معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران از طراحی مجموعهای از برنامههای فرهنگی و تربیتی برای گرامیداشت شهدای دانشآموز، تکریم فرزندان معظم شهدا و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت همزمان با آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵ خبر داد.
به گزارش حیات، دکتر یعقوب سلیمانی، معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران، با اشاره به فرارسیدن ماه مهر و آغاز سال تحصیلی جدید اظهار داشت: بازگشایی مدارس یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی و اجتماعی کشور است و میتوان از این فرصت برای ایجاد پیوند میان نسل جدید و فرهنگ ایثار و شهادت و همچنین معرفی شهدای دانشآموز به همسالان امروز آنان استفاده کرد.
وی افزود: شهید دانشآموز، پیش از آنکه یک نام در کتابها و تابلوهای یادبود باشد، یک دانشآموز، همکلاسی، دوست، فرزند و نوجوانی با آرزوها و علایق مشابه نسل امروز بوده است و اگر بتوانیم زندگی او را با زبان و ابزار قابل فهم برای دانشآموز امروز روایت کنیم، ارتباط نسل جدید با فرهنگ ایثار و شهادت عمیقتر و ماندگارتر خواهد شد.
سلیمانی ادامه داد: بر همین اساس، مجموعهای از طرحها و برنامههای پیشنهادی برای اجرا در مدارس سراسر کشور در روزهای آغازین سال تحصیلی مهرماه ۱۴۰۵ تدوین شده است که محور مشترک همه این برنامهها، تبدیل یاد شهدا از یک برنامه مناسبتی و مقطعی به یک تجربه فرهنگی، تربیتی و مشارکتی در محیط مدرسه است.
تأکید بر روایت شهدا با زبان نسل جدید
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید با بیان اینکه شیوه معرفی شهدا باید متناسب با اقتضائات فرهنگی و رسانهای نسل جدید باشد، گفت: برنامههای پیشنهادی باید به گونهای طراحی و اجرا شوند که دانشآموزان صرفاً مخاطب برنامه نباشند، بلکه خودشان در فرآیند شناخت، روایت و معرفی شهید مشارکت داشته باشند.
وی افزود: در این طرحها از ظرفیتهایی همچون خاطرات همکلاسیها و معلمان، روایت خانوادههای معظم شهدا، تولید محتوای دانشآموزی، نمایشگاههای تعاملی، آثار هنری، فیلمهای کوتاه، فناوریهای نوین و هوش مصنوعی استفاده خواهد شد.
«تخته شهدا»؛ فرصتی برای بیان احساس دانشآموزان
سلیمانی یکی از طرحهای پیشنهادی را «تخته شهدا» عنوان کرد و گفت: در ورودی مدرسه یا یکی از راهروهای اصلی میتوان تابلویی با عنوان «تخته شهدا» ایجاد کرد تا دانشآموزان دلنوشته، جملات و برداشت خود از شهدا را در آن ثبت کنند. این طرح میتواند فضایی برای بیان احساسات و نگاه شخصی دانشآموزان نسبت به مفهوم ایثار و شهادت ایجاد کند و به مرور زمان به مجموعهای از روایتهای دانشآموزی درباره شهدا تبدیل شود.
«دیوار قصههای ناتمام»؛ ادامه روایت زندگی یک شهید
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید ادامه داد: در طرح «دیوار قصههای ناتمام»، دانشآموزان میتوانند با استفاده از جمله «دوست شهید من آرزو داشت که…» روایت خود را درباره آرزوها و آیندهای که یک دانشآموز شهید برای خود تصور میکرد، ادامه دهند.
سلیمانی گفت: این طرح تلاش میکند میان آرزوهای نوجوانان امروز و آرزوهای شهدای دانشآموز پیوند ایجاد کند و نشان دهد بسیاری از این شهیدان، نوجوانانی با آرزوهای عادی و انسانی بودند که مسیر زندگیشان به دفاع از کشور و ارزشهای ملی و دینی منتهی شد.
