تلاشهای دیپلماتیک میانجیهای منطقهای برای احیای مذاکرات و پایان دادن به جنگ میان ایالات متحده و ایران، با مانعتراشی و مقاومت سرسختانه تولیدکنندگان بزرگ نفت حوزه خلیج فارس مواجه شده است؛ کشورهایی چون عربستان سعودی و امارات متحده عربی که با تغییر موضع نسبت به گذشته، لابی گستردهای را با کاخ سفید به راه انداختهاند تا مانع از هرگونه امتیازدهی به تهران یا لغو محاصره دریایی شوند.
به گزارش خبرآنلاین، روزنامه «والاستریت ژورنال» در گزارشی به نقل از منابع آگاه نوشت با وجود آنکه میانجیهایی نظیر قطر در تلاشند تا هفته آینده دور تازهای از گفتوگوها را در عمان برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به نبرد کلید بزنند، موضع صادرکنندگان عمده نفت در خلیج فارس تغییر کرده است.
اگرچه کشورهای حوزه خلیج فارس همصدا با یکدیگر تمایلی به تشدید تنشهای نظامی از سوی واشنگتن ندارند، اما مقامات ریاض و ابوظبی در رایزنیهای فشرده با دولت آمریکا خواستار حفظ حداکثر فشارهای اقتصادی شدهاند و تاکید دارند کاخ سفید نباید با کاهش تحریمها یا پایان دادن به محاصره دریایی توسط نیروی دریایی آمریکا موافقت کند.
عربستان سعودی به ویژه پس از آنکه نیروهای انصارالله یمن صادرات نفت این کشور را از مسیر دریای سرخ تحت فشار قرار دادند، برای رساندن محمولههای نفتی خود به بازارهای جهانی با چالشهای ترانزیتی تازهای روبهرو شده است.
این فشارهای منطقهای به سیاهه بلندبالای موانع توافق افزوده شده است؛ عواملی نظیر تمایل درونی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به تداوم محاصره، نگرانی عمیق تهران از اینکه هرگونه مذاکره پیش از موعد انتخابات میاندورهای کنگره دامی برای وقتکشی واشنگتن است و تشدید لحن تهاجمی فرماندهان نظامی در ایران همزمان با سنگینتر شدن بار تحریمها.
به نوشته وال استریت ژورنال یک مقام ارشد کاخ سفید نیز در این زمینه مدعی شد که اثرگذاری تحریمها و محاصره دریایی، موقعیت واشنگتن را به شدت تقویت کرده و با وجود آمادگی مشروط رئیسجمهور، کاخ سفید هیچ اضطرار یا نیازی به مذاکره با ایران در خود احساس نمیکند.
چرا نظر بن سلمان در مورد توافق با ایران عوض شد؟
کشورهای عربی به رهبری عربستان در طول تابستان خواهان مسیر دیپلماتیک بودند و حتی آمادگی داشتند توافقی را بپذیرند که نوعی اعمال نفوذ ایران بر تنگه هرمز را به رسمیت بشناسد.
با این حال، هدف قرار گرفتن کشتیهای سعودی در این آبراهه و پیامدهای حمله پهپادی به خط لوله استراتژیک شرق به غرب عربستان در کنار ناامنیهای دریای سرخ، اعتماد پایتختهای عربی به مقاصد دیپلماتیک تهران را سلب کرده است.
بر اساس گزارش وال استریت ژورنال منابع آگاه فاش ساختند که محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی اخیراً در گفتوگو با مقامات ارشد آمریکایی صراحتاً تاکید کرده است که ایالات متحده باید محاصره دریایی بنادر ایران را تا زمانی که تهران مجبور به امضای یک توافق جامع و تازه شود ادامه دهد.
مقامات اماراتی نیز که پیشتر بر حل مسالمتآمیز منازعه پافشاری میکردند، اکنون هرگونه خوشبینی درباره آغاز مذاکرات را زودهنگام میدانند و تاکید دارند که کشورهای منطقه نباید تسلط دائمی ایران بر تنگه هرمز را بپذیرند.
در نقطه مقابل، کشورهایی نظیر عمان و قطر استدلال میکنند که اقتصاد منطقه تاکنون آسیبهای جبرانناپذیری را متحمل شده و اجرای یک طرح مرحلهای برای بازگشایی هرمز همراه با توقف حملات متقابل، یگانه راه واقعبینانه برای مهار جنگ است.
شکاف در طرحهای پیشنهادی؛ آتشبس ۷ روزه یا نبرد طولانی؟
قطر در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل فعالانه در حال رایزنی برای احیای گفتوگوها بوده است و وزیر امور خارجه ایران نیز اوایل هفته جاری برای بررسی طرحهای تازه وارد دوحه شد.
از جمله این ابتکارات، برقراری یک آتشبس هفتروزه است که میتواند مسیر توقف حملات به کشتیرانی تجاری را در ازای لغو کامل محاصره دریایی بنادر ایران هموار سازد.
با این وجود، منابع آگاه این پیشنهاد را ناممکن ارزیابی میکنند، زیرا دولت آمریکا مکرراً به دوحه ابلاغ کرده است که ترامپ قصد لغو محاصره دریایی را ندارد.
از سوی دیگر، در حالی که دیپلماتهای وزارت امور خارجه ایران پیشنهادهایی را با اشاره به فشارهای اقتصادی کشور روی میز گذاشتهاند، بنا به ادعای وال استریت ژورنال میانجیهای عرب پیام متفاوتی را از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دریافت کردهاند؛ پیامی مبنی بر اینکه ساختار دفاعی تهران به هیچ فرمول جدیدی تن نداده و خود را برای یک جنگ فرسایشی طولانی آماده کرده است.
وال استریت ژورنال نوشت سپاه پاسداران که ستون فقرات حاکمیت در تهران به شمار میرود، خواهان بازگشت دقیق به شروط تفاهمنامه ژوئن است که پیشتر میان ترامپ و ایران منعقد شده بود؛ توافقی که کاهش تحریمهای نفتی، آزادسازی منابع مسدودشده ارزی و پذیرش نقش مدیریتی تهران در تنگه هرمز را در ازای بازگشایی کامل این گذرگاه تضمین میکرد.
با این حال، واشنگتن به میانجیها اعلام کرده که هیچ تمایلی برای احیای مفاد آن توافق ندارد و معتقد است تداوم فشارهای مالی، در نهایت تهران را به پذیرش شروطی بسیار مساعدتر برای آمریکا و متحدان عربش وادار خواهد کرد.
منبع: خبرآنلاین
