به گزارش گروه رسانهای شرق،
جنگ ۴۰روزه و بعد هم جنگ ۱۳روزه در جنوب، در کنار بخشهای دیگری که مستقیم زیر آتش آسیب دیدند، به حوزه ارتباطات هم به شکل دیگری صدمه زد؛ بخشی از مراکز مخابراتی، تجهیزات، حوضچههای مخابراتی، دکلها، کابل و… یا آسیب دیدند یا کاملا از بین رفتند. البته این تمام خسارت به بخش ارتباطات کشور نبود. قطع نزدیک به سه ماه اینترنت هم خسارتش را در صورتهای مالی اپراتورها نشان داد. داوود زارعیان از مدیران قدیمی و باسابقه شرکت مخابرات ایران در گفتوگو با «فنزی» میگوید در ۴۰ روز جنگ، بیش از ۳۰۰ نقطه ارتباطی در کشور آسیب دید؛
از آنتن و کابل و حوضچه گرفته تا مراکز مخابراتی در چند استان بهطور کامل تخریب شدند. برآورد اولیه مخابرات از هزینه این خسارتها به شش تا هشت هزار میلیارد تومان است. به گفته او، قطع ۸۸روزه اینترنت درآمد اپراتورهای ثابت و همراه را دستکم ۵۰ درصد پایین آورد و بخشی از پولی که قرار بود صرف توسعه شبکه شود، به بازسازی زیرساختهای آسیبدیده اختصاص پیدا کرد. هرچند او برخلاف خیلیها معتقد است اینترنت داخلی بهخوبی در این ایام کار کرده و توانسته نیاز مردم را پاسخ دهد.
او همچنین در این گفتوگو از ارائه اینترنت پرو به کسبوکارها توسط اپراتورها دفاع و تأیید میکند این اینترنت با هر نامی دیگر باید توسط اپراتورهای اینترنت ثابت به کسبوکارها داده شود، چراکه آنها بیشتر از اینترنت ثابت استفاده میکنند. همچنین او از بازاری سخن میگوید که همزمان با افزایش هزینه توسعه و جهش قیمت تجهیزات، با تغییر رفتار مصرفکننده و شکل تازهای از دسترسی به اینترنت هم روبهرو شده است؛ بازاری که در آن توسعه فیبر متوقف نشده، اما گرانتر و کندتر پیش میروند و در مقابل، ایده اینترنت ویژه کسبوکارها از سوی اپراتورهای ثابت هم روی میز آمده است.
در چنین شرایطی، پرسش بزرگ این است که اگر جنگ و محدودیت اینترنت دوباره تکرار شود، چه چیزی از اقتصاد اینترنت ثابت، سرمایهگذاری روی فیبر و آینده اپراتورهای ثابت باقی خواهد ماند؟
در جنگ ۴۰روزه، اخبار زیادی درباره تخریب مناطق و زیرساختها در بخشهای مختلف منتشر شد. در این بین شبکه ارتباطات کشور هم آسیب دید. چه میزان از شبکه ارتباطی، از مراکز مخابراتی، شبکه فیبر تا تجهیزات انتقال و دسترسی، آسیب دیده یا از مدار خارج شده است؟
جنگ به همه بخشهای صنعت، ارتباطات، آب، برق و کارخانهها آسیب رسانده و طبیعی است که مخابرات و بخش ارتباطات کشور هم آسیب دیده است. به طور کلی بیش از ۳۰۰ نقطه ارتباطی در طول جنگ ۴۰روزه آسیب دیده که شامل مراکز مخابراتی، آنتنها و تجهیزات و فیبر نوری و شبکههای زیرساختی میشود. این آسیبها در پایتخت و همچنین در کل کشور بود. به ترتیب، در استانهای تهران، بوشهر، هرمزگان، ایلام، کرمانشاه، لرستان، آذربایجان شرقی، خوزستان و همدان، آسیب بیشتری داشتهایم. بخشی از آسیبها مربوط به تجهیزات کوچک مثل آنتن، شبکه کابل و حوضچهها بود؛
اما در چند نقطه نیز تجهیزات اصلی تخریب شد. در استانهایی مانند ایلام، تهران و لرستان، در سطح مراکز نیز تخریب جدی داشتیم. در بخشهایی بازسازیها را در همان ایام جنگ انجام دادیم، اما بخشی دیگر را پس از جنگ آغاز کردیم؛ بهویژه دو، سه مرکز که بهطور کامل تخریب شده بودند. دو مرکز در استان ایلام بهطور کامل تخریب شده بود که با فناوری جدید و با استفاده از فیبر، در حال برقراری ارتباط آن هستیم. یک مرکز نیز در تهران داشتیم که در این مورد هم ارتباطات را از طریق فیبر جایگزین میکنیم، البته در تهران به دلیل عدم همکاری شهرداری کار کند پیش میرود.