روایتهای کوتاه همکلاسیها، معلمان و خانوادههای شهدا
وی استفاده از خاطرات کوتاه همکلاسیها، معلمان و بستگان شهدای دانشآموز را از دیگر برنامههای پیشنهادی دانست و گفت: این خاطرات میتواند به صورت صوتی و تصویری ضبط شود و در مراسم آغاز سال تحصیلی، برنامههای صبحگاه یا مناسبتهای مرتبط با شهدا برای دانشآموزان پخش شود. سلیمانی افزود: در صورت امکان، میتوان از دوستان و معلمان شهدا نیز دعوت کرد تا بخشی از خاطرات خود را به صورت حضوری برای دانشآموزان روایت کنند؛ چراکه روایت دست اول، ظرفیت بالایی برای ایجاد ارتباط عاطفی میان دانشآموزان و شهدای همسنوسال آنان دارد.
«صندلی افتخار» برای فرزندان معظم شهدا
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید همچنین از پیشنهاد اجرای طرح «صندلی افتخار» خبر داد و گفت: در مراسم آغاز سال تحصیلی، برای هر یک از فرزندان معظم شهدا یک صندلی ویژه در نظر گرفته شود و روی آن، نام و تصویر شهید و فرزند شهید قرار گیرد.
وی اظهار داشت: این اقدام، ضمن تکریم فرزندان شهدا، پیام روشنی درباره جایگاه خانوادههای معظم شهدا در جامعه و مدرسه دارد و میتواند حضور آنان را به شکلی محترمانه و نمادین در مراسم آغاز سال تحصیلی برجسته کند.
«یادگار»؛ کاشت نهال به نام شهدای دانشآموز
سلیمانی اجرای طرح «یادگار» را یکی دیگر از پیشنهادها عنوان کرد و گفت: در مدارس محل تحصیل شهدای دانشآموز میتوان به تعداد شهدای دانشآموز هر مدرسه، نهالهایی در حیاط مدرسه کاشت و در کنار هر نهال، پلاکی شامل نام، مشخصات و تصویر شهید نصب کرد.
وی افزود: نهال به عنوان نمادی از تداوم و زندگی میتواند یاد شهید را با فضای مدرسه و فعالیتهای روزمره دانشآموزان پیوند دهد و به یک یادگار ماندگار در مدرسه تبدیل شود.
«جای خالی یک قهرمان»؛ روایت یک صندلی از یک دانشآموز شهید
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید با اشاره به طرح «جای خالی یک قهرمان» گفت: در نخستین روزهای سال تحصیلی، در همان کلاس یا محلی که دانشآموز شهید در آن تحصیل میکرد، یک صندلی یادبود قرار گیرد.
سلیمانی افزود: روی میز این صندلی میتوان تصویر شهید، نام و کلاس تحصیلی او، یک جمله کوتاه از شهید یا خانواده او و یک گل لاله قرار داد و در کنار آن نوشت: «سال گذشته یکی از ما بود؛ امروز نیست، اما راهش هنوز بین ماست.»
وی گفت: پس از پایان مراسم، صندلی میتواند جمعآوری شود، اما تصویر یا قاب یادبود شهید در نقطهای ثابت از مدرسه باقی بماند تا یاد او محدود به یک روز نباشد.
«یک نیمکت، یک روایت»؛ تبدیل محل نشستن شهید به نقطه روایت
سلیمانی از اجرای طرح «یک نیمکت، یک روایت» نیز خبر داد و گفت: اگر اطلاعات محل نشستن یک دانشآموز شهید در دوران تحصیل در دسترس باشد، میتوان همان نیمکت یا میز را به یک نقطه روایت تبدیل کرد.
وی افزود: در کنار این نیمکت میتوان صفحهای شامل عکس شهید، زندگینامه کوتاه، خاطرات همکلاسیها، فیلم خانواده و حتی عهدهای دانشآموزان امروز قرار داد.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید ادامه داد: در این نقطه میتوان جملهای با این مضمون درج کرد؛ «اینجا روزی یک دانشآموز مینشست که امروز نامش در تاریخ این مدرسه مانده است.»
انتخاب «شهید کلاس»؛ یک شهید برای یک سال تحصیلی
وی با تأکید بر ضرورت استمرار برنامهها اظهار داشت: به جای اینکه شهید دانشآموز تنها در یک مراسم معرفی شود، میتوان در هر کلاس یک شهید دانشآموز را به عنوان «شهید کلاس» انتخاب کرد و دانشآموزان در طول سال تحصیلی مسئولیت شناخت و روایت زندگی او را برعهده بگیرند.
