جوان آنلاین: هر ساله با فرارسیدن چهارم مهر، در حالی که فضای آموزشی و مدرسه در ذهن والدین زنده میشود، هفته دفاع مقدس نیز یادآور حضور همیشگی جوانان سرباز در دفاع از وطن است، این درحالی است که هم ورود به مدرسه، هم ورود به مقطع سربازی دو رویدادی است که همواره ذهن والدین را به خود مشغول میکند. این درست است که طبق قانون، گذراندن دوران خدمت برای جوانان ایرانی یک الزام است، اما نگاه صرفاً «اجباری» به این دوره، ناخودآگاه موجب تشویش و نگرانی میشود. با این حال، اگر از لایههای بیرونی قانون عبور کنیم، با تجربهای غنی روبهرو میشویم.
واژه «خدمت» در ذات خود معنایی مثبت و ارزشمند دارد؛ جوانی که با لباس مرتب، انضباط ویژه و روحیه آمادهباش در خدمت است، بیش از آنکه نمادی از یک محدودیت باشد، شایسته واژه «افتخار» است. پس وظیفه خانوادهها و متولیان فرهنگی است که این چرخش نگرش را رقم بزنند. یکی از گرههای اصلی در نگاه والدین، تمرکز بیش از حد بر جنبههای نظامی و مرزی است، اما واقعیت امروز، نقش گستردهتر سرباز را ایجاب میکند. سرباز در دوران خدمت، فراتر از جایگاه نظامی، در نقش «یاور مردم» ظاهر میشود.
حضور سربازان در دل بحرانهای غیرنظامی مانند سیل، زلزله و چالشهای محیطزیستی، نشان میدهد آنها ستونهای ثبات امنیت اجتماعی و خدمات امدادی هستند. وقتی والدین بدانند فرزندشان در این دوران، بخشی از یک بدنه بزرگ امدادی و حمایتی است، نگاهشان از «ترس از جدایی» به «غرور از خدمت» تغییر میکند. از سویی در دنیای مدرن امروز که موج «فردگرایی افراطی» در حال فرو خوردن پیوندهای اجتماعی است، سربازی یکی از معدود بسترهایی است که فرد در آن با مفهوم «کار جمعی» روبهرو میشود. در پادگان، یاد میگیرد که «من» باید در مسیر «ما» قرار گیرد.
این دوره، تمرینی است برای گذار از خودمحوری به سمت مسئولیتپذیری اجتماعی. سربازی به جوان میآموزد که برای حفظ نظم و آرامش کلان، گاه لازم است از راحتیهای شخصی چشمپوشی کرد؛ مهارتی که در دنیای امروز برای هر شهروند مسئولیتپذیری حیاتی است. همانطور که در ابتدای این سطور اشاره شد نکتهای که کمتر به آن توجه شده، شباهت ساختاری این دوران با یکی از بزرگترین گذارهای زندگی، یعنی «ورود به کلاس اول ابتدایی» است. همانگونه که ورود به مدرسه، اولین تجربه رسمی کودک از تعامل با یک ساختار اجتماعی و انضباطی است، ورود به سربازی نیز دومین گام بزرگ در بلوغ اجتماعی است.
دغدغههای والدین در هر دو مقطع یکی است: «چگونه فرزندم در این ساختار جدید، هویت خود را حفظ کند و در عین حال، با قوانین همسو شود؟.» پاسخ به این پرسش در ریشه قرار دارد، در همان سالهای ابتدایی. اگر والدین از کودکی، روحیه «همکاری جمعی» و «حمایت از دیگران» را در فرزندشان تقویت کنند، مفهوم سربازی برای او در جوانی یک «تعهد اجتماعی آگاهانه» خواهد بود، نه یک «محدودیت شخصی اجباری.» اگر خانوادهها با نگاهی مثبت و همراه، فرزند خود را راهی این مسیر کنند، این دوران میتواند به خاطرهای ماندگار از رشد و خودشناسی تبدیل شود.
منبع: جوان آنلاین
