جنگ تحمیلی در شرایطی بر ملت ایران تحمیل شد که جمهوری اسلامی ایران در آغاز راه خود قرار داشت و با محدودیتهای گسترده سیاسی، اقتصادی، تسلیحاتی و بینالمللی مواجه بود. اما آنچه در محاسبات دشمن دیده نشده بود، ظرفیت ایمان و اراده ملتی بود که دفاع از سرزمین، استقلال و عزت خود را تکلیف میدانست. در آن سالها، هرگاه راههای متعارف محدود شد، راه توکل و ابتکار گشوده شد؛ هرگاه دسترسی به امکانات دشوار شد، اراده ساختن و خوداتکایی قوت گرفت و هرگاه دشمن به دنبال شکستن روحیه ملت بود، پیوند مردم و نیروهای مسلح استوارتر شد.
دفاع مقدس برای ملت ایران تنها یک تجربه نظامی نیست؛ بخشی از هویت تاریخی و اعتقادی ماست. ملتی که در فرهنگ شیعه، نهضت عاشورا و مکتب حضرت اباعبداللهالحسین (ع) را سرمشق خود میداند، عزت را در برابر ذلت، استقلال را در برابر وابستگی و ایستادگی را در برابر تسلیم معنا میکند. «مسیر خون» در این فرهنگ، مسیر فداکاری برای حفظ حقیقت، کرامت و استقلال انسان است و شهدای دفاع مقدس، نماد روشن این حقیقت تاریخیاند. در بیش از چهار دهه گذشته، فشارها علیه جمهوری اسلامی ایران تنها به عرصه نظامی محدود نمانده است.
خدعه، تحریم، جنگ اقتصادی، جنگ روانی و رسانهای، جنگ شناختی، فشار سیاسی، محدودیتهای فناورانه، ترور و تلاش برای به انزوا کشاندن ایران در عرصه سیاسی، بخشهایی از این رویارویی بودهاند. بااینحال، تجربه دفاعمقدس به نیروهای مسلح آموخت که امنیت پایدار را نمیتوان به اراده و امکانات دیگران وابسته کرد. یکی از مهمترین دستاوردهای دفاع مقدس، شکلگیری منظومهای دفاعی مبتنی بر خوداتکایی و خودکفایی بود. نیروی مسلح مکتبی ما آموخت که نباید چشم به دست دیگران داشته باشد و نباید تأمین امنیت و قدرت دفاعی خود را به اراده قدرتهای خارجی گره بزند.
از همین رو، تجربه محدودیتهای دفاعمقدس به یک فرصت تاریخی برای شکلگیری توانمندیهای بومی تبدیل شد؛ توانی که امروز در طراحی، ساخت و تولید طیف متنوعی از تجهیزات و سامانههای دفاعی و نظامی افتخارآمیز در حوزههای مختلف نمود پیدا کرده است. این مسیر، در سالهای بعد با اجرای فرامین و تدابیر «رهبر شهید انقلاب» در عرصه نظامی و دفاعی و با تلاش مستمر نیروهای مسلح شتاب بیشتری گرفت.
ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در کنار مراکز علمی، دانشگاهها، صنایع دفاعی و شرکتهای دانشبنیان، شبکهای از توانمندیهای بههمپیوسته را شکل دادهاند که نتیجه آن، افزایش قدرت طراحی، ساخت، تولید و بهکارگیری تجهیزات و سامانههای دفاعی متناسب با نیازهای روز و رویارویی موفق برابر تهدیدات متصور از اردوگاه دشمن علیه کشور است.
امروز تفاوت میان نیروهای مسلح دوران دفاعمقدس اول و نیروهای مسلح امروز را میتوان در یک واقعیت مهم مشاهده کرد: در دفاعمقدس هشتساله، بخش قابل توجهی از نیازهای دفاعی کشور با محدودیت جدی در تأمین مواجه بود؛ اما امروز، نیروهای مسلح ما در بسیاری از حوزهها در جایگاه طراح، مطالبهگر فناوری و بهرهبردار تجهیزات نوظهور قرار دارند و در کنار صنعت دفاعی و شرکتهای دانشبنیان، چرخهای از ایده تا طراحی، تولید و میدان را شکل دادهاند. این بلوغ دفاعی شکوهمند را میتوان در مواجهههای نظامی سالهای اخیر نیز مشاهده کرد.
در دو جنگ حساس و تاریخی ۱۲روزه و جنگ رمضان، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با تجربههای پیشین، بهمراتب توانمندتر و مؤثرتر ظاهر شدند. این تفاوت، صرفا در حجم تجهیزات یا تعداد سامانهها خلاصه نمیشود؛ بلکه نشاندهنده بلوغ در طراحی عملیات، شناخت صحنه نبرد، ترکیب ظرفیتهای مختلف، سرعت تصمیمگیری و بهکارگیری تجهیزات و فناوریهای جدید است. آنچه در این دو تجربه بیش از هر چیز اهمیت دارد، این واقعیت است که نیروهای مسلح ایران امروز تنها مصرفکننده فناوری دفاعی و نظامی نیستند؛
بلکه در بسیاری از حوزهها در فرآیند طراحی، توسعه، ساخت و تولید تجهیزات دفاعی نوظهور نقش مستقیم دارند. همکاری نزدیک ارتش، سپاه و بهویژه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با شبکه شرکتهای دانشبنیان و مجموعههای فناور، زمینهای فراهم کرده است که تجربه میدان، نیاز عملیاتی و دانش فنی در یک چرخه مستمر به یکدیگر متصل شوند. نتیجه این روند، ارتقای توان دفاعی و افزایش قدرت پاسخگویی در برابر تهدیدات پیچیده و متغیر است.
