به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حضرت آیتالله شبیری زنجانی از جمله عالمانی بود که اهتمام ویژهای به میراث حدیثی و رجالی شیعه داشت. بررسی نسخههای خطی، دقت در اسناد روایات و توجه به اختلاف نسخهها از جمله ویژگیهای روش علمی ایشان در تحقیقات رجالی و حدیثی بود و بخشی از این تلاشها در قالب آثار مکتوب و تعلیقات علمی به جامعه حوزوی عرضه شده است. پژوهش در رجال و میراث حدیثی یکی از آثار مهم آیتالله شبیری زنجانی، تحقیق «رجال نجاشی» است که با استفاده از ۱۴ نسخه این اثر انجام شده و در سال ۱۴۱۶ قمری به چاپ رسیده است.
این تحقیق را میتوان در شمار فعالیتهای برجسته ایشان در حوزه رجال و نسخهشناسی آثار حدیثی دانست. در کنار آن، «استناد؛ در روش شناخت رجال اسناد» نیز از آثار ایشان در حوزه رجال و بررسی اسناد است که در فهرست آثار منتشرشده ایشان قرار دارد. از دیگر فعالیتهای علمی ایشان در این عرصه، تعلیقات و تحقیقات رجالی و حدیثی است. از جمله در گزارشهای مربوط به میراث علمی ایشان، از تعلیقات بر رجال شیخ طوسی، رجال نجاشی و فهارس رجالی و نیز تعلیقات بر کتابهای حدیثی یاد شده است. همچنین بخشهایی از این مباحث در درسهای خارج و تحقیقات ایشان مورد بررسی قرار گرفته است.
«آشنای حق» و توجه به میراث عالمان شیعه از دیگر آثار علمی آیتالله شبیری زنجانی، تعلیقه بر کتاب «آشنای حق» است؛ کتابی که به آثار و احوال عرفانی آقا محمد بیدآبادی اختصاص دارد. تعلیقات ایشان بر این اثر نیز در سال ۱۳۹۱ منتشر شده است. این بخش از آثار آیتالله شبیری زنجانی نشاندهنده توجه ایشان به میراث علمی عالمان پیشین و تلاش برای معرفی و بررسی دقیقتر آثار و احوال آنان است. «جرعهای از دریا»؛ روایت بخشی از حافظه حوزه اما شاید شناختهشدهترین مجموعه در میان آثار مکتوب آیتالله شبیری زنجانی، «جرعهای از دریا» باشد؛
مجموعهای چهارجلدی که بخشی از مقالات، تعلیقات، مصاحبهها و بیانات ایشان را دربرمیگیرد. این مجموعه در سه بخش فارسی، عربی و «طریقیات» تنظیم شده است. بخش فارسی شامل مقالات، گفتوگوها و تعلیقات، بخش عربی متضمن شماری از آثار و تعلیقات علمی و بخش «طریقیات» شامل مطالب علمی، تاریخی و اخلاقی و خاطرات و نکاتی درباره عالمان دینی است که در مسیر رفتوآمد ایشان نقل شده است. این مجموعه طی سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸ در چهار جلد منتشر شده است.
«جرعهای از دریا» از این جهت اهمیت دارد که در کنار مباحث علمی، بخشی از حافظه شفاهی و تاریخی حوزههای علمیه و اطلاعات مربوط به عالمان و استادان حوزه را نیز ثبت کرده است. آثار فقهی و رسالههای علمی بخش دیگری از میراث مکتوب آیتالله شبیری زنجانی به فقه و احکام اختصاص دارد. «رساله توضیح المسائل»، «استفتائات»، «مناسک حج و عمره» و «المسائل الشرعیه» از جمله آثار فقهی و فتوایی ایشان است که در اختیار مقلدان و پژوهشگران قرار گرفته است. همچنین «احکام کاربردی؛ هشتصد مسئله مورد نیاز» از دیگر آثار ایشان در حوزه احکام است.
در میان رسالههای فقهی نیز «ثلاث رسائل فقهیه» قرار دارد که شامل سه رساله با عناوین «مستثنیات الاحکام»، «شرائط الاحکام» و «فروق الاحکام» است. از دیگر آثار منتشرشده در حوزه فقه، مجموعه «دروس فقهی؛ کتاب نکاح» است که مباحث درس خارج فقه آیتالله شبیری زنجانی در موضوع نکاح را دربرمیگیرد. میراث درسی یک استاد حوزه بخش مهم دیگری از میراث علمی آیتالله شبیری زنجانی، درسهای خارج فقه و اصول ایشان است؛ درسهایی که طی دهههای متمادی محل استفاده طلاب و فضلای حوزه علمیه قم بود و بخشی از آن پس از تدوین و تنظیم در قالب مجموعههای علمی عرضه شده است.
در مجموعه آثار عرضهشده توسط مرکز نور نیز متن برخی از درسهای خارج فقه و اصول ایشان در موضوعاتی همچون اجاره، نکاح، مضاربه، صوم، خمس، حج، بیع، اعتکاف، برائت و استصحاب گردآوری شده است که ویرایش اولیه این متون در نرمافزار ارائه شده است. (پیوند خرید نرمافزار) در این مجموعه همچنین آثاری در حوزه رجال و حدیث از جمله «التعلیقات الرجالیه» و مباحثی با عناوین «قاموس الرجال و صاحب آن»، «پرونده کلینی و کافی»، «لزوم ارزیابی سندی احادیث کافی» و «اعتبار سندی زیارت عاشورا» گردآوری شده است. فقه، رجال و حدیث؛
سه ضلع میراث علمی مروری بر آثار آیتالله شبیری زنجانی نشان میدهد که میراث علمی ایشان در یک حوزه محدود نمانده است؛ فقه و اصول، رجال و حدیث، نسخهشناسی و بررسی اسناد، شناخت عالمان و تاریخ حوزههای علمیه هر یک بخشی از فعالیت علمی آن مرحوم را تشکیل میدهد. از یک سو، رسالههای فقهی، استفتائات و آثار مربوط به احکام، پاسخگوی نیازهای فقهی مقلدان و طلاب است و از سوی دیگر، تحقیقاتی همچون «رجال نجاشی»، «استناد» و تعلیقات رجالی و حدیثی، بخشی از تلاش ایشان برای صیانت و بازخوانی میراث روایی شیعه را نشان میدهد.
گزارشهای منتشرشده درباره فعالیت علمی ایشان نیز بر همین اهتمام ویژه به میراث حدیثی و رجالی تأکید دارند. آیتالله شبیری زنجانی در کنار تألیف و تحقیق، سالهای طولانی به تدریس خارج فقه و اصول و تربیت شاگردان اشتغال داشت و مرکز فقهی امام محمد باقر(ع) نیز با هدف نشر آثار ایشان و تدوین و تنظیم دروس خارج وی فعالیت کرده است. اکنون با رحلت این فقیه و استاد برجسته حوزه علمیه قم، مجموعه آثار مکتوب و درسهای علمی بهجامانده از ایشان، بخشی از میراث علمی حوزه معاصر به شمار میرود؛
میراثی که از پژوهشهای دقیق رجالی و حدیثی تا مباحث فقهی و اصولی و ثبت بخشی از حافظه تاریخی حوزه را دربرگرفته است.
منبع: رسانیوز