میتوانید حدود هزینه خسارت ناشی از این تخریبها را اعلام کنید؟ چه میزان تاکنون هزینه شده و چه مقدار دیگر برای بازسازی آنها نیاز است؟
برآوردهای اولیه بین شش تا هشت همت در حوزه ارتباطات و در بخش مخابرات بود؛ اما احتمالا با توجه به مجموعه هزینههای جدید، در جریان جنگ ۱۳روزه که در جنوب اتفاق افتاد، این رقم نیز افزایش خواهد یافت. ما تلاش کردیم از امکانات موجود برای انجام این بازسازیها استفاده کنیم. همچنان کار بازسازی در حوزه شبکه ادامه دارد، اما ساختمانهایی که از بین رفتهاند، هنوز بازسازی نشدهاند و ساخت مجدد آنها نیز آغاز نشده است. در حال حاضر برآورد دقیق ممکن نیست.
از نظر اقتصاد اینترنت ثابت، جنگ ۴۰روزه چه تفاوتی با جنگ ۱۲روزه داشت؟
در جنگ ۴۰روزه، نزدیک به سه ماه اینترنت بینالملل قطع شد. قطع اینترنت بینالملل به معنای کاهش حداقل ۵۰ درصدی درآمد اپراتورها در حوزه اینترنت ثابت و همراه بود. طبیعی است که مصرف اینترنت داخلی افزایش پیدا کرد، اما این افزایش با توجه به اینکه تعرفه آن نیمبهاست، نتوانست کاهش درآمدها و هزینهها را جبران کند. البته یکی از اتفاقات خوب این بود که در ایام جنگ، اینترنت داخلی هیچگاه قطع نشد و تمام شبکههایی که بر بستر اینترنت داخلی بودند، پایدار باقی ماندند. مصرف اینترنت داخلی در برخی حوزهها به ویژه در بخش نمایش خانگی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش پیدا کرد.
حوزههای خدماتی مانند بانکها، شهرداریها، تأمین اجتماعی، بیمه، مدارس و دانشگاهها نیز اینترنت پایداری داشتند. خوشبختانه اینترنت ایران هیچگاه بهطور کامل قطع نشد، بهجز در مناطقی که آسیب دیده بودند. تفاوت جدی این دوره قطعی اینترنت زمان بسیار طولانی آن بود که از نظر مالی برای اپراتورها زیان بیشتری داشت. همانطور که عرض کردم، در برخی موارد درآمد اینترنت نسبت به ماههای قبل به نصف رسید.
آیا در این زمینه میتوانید آمار دقیقتری ارائه کنید؟
هنوز در این زمینه خیلی دقیق بررسی نکردهایم. در برخورد خسارتهایی که بعدا برآورد خواهیم کرد، این موضوع نیز لحاظ خواهد شد.
شما میگویید اینترنت داخلی برقرار بوده و بدون مشکل همه کارها انجام شده است، اما از سوی دیگر میدیدیم دانشآموزان و دانشجویان، دستکم با مشکلات زیادی برای حضور در کلاسهای آنلاین مواجه بودند. پیامرسانهای داخلی دائما قطع و وصل میشدند و امکان ارسال یک فایل ساده عکس وجود نداشت. حتی سرویس نمایش خانگی برای برخی افراد قابل استفاده نبود. با این شرایط چگونه میگویید اینترنت داخلی بدون قطعی کار میکرد؟
حداقل من، به دلایل مختلف، اینترنت داخلی را بسیار مصرف میکنم، چون در سیستم اداره، مجموعه خدمات ما روی اینترنت داخلی است و هم در دانشگاه از اینترنت داخلی استفاده میکنم و واقعا با اینترنت داخلی مشکلی نداشتم. اما یکی، دو نکته قابل توجه وجود دارد. زمانی که شبکه ارتباط اینترنت بینالملل قطع میشود، باید تغییراتی در برخی سیستمها، بهویژه در آیپی و DNS مشتریان ایجاد شود. متأسفانه بسیاری از مشترکان این موضوع را نمیدانستند و اپراتورها هم در این زمینه آموزش لازم ندیده بودند.