سلیمانی افزود: دانشآموزان میتوانند درباره زندگی شهید تحقیق کنند، تصاویر و خاطرات او را جمعآوری کنند، با خانواده شهید گفتوگو داشته باشند، یک اثر هنری یا ویدئو تولید کنند و یکی از ویژگیهای اخلاقی شهید را به عنوان «ویژگی سال» انتخاب کرده و در زندگی خود تمرین کنند.
وی گفت: این مدل با رویکردهای موجود در برنامههای مدرسهای شهدای دانشآموز، از جمله تولید مستند توسط دانشآموزان، خلق آثار هنری و برگزاری یادوارههای دانشآموزمحور، همخوانی دارد و میتواند دانشآموزان را از مخاطب منفعل به کنشگر فرهنگی تبدیل کند.
نصب سردیس و دیوارنگاره شهدای دانشآموز
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید، نصب یادبود، سردیس یا طراحی دیوارنگاره در مدارس محل تحصیل شهدای دانشآموز را از دیگر پیشنهادها عنوان کرد و گفت: این یادبودها میتواند با مشارکت دانشآموزان و در قالبی متناسب با فضای فرهنگی و هنری مدرسه طراحی و اجرا شود.
گرامیداشت شهدا و تکریم والدین آنان
سلیمانی همچنین برگزاری مراسم گرامیداشت شهدای دانشآموز و تجلیل از والدین آنان را مورد تأکید قرار داد و افزود: حضور والدین شهدا در مدارس، روایت خاطرات فرزند شهید و گفتوگوی مستقیم با دانشآموزان میتواند یکی از مؤثرترین شیوههای انتقال مفاهیم ایثار و فداکاری باشد.
وی زیارت مزار دانشآموز شهید با حضور همکلاسیها و اهدای گل را نیز از دیگر برنامههای پیشنهادی عنوان کرد و گفت: این برنامه میتواند در کنار روایت زندگی شهید، فرصتی برای گفتوگوی دانشآموزان درباره شخصیت و مسیر زندگی او ایجاد کند.
«نیمکت بهشتی»؛ نمادسازی جایگاه شهید در مدرسه
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید از طرح «نیمکت بهشتی» نیز نام برد و گفت: میتوان با گلباران و نمادسازی، جایگاه دانشآموز شهید را در مدرسه مشخص کرد تا دانشآموزان در فضای مدرسه با یاد و نام همکلاسی شهید خود مواجه باشند.
نامگذاری فضاهای آموزشی به نام شهدای دانشآموز
سلیمانی نامگذاری کلاسهای درس، کتابخانهها، آزمایشگاهها و سایر فضاهای آموزشی به نام شهدای دانشآموز را از دیگر برنامههای پیشنهادی عنوان کرد و افزود: افتتاح این فضاها میتواند توسط همکلاسی یا نزدیکترین دوست شهید انجام شود تا این اقدام همراه با روایت و خاطرهای واقعی از شهید باشد.
«شهید، زندگی کن»؛ نمایشگاهی متفاوت از اشیای شهدا
وی با اشاره به ضرورت فاصله گرفتن از قالبهای تکراری در معرفی شهدا اظهار داشت: در طرح «شهید، زندگی کن» به جای آنکه صرفاً عکسهای قدیمی شهید روی تابلو نصب شود، میتوان یک نمایشگاه تعاملی از اشیای شخصی او مانند کتاب مورد علاقه، خودکار، دفترچه یادداشت، تقدیرنامه، دستنوشتهها و سایر وسایل مرتبط با زندگی او برپا کرد.
سلیمانی افزود: در کنار هر شیء میتوان یک روایت کوتاه درباره ارتباط آن وسیله با روحیات، علایق، خاطرات و آرزوهای شهید قرار داد و در صورت وجود، از صدای ضبطشده شهید، روایت خانواده یا خاطرات دوستان نیز استفاده کرد.
وی تأکید کرد: هدف این است که دانشآموز امروز بتواند شهید را در قامت یک نوجوان با علایق، دغدغهها، دوستیها و آرزوهای انسانی بشناسد و سپس با انتخابها و مسیری که او طی کرده است، ارتباط برقرار کند.
