باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبهکباری – روشن معاون سازمان توسعه تجارت ایران در نشست خبری امروز خود با تشریح برنامههای این سازمان برای برگزاری روز ملی صادرات، گفت: امسال سیامین دوره تجلیل از صادرکنندگان و فعالان اقتصادی برگزار میشود و در این دوره تلاش کردهایم علاوه بر شناسایی صادرکنندگان برتر، بخشی از مسائل و مشکلات حوزه صادرات را با حضور دستگاههای مرتبط بررسی و برای آنها راهکار ارائه کنیم.
روشن اظهار کرد: سازمان توسعه تجارت ایران مطابق سنوات گذشته فراخوانی را برای مشارکت صادرکنندگان در فرآیند انتخاب صادرکنندگان برتر اعلام کرد و فعالان حوزه صادرات در سه بخش صادرات کالا، محصولات دانشبنیان و خدمات برای حضور در این فرآیند دعوت شدند. وی افزود: در مجموع ۳۶۷ متقاضی در این فرآیند شرکت کردند که پس از بررسیهای اولیه، حدود ۲۷۷ پرونده تکمیل و وارد مراحل پایانی ارزیابی شد. از این تعداد، ۲۳۵ متقاضی در گروه صادرات کالا، حدود ۲۶ متقاضی در حوزه خدمات و ۱۶ شرکت و بازرگان نیز در حوزه محصولات دانشبنیان حضور داشتند.
معاون سازمان توسعه تجارت ایران ادامه داد: در بخش صادرات کالا، ۴۲ گروه کالایی تعریف شده است. همچنین در حوزه محصولات دانشبنیان، با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان، کالاها بر اساس میزان پیچیدگی فناوری در سه سطح پیچیدگی بالا، متوسط و پایین مورد ارزیابی قرار گرفتند تا بتوانیم به تدریج سهم کالاهای با فناوری و ارزش افزوده بالاتر را در سبد صادراتی کشور افزایش دهیم.
ارزش متوسط کالاهای صادراتی ایران فاصله زیادی با میانگین جهانی دارد روشن با اشاره به ارزش متوسط کالاهای صادراتی ایران گفت: ارزش متوسط کالاهای صادراتی کشور حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ دلار است، در حالی که میانگین جهانی این رقم حدود هزار و ۵۰۰ تا ۲۵۰۰ دلار برآورد میشود؛ بنابراین فاصله قابل توجهی میان ارزش صادراتی کالاهای ایران و میانگین جهانی وجود دارد.
وی تأکید کرد: این موضوع نشان میدهد یکی از مسائل اصلی صادرات کشور، حرکت از خامفروشی به سمت تولید کالاهای پیچیدهتر، با فناوری بالاتر و ارزش افزوده بیشتر است و در برنامههای سازمان توسعه تجارت نیز این موضوع بهعنوان یکی از محورهای اصلی مورد توجه قرار گرفته است. صادرات ۱۵۵ میلیون تن کالا در سال ۱۴۰۴ معاون سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به حجم تجارت خارجی کشور در سال گذشته گفت: در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۵۵ میلیون تن کالا صادر و حدود ۴۲ میلیون تن کالا وارد کشور شد.
روشن افزود: شرایط ویژهای که کشور در سال جاری تجربه کرده، از جمله جنگ و محدودیتهای ایجادشده در حوزه تجارت، موجب شد سازمان توسعه تجارت از روزهای نخست، مسائل و مشکلات موجود را بهصورت مستمر بررسی کند تا تهدیدها به ظرفیت تبدیل شوند و ظرفیتهای موجود کشور از بین نرود.
وی ادامه داد: در همین راستا، مجموعهای از نشستها و برنامههای تخصصی با محوریت صادرات و توسعه تجارت در نظر گرفته شده است که موضوعاتی مانند زیرساختهای صادراتی، کالاهای با ارزش صادراتی بالا، صادرات خدمات، خدمات فنی و مهندسی، شرکتهای مدیریت صادرات، استاندارد، مقررات تجاری، مبارزه با قاچاق، نقش تشکلهای صادراتی، رویدادهای تجاری و دیپلماسی تجاری در آنها بررسی خواهد شد.