ما از هفته دوم که با این مسئله مواجه شدیم، اطلاعرسانی کردیم و تا حدودی توانستیم به مردم بگوییم که چه کاری انجام دهند. افرادی که بیشتر از اینترنت بینالملل استفاده میکردند و سیستم استفاده از اینترنت آنها به این شکل تنظیم شده بود، باید این تنظیمات را تغییر میدادند که این کار انجام نشده بود. افرادی که نتوانستند آیپیهای خود را جابهجا کنند، مثلا نمیتوانستند شبکههای خانگی را ببینند یا بخشی از پیامرسانها را دریافت کنند. این موضوع به تنظیمات بستگی داشت.
مخابرات، پس از اینکه متوجه شد عدهای نمیتوانند این کار را انجام دهند، این تنظیمات را انجام داد، پیامهایی برای مشترکان فرستادیم و مراکز تماس را نیز آموزش دادیم. درمجموع، برخی از مردم، مشکلاتی داشتند و من هم تأیید میکنم. توجه داشته باشیم وقتی اینترنت بینالملل قطع شد، اینترنت داخلی زیر فشار قرار گرفت و حتما در نقاطی اختلال وجود داشت.
در ایام عید استانهای مسافرپذیر بهشدت زیر فشار قرار گرفتند، اما با توجه به اینکه روزانه حدود ۲۰ ترابایت مصرف اینترنت در شبکه مخابرات داریم، این میزان مصرف پس از شروع جنگ و قطع اینترنت بینالملل هیچگاه کمتر از ۵۰ درصد نشده و حتی رو به افزایش هم بوده است. این موضوع نشان میدهد که مردم از اینترنت داخلی استفاده میکردند. البته نظر شما را هم قبول دارم که برخی ممکن است با مشکلاتی مواجه شده بودند. موضوع امنیت شبکه دخیل بود. به نظر من بخش ارتباطات کشور در زمان جنگ سربلند بود. پایداری ارتباطات صددرصد بود.
قطعی ارتباط نداشتیم و این را میتوان از افتخارات بخش ارتباطات ذکر کرد. جا دارد از همه دستاندرکاران بهویژه پرسنل عملیاتی تشکر کنم.
یکی از اتفاقاتی که در دوران جنگ رخ داد و با اعتراض و انتقاد زیادی روبهرو شد، موضوع ارائه «اینترنت پرو» از طریق اپراتورهای همراه بود. درواقع با وجود مخالفتها، این موضوع مورد توجه قرار گرفت که شرایط ارائه اینترنت پرو از سوی اپراتورهای همراه به کسبوکارها فراهم شد، اما از سوی دیگر برای اپراتورهای اینترنت ثابت هیچ نقشی در این زمینه دیده نشد. اگرچه ادامه ارائه این طرح متوقف شده، اگر به هر دلیلی اجرای این نوع اینترنت طبقاتی دنبال شود، چه تأثیری بر بازار اینترنت ثابت میگذارد؟ اینترنتی که توسعه آن توسط فیبر نوری با سرمایهگذاری بالایی از سالهای گذشته دنبال شده و در ظاهر اجرای آن یکی از اهداف وزارت ارتباطات است، چه سرنوشتی پیدا میکند؟
ضرورت ارائه اینترنت پرو را رد نمیکنیم.
بله معاون شبکه مخابرات در همان ایام اعلام کرده بود اینترنت پرو باید در بستر ثابت هم ارائه شود.
درست است هر چیزی که شبیه این عنوان باشد. از آنجا که غالب کسبوکارها بر بستر اینترنت هستند، پس حتما باید چنین طرحی روی اینترنت ثابت نیز امکان ارائه داشته باشد. ما درخواست دریافت این سرویس را ارائه و تمهیدات لازم را آماده کردیم. امکانات خودمان را نیز برای اینکه بتوانیم اینترنت پرو را به کسبوکارها یا جاهایی که نهادهای امنیتی صلاح میدانند ارائه کنیم، فراهم کردهایم. اکنون نیز اگر خداینکرده، بحرانی داشته باشیم، و نیاز به ارائه این سرویس باشد آمادگی داریم که حتما اینترنت ویژه کسبوکارها را با هر عنوانی فعال کنیم؛ زیرا این ضرورتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
درواقع شما با اینترنت طبقاتی موافقید؟
بله موافقم، زیرا کسبوکارهایی که واقعا نیازمند اینترنت بینالملل هستند باید دسترسی داشته باشند. به هر حال برای بسیاری از کسبوکارها در حوزههای مختلف این ضرورت وجود دارد که اینترنت خاص و ویژه خود را داشته باشند. من نام آن را «طبقاتی» نمیگذارم و میگویم «ضروری». منتها طبیعی است که در زمان بحران باید حتما به مسائل امنیتی توجه ویژه شود و حساسیتها را در نظر گرفت.
