همچنان گزینهای غیرجراحی هستند که البته آنها هم باید با نظر متخصص چشم استفاده شوند.
منبع: جام جم آنلاین