در عرصه منطقهای نیز تجربه انقلاب اسلامی و دفاعمقدس بر معادلات پیرامونی ایران اثر گذاشته و گفتمان مقاومت و ایستادگی در برابر سلطه خارجی را در میان ملتهای منطقه تقویت کرده است. شکلگیری محور مقاومت را باید در چارچوب مجموعهای از تحولات تاریخی، سیاسی و اجتماعی منطقه و تجربه مشترک ملتهایی دانست که با مسأله اشغال، مداخله خارجی و مناقشه بر سر استقلال و حاکمیت ملی مواجه بودهاند.
با وجود این پیشرفتها، بخشی از محاسبات دشمنان جمهوری اسلامی ایران همچنان بر این تصور استوار بوده که محدودیتهای اقتصادی، تحریمها، فشارهای سیاسی و اقدامات نظامی میتواند ظرفیت دفاعی و اراده ملی ایران را تضعیف کند. حمله و تجاوز به تمامیت سرزمینی جمهوری اسلامی ایران از سوی رژیم پلید و اهریمنی صهیونیستی و آمریکای تروریست و کودککش، آزمونی جدی در برابر این محاسبات بود.
پاسخ قاطعانه و غرورانگیز جمهوری اسلامی ایران به دشمن در دو جنگ تحمیلی ۱۲روزه و جنگ رمضان نشان داد که قدرت دفاعی و نظامی کشور حاصل یک ظرفیت مقطعی نیست، بلکه بر پایه سالها تجربه، دانش، خوداتکایی و انباشت توانمندی در نیروهای مسلح و صنعت دفاعی شکل گرفته است. البته بزرگترین پشتوانه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، صرفا تجهیزات و توان نظامی نیست. پشتوانه اصلی، ملت ایران است؛ ملتی آگاه، باانگیزه و بصیر که در بزنگاههای حساس، پیوند خود را با سرنوشت کشور نشان داده است.
بیش از ۲۰۰ شب وفاداری، عهد و میثاق دوباره ملت با ایران و نیروهای مسلح و اهتزاز پرچم خونخواهی امام شهید، جلوهای از همین سرمایه اجتماعی بود؛ سرمایهای که در کنار قدرت دفاعی، یکی از ارکان اصلی بازدارندگی ملی به شمار میرود. دشمنان ایران گاه چنین تصور کردهاند که جمهوری اسلامی ایران قائم به فرد است و با حذف یا ترور برخی شخصیتها و مسئولان، ساختار کشور دچار خلأ یا فروپاشی خواهد شد. این برداشت، ماهیت مکتبی و مردمی جمهوری اسلامی ایران را نادیده میگیرد. این کشور و این گفتمان، قائم به یک فرد نیست؛ یک مکتب است.
در یک مکتب، افراد میآیند و میروند، مسئولیتها تغییر میکند و نسلها جای یکدیگر را میگیرند، اما مسیر اصلی با حذف اشخاص متوقف نمیشود. خون شهیدان نیز در همین مسیر، نه پایان راه، بلکه استمرار عهد و مسئولیت نسلهای پس از آنان است. هفته دفاعمقدس و پاسداشت چهلوششمین سالگرد آغاز مقاومت و ایستادگی تاریخ ساز ملت ایران برابر جنگ تحمیلی استکبار جهانی و رژیم بعثی، فرصت بازخوانی همین تجربه تاریخی است؛ تجربهای که به ما آموخت استقلال بدون خودباوری پایدار نمیماند، بازدارندگی بدون توانمندی داخلی شکل نمیگیرد و امنیت بدون همراهی مردم مستحکم نمیشود.
امروز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، میراثدار نسلی هستند که در دفاعمقدس با دستهای خالی، اما با ایمان و اراده ایستادند و نسلی که پس از آنان، محدودیت را به فرصت، تهدید را به انگیزه و نیاز را به دانش و فناوری تبدیل کرد.
در سالروز گرامیداشت دفاع مقدس، یاد و نام امامکبیر (ره) و امام شهید (قدسسرهالشریف)، فرماندهان شهید، شهدای گرانقدر نیروهای مسلح، دانشآموزان و کودکان شهید میناب و لامرد و همه شهیدانی را که برای دفاع از ایران اسلامی جان خود را فدا کردند، گرامی میداریم و در برابر خانوادههای معظم شهدا، جانبازان، آزادگان، رزمندگان و همه ایثارگران این سرزمین، خاضعانه سر تعظیم فرود میآوریم. دفاع مقدس به ما آموخت که در برابر تهدید باید آماده بود؛ در برابر فشار باید خوداتکا بود؛
در برابر تجاوز باید از تمامیت سرزمینی کشور دفاع کرد و در همه شرایط، منافع و امنیت ایران و ایرانی را در اولویت قرار داد. این میراث، امانتی است که از نسل دفاعمقدس هشتساله به نسلهای امروز و فردای نیروهای مسلح و ملت ایران سپرده شده است؛ امانتی که صیانت از آن، در گرو حفظ آمادگی، ارتقای توان دفاعی، تقویت دانش و فناوری، تقویت خودکفایی، انسجام ملی و استمرار خدمت صادقانه به ایران اسلامی است.
منبع: جام جم آنلاین