همان زمان یکی از دلایل قطعی اینترنت را جلوگیری از حمله سایبری اعلام میکردند. اگر واقعا این نگرانی وجود دارد، چرا به یکسری کسبوکار باید اینترنت داده شود؟ از طریق این اینترنت ویژه به زیرساخت کشور حمله نمیشود؟
نکتهای که من عرض میکنم دقیقا ناظر به پرسش شماست. اگر میخواهید کسی از اینترنت بینالملل استفاده کند، باید دسترسی را به پایگاههای دادهای خود مسدود و متفاوت کند و لایههای امنیتی آن نیز چندلایه شود. اگر من روی گوشی خودم از اینترنت بینالملل استفاده کنم، خطری جامعه را تهدید نمیکند؛ زیرا گوشی من چیز خاصی ندارد. اما اگر اینترنت را روی سیستمی نصب کنم که اطلاعات شرکت نیز به آن متصل است، به اطلاعات مالی دسترسی دارد، به سیستم پرداخت متصل است و به مرکز تماس هم ارتباط دارد، طبیعتا امکان سوءاستفاده وجود دارد.
با این توضیحات، اینترنت را به مردم بدهند، کمخطرتر است؛ چراکه روی گوشیهای ما به گفته خود شما چیز خاصی وجود ندارد که شبکه را تهدید کند.
ممکن است مردم تصور کنند چیزی ندارند، اما امکان دسترسی از این کامپیوتر به چند کامپیوتر و به بسیاری از بخشها وجود دارد. بنابراین موضوع را خیلی ساده نگیرید. به همین دلیل، از نظر امنیتی باید دقت لازم صورت گیرد. منتها من معتقدم در کنار تمهیداتی که در این حوزهها فراهم میکنیم، باید آموزش و سایر مباحث مدیریت اینترنت نیز مدنظر قرار گیرد.
در این میان، حق منِ شهروند چه میشود؟ اینترنت برای همه ضروری است نه فقط یک کسبوکار.
در زمان بحران حتما محدودیتهایی برای هر کشوری ایجاد میشود. مدارس و دانشگاهها تعطیل میشود، پروازها کنسل، ادارات با درصد کمی کار میکنند، کمبود بنزین و کالا پیش میآید، پس اینترنت هم نمیتواند مثل زمان عادی باشد. بالاخره وقتی با جدیترین بحران، یعنی جنگ مواجهیم، یکسری محدودیتها ایجاد میشود. جامعه نیز به نظرم باید این محدودیتها را بپذیرد. در زمان جنگ ارتباطات از طریق اینترنت بینالملل قطع بود، اما خوشبختانه خیلی سریع ارتباطات بینالملل از طریق تلفن ثابت برقرار شد و مردم میتوانستند ارتباطات معمولی خود را با سراسر جهان داشته باشند.
از نظر شرکت مخابرات، که بزرگترین اپراتور اینترنت ثابت این حوزه است، بزرگترین آسیبی که جنگ به اینترنت در حوزه ثابت زد، الزاما قطعی اینترنت بود یا مواردی که کمتر دیده شده است؛ مثلا اینکه شما از سرمایهگذاری و توسعه شبکه عقب افتادید؟
طبیعتا جنگ یکسری آسیبهای مشترک برای همه بخشها، از جمله بخش ارتباطات ایجاد کرد. جدا از اینکه باعث کاهش درآمد شد، اعتبار و برند اپراتورهای بزرگ و معروف نیز تا حدودی تحت تأثیر افکار عمومی قرار گرفت. موضوع بعدی، توسعه بود. در بخشهایی، توسعه کاملا متوقف شد مثل توسعه در استان هرمزگان، در بخشهایی هم کند شد. بخش زیادی از درآمدها و سرمایههای پیشبینیشده برای توسعه، صرف بازسازی شد. کسبوکارها آسیب دیدند و آسیب کسبوکارها نیز تقاضا برای توسعه ارتباطات را در بعضی مناطق کاهش داد.
