با گذشت چند دهه از دوران دفاع مقدس، بازخوانی تجربه آن دوران همچنان میتواند برای فهم شرایط امروز ایران اهمیت داشته باشد. با این حال شباهتهایی میان وضعیت دوران دفاع مقدس و جنگهای تحمیلی اخیر وجود دارد. یکی از این شباهتها این است که در هر دو مقطع، یک میدان مواجهه سخت و شرایطی بسیار دشوار ایجاد شده که طبیعتا عبور از آن، نیازمند مجاهدتی سخت از سوی مردم ایران بوده است. بازیگران این دو میدان نیز از جهاتی به یکدیگر شباهت دارند. در یک طرف، ملت ایران قرار دارد؛ ملتی که انقلاب کرده و به هر حال یک امت با یک رهبری و در مسیر دستیابی به استقلال خود بوده است.
در مقابل، جبههای قرار دارد که میخواهد سلطه ایجاد کند، اراده خود را تحمیل کند و منافع خود را دنبال کند. آن زمان آمریکا در مقابل ما بود و امروز نیز آمریکا در مقابل ماست. البته شرایط امروز از جهاتی با آن دوران متفاوت است و یکی از تفاوتهای مهم این است که امروز ما میزانی از قدرت را در اختیار داریم که آن زمان، مسلما از آن برخوردار نبودیم. با این حال، یک میدان مواجهه شکل گرفته است و برای اینکه بتوانیم از این میدان عبور کنیم، باید عبرتها و درسهای دفاع مقدس را بشناسیم.
یکی از مهمترین درسها و میراث دفاع مقدس هشت ساله این بود که مواجهه باید در سه سطح اتفاق میافتاد. نخست، قوی شدن از درون بود. بخشی از این مجاهدت، درونی بود؛ موضوعی که امام خمینی(ره) نیز بر آن تأکید داشتند. در پیام ایشان درباره فتح بستان، قاعدتاً انتظار میرود که امام پیروزی را تبریک بگویند، اما ایشان از تعبیر «فتحالفتوح» استفاده میکنند؛ فتحالفتوحی که به جوانها و رزمندگان اشاره دارد. یعنی جوانهایی که از درون چنان قوی میشوند که تمام آن تهاجمهای دشمن برایشان واقعا ناچیز جلوه میکند.
از طرف دیگر، اتحاد و انسجام ملی نیز شکل گرفت و ارتباط میان امام و امت برقرار شد. اگر امروز هم قرار است ما در این جبهه دچار ترس، هراس و آشفتگی نشویم، این فاعل جمعی، یعنی ملت ایران، باید از درون قوی باشد. دقیقاً همان اتفاقی که در میدان دفاع مقدس هشت ساله نیز رخ داد، باید امروز نیز اتفاق بیفتد؛ یعنی این ملت باید از درون قوی شود. اگر قرار است کنشگریهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، نظامی و امنیتی اتفاق بیفتد، باید بر مبنای تقوا و تهذیب نفس باشد. در این صورت، این فاعل از درون قوی میشود. در این میان، ما باید یک «فاعل جمعی مقاوم» بسازیم.
اینکه صرفاً بهصورت گذرا بگوییم مهمترین میراث دفاع مقدس، مردم یا انسجام بوده است، کفایت نمیکند. ما باید آن میراث فرهنگی و اجتماعیای را که ایران اسلامی در اختیار ما قرار داده، از درون زنده کنیم. اگر این اتفاق بیفتد، ملت نیز همراه خواهد بود؛ اختلافنظرها و اختلاف سلیقهها کنار خواهد رفت، هماهنگی در هدف شکل خواهد گرفت و در نهایت، یک حرکت منسجم رخ خواهد داد که پیروزی در میدان بیرونی را نیز به همراه خواهد داشت. در نهایت، آنچه ایران مدنظر دارد، حس استقلال و احساس توانمندی ایران است. آنچه ما باید به نسلهای بعدی منتقل کنیم، همین است؛
اینکه داشتههای خود، از آب و خاک گرفته تا توانمندیهای علمی، را حفظ و به نسلهای آینده منتقل کنیم. بنابراین، اگر آن انسجام درونی، که بر اساس یک جهاد اکبر شکل میگیرد، ایجاد شود، در نهایت «فتحالفتوح» نیز به وجود خواهد آمد؛ اتفاقی که ما نمونه آن را در حرکت مردم و همین میدانداریهای اخیر نیز دیدیم.
منبع: جام جم آنلاین