استفاده از فناوری و هوش مصنوعی در روایت زندگی شهدا
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید همچنین استفاده از فناوریهای نوین و ظرفیت هوش مصنوعی در تولید محتوای فرهنگی را مورد توجه قرار داد و گفت: به جای سخنرانیهای طولانی میتوان کلیپهای کوتاه، خلاقانه و اثرگذار تولید کرد و بخشی از زندگی و آرزوهای دانشآموز شهید را با زبان تصویری امروز روایت کرد.
سلیمانی افزود: برای مثال، اگر دانشآموز شهیدی آرزو داشته است در آینده مهندس، پزشک، معلم یا صاحب حرفهای خاص شود، میتوان این آرزو را در قالب یک روایت تصویری کوتاه و هنری بازسازی کرد تا دانشآموز امروز بتواند خود را در موقعیت آن شهید تصور کند.
اجرای همزمان روایت شهدا در صبحگاه مدارس کشور
وی بر ضرورت همکاری با وزارت آموزش و پرورش و ادارههای کل آموزش و پرورش استانها برای اجرای هماهنگ برنامهها تأکید کرد و گفت: یکی از پیشنهادها این است که با هماهنگی آموزش و پرورش، روایت کوتاه و خاطره دوستان و همکلاسیهای شهدای دانشآموز در صبحگاه روز نخست بازگشایی مدارس به صورت همزمان در مدارس کشور ارائه شود.
سلیمانی اظهار داشت: اجرای هماهنگ چنین برنامهای میتواند یک جریان ملی برای معرفی شهدای دانشآموز در آغاز سال تحصیلی ایجاد کند و یاد آنان را به صورت همزمان در فضای مدارس سراسر کشور زنده نگه دارد.
«همکلاسی آسمانی»؛ ترویج فرهنگ ایثار با یک اقدام عملی
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید همچنین اجرای طرح «همکلاسی آسمانی» را پیشنهاد کرد و گفت: دانشآموزان میتوانند با تهیه بستههای لوازمالتحریر ایرانی و اهدای آن به دانشآموزان نیازمند، این اقدام را به نیابت از شهدای دانشآموز انجام دهند.
وی افزود: این طرح، فرهنگ ایثار را از یک مفهوم صرفاً گفتاری به یک رفتار اجتماعی و عملی تبدیل میکند و به دانشآموزان میآموزد که یاد شهدا میتواند در قالب کمک به دیگران و مسئولیتپذیری اجتماعی نیز استمرار پیدا کند.
نواختن «زنگ ایثار» با حضور فرزندان شهدا
سلیمانی در پایان، نواختن «زنگ ایثار» با حضور فرزندان معظم شهدا را از دیگر برنامههای پیشنهادی عنوان کرد و گفت: حضور فرزندان شهدا و نواختن زنگ ایثار در نخستین روز سال تحصیلی میتواند نمادی از پیوند نسل امروز با خانوادههای معظم شهدا و آغاز سال تحصیلی با نام و یاد شهیدان باشد. وی در جمعبندی این طرحها تأکید کرد: مدرسه بهترین بستر برای انتقال مفاهیم ایثار و شهادت به نسل جدید است و برنامههای مرتبط با شهدای دانشآموز باید از قالب مراسمهای مقطعی خارج شده و به فرآیندی مستمر، مشارکتی و دانشآموزمحور تبدیل شود.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران خاطرنشان کرد: در اجرای این برنامهها باید از ظرفیت خانوادههای معظم شهدا، فرزندان شهدا، معلمان، همکلاسیها، تشکلهای دانشآموزی، هنرمندان و فعالان فرهنگی و رسانهای استفاده شود تا هر مدرسه بتواند متناسب با ظرفیت و پیشینه خود، روایت ویژهای از شهدای دانشآموز داشته باشد.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید در پایان افزود: مهم این است که دانشآموز امروز، شهید دانشآموز را «دور از خود» نبیند؛ بلکه او را همکلاسیای بداند که روزی در همین کلاس نشسته، در همین حیاط مدرسه قدم زده، آرزوهایی داشته و در بزنگاه تاریخ، برای دفاع از کشور و ارزشهای خود انتخابی بزرگ انجام داده است.
منبع: حیات