یکی از مهمترین پروژههای اپراتورهای اینترنت ثابت، در چند سال اخیر توسعه فیبر نوری است. با تغییر دولت، برعکس وزارت دولت سیزدهم تمرکز از روی پوشش به اتصال و دسترسی تغییر جهت داد. به گفته بسیاری از شرکتهای اینترنتی این پروژه به دلیل مشکلات تأمین تجهیزات، موانع شهرداری و… کند پیش میرود. حالا با توجه به جنگ هنوز شما و دیگر بازیگران این حوزه با وجود همه مشکلات از جمله کمبود منابع مالی، توسعه این پروژه را ادامه میدهید، آن هم در شرایطی که جنگ و تحریمها شدیدتر شده و امکان واردات تجهیزات نیست؟
شبکه فیبر نوری مخابرات دو ویژگی دارد: نخست اینکه توسعه آن از محل خود شبکه انجام میشود. یعنی جایی را که برگردان و مس آن را به فیبر تبدیل میکنیم، مس را میفروشیم بنابراین سرمایهگذاری مستقل زیادی نیاز ندارد. اگر بتوانیم این کار را انجام دهیم، مس را میفروشیم و از محل آن مواد و تجهیزات مورد نیاز را تأمین میکنیم. ویژگی دوم این است که تقریبا ۷۵ درصد تجهیزات فیبر، داخلی است و در داخل تولید میشود. بنابراین از این بابت نیز محدودیتها و مشکلات کمتری داریم. اما باید بپذیریم که ما درگیر یک تورم شدهایم که همه بخشها را تحت تأثیر قرار داده است.
یکی از بخشهای مهم توسعه فیبر نوری است، مثلا قیمت هسته فیبر نوری در یک سال اخیر تا ۱۰ برابر افزایش داشته است. طبیعی است که وقتی چنین اتفاقی میافتد، توسعه کند شود. در دولت چهاردهم، نرخ اتصال در شرکت مخابرات ایران سه برابر شد. مخابرات تا پایان دولت سیزدهم حدود ۴۲۰ هزار اتصال داشت و اکنون این میزان به بالای یک میلیون ۵۰۰ هزار رسیده است. به موازات آن، در توسعه و پوشش نیز سرمایهگذاری میکنیم. اما باید بپذیریم که تحولات اقتصادی، تورم و کمبودهای ناشی از جنگ بر توسعه اثرگذارند. با این حال، پروژه تحت هیچ شرایطی رها نخواهد شد؛
چراکه این پروژه خوشبختانه توسعهاش از محل خودش است. ممکن است با کندی مواجه شود، اما هیچگاه متوقف نخواهد شد. اعتقاد دولت چهاردهم توسعه فیبر نوری است و بهشدت برنامههای توسعه را پیگیری میکند.
در صحبت قبلیتان گفتید برخی پروژهها را متوقف یا کند کردهاید. با این توضیحات یعنی فیبر نوری همچنان اولویت شرکت مخابرات است و توسعه آن را ادامه میدهید؟
اولویت اصلی ما برای برنامه پنجساله، توسعه فیبر نوری است. ما اکنون توسعه مبتنی بر مس را متوقف کردهایم. بهتدریج از تعداد مشتریان ADSL و VDSL ما کاسته میشود و تعداد مشتریان فیبر نوری یا FTTH افزایش پیدا میکند. در بحث تلفن هم اتصال بر مبنای فیبر در حال افزایش است.
اشاره کردید که در دوران جنگ اخیر مصرف اینترنت داخلی افزایش پیدا کرد. به غیر از آن، آیا در الگوی مصرف و رفتار مشترکان نیز تغییری مشاهده کردید؟
مهمترین تغییری که ما حداقل در پنج ماه اخیر شاهد بودیم، افزایش مصرف نمایش خانگی بود؛ بهحدی که در ماه اردیبهشت، ۶۶ درصد مصرف اینترنت داخلی ما مربوط به نمایش خانگی بود. این روند همچنان حفظ شده است. بنابراین به نظر من این اتفاق در حال رخدادن است که مردم هم از پیامرسانهای داخلی بیشتر استفاده میکنند و هم از نمایش خانگی در کنار آن، دانشگاهها و مدارس نیز همچنان فعال بودند. عدهای پیشبینی میکردند که با تعطیلی مدارس و دانشگاهها، مصرف اینترنت داخلی کاهش پیدا کند یا بسیار کم شود. اما این اتفاق نیفتاد؛ زیرا مصرف به سمت بخشهایی مانند نمایش خانگی رفت.
اگر به هر دلیلی دوباره با قطعی یا محدودیت اینترنت مواجه شویم، سناریوی مخابرات چه خواهد بود؟
قطعا ما ضمن تقویت حوزه اینترنت داخلی، به دنبال اینترنت پرو یا نام مشابه برای کسبوکارها خواهیم بود و معتقدیم باید کمک کنیم که اینترنت بینالملل بهطور کامل در هیچ مقطعی قطع نشود. البته تصمیمگیری با ما نیست، اما پیشنهاد ما این است که اینترنت بینالملل نیز تحت هیچ شرایطی بهطور کامل قطع نشود، بلکه مدیریت شود. مدیریت اینترنت، به نظر من بسیاری از مسائل را حل میکند.
منبع: شبکه شرق