صادرات خدمات به ۳ میلیارد دلار رسید روشن درباره صادرات خدمات نیز گفت: مجموع صادرات خدمات کشور در سال گذشته به حدود ۳ میلیارد دلار رسید که از این میزان حدود ۱.۸ میلیارد دلار مربوط به صادرات خدمات فنی و مهندسی بود. وی افزود: با توجه به شرایطی که کشور در سال جاری با آن مواجه بوده است، تلاش کردهایم از ظرفیتهای موجود برای حفظ و توسعه بازارهای صادراتی استفاده کنیم و در عین حال مشکلات صادرکنندگان خدمات را نیز در جلسات تخصصی با دستگاههای مربوطه پیگیری کنیم.
راهاندازی دستیار صادراتی برای شناسایی بازارهای هدف معاون سازمان توسعه تجارت ایران از ایجاد ظرفیتهای اطلاعاتی جدید برای صادرکنندگان خبر داد و گفت: یکی از موضوعاتی که در سازمان توسعه تجارت دنبال شده، ارائه اطلاعات دقیقتر درباره بازارهای هدف صادراتی است. روشن ادامه داد: در این زمینه، سامانهای بهعنوان «دستیار صادراتی» طراحی شده که میتواند اطلاعات مربوط به وضعیت تجارت ایران به تفکیک کالا و کشور را در اختیار فعالان اقتصادی قرار دهد.
وی گفت: صادرکننده میتواند یک کالا را انتخاب کند و وضعیت صادرات ایران، کشورهای مقصد، رقبای ایران، کشورهای واسط و شرایط تجارت آن کالا را بررسی کند. این سامانه میتواند منبع مناسبی برای فعالان اقتصادی و حتی گزارشگران باشد تا بدانند هر کالا در چه کشورهایی بازار مناسب دارد و وضعیت رقابت در آن بازار چگونه است. توسعه بازارهای جدید برای کالاهای صادراتی روشن با اشاره به لزوم توجه به کالاهای فصلی و آسیبپذیر گفت: برخی کالاهای صادراتی کشور ماهیت فصلی دارند؛
برای مثال خرما در ماههای مشخصی از سال باید صادر شود و اگر در همان مقطع بازارهای جدید ایجاد نشود، محدودیتهای تجاری میتواند آسیب بیشتری به این کالاها وارد کند. وی افزود: تلاش کردهایم برای کالاهایی که در شرایط فعلی با محدودیت بازار مواجه هستند، مسیرهای جدید صادراتی و بازارهای جایگزین تعریف کنیم تا از کاهش صادرات آنها جلوگیری شود.
هزینه حملونقل، عامل مهم انتخاب مسیر صادراتی معاون سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به اهمیت لجستیک در تجارت خارجی گفت: یکی از موضوعات اصلی در شرایط فعلی، مسئله محاصره و محدودیتهای لجستیکی است و در این زمینه باید ظرفیتهای حملونقل کشور را به حداکثر برسانیم. روشن اظهار کرد: یکی از راهکارهای میانمدت و بلندمدت این است که ظرفیت مرزها و گمرکات افزایش پیدا کند و بخشی از فرآیندهای گمرکی در گمرکات مرکزی انجام شود تا در مرزها صرفاً کنترل و عبور کالا انجام شود.
وی ادامه داد: در حال حاضر بخشی از مشکلات در مسیرهای ترانزیتی به ظرفیت کشورها و کریدورها مربوط میشود و باید از مسیرهای جایگزین نیز برای انتقال کالا استفاده کنیم. معاون سازمان توسعه تجارت تأکید کرد: رفتار تجاری تجار بهشدت به هزینه وابسته است؛ هرچه هزینه حمل ارزانتر باشد، تاجر مسیر مورد نظر را انتخاب میکند، زیرا در نهایت هزینه حمل در قیمت تمامشده کالا و میزان سود صادرکننده در بازار هدف اثر میگذارد.
روشن افزود: برای نمونه، زمانی که هزینه حمل یک کالا از مسیر ریلی به اندازهای افزایش پیدا میکند که کالا در بازار مقصد دیگر قدرت رقابت نداشته باشد، صادرکننده طبیعتاً مسیر ارزانتر را انتخاب خواهد کرد. تداوم همکاری ریلی ایران و چین وی با اشاره به تجربه چین در ایجاد مسیرهای ترکیبی برای اتصال به اروپا گفت: چینیها برای توسعه ارتباطات ریلی با اروپا، مسیرهای ترکیبی ایجاد کردهاند که بخشی از آن از دریای خزر و بخشی از خاک ایران عبور میکند. معاون سازمان توسعه تجارت ایران ادامه داد: شبکه ریلی ایران در این مسیر برقرار است و با چین در حال همکاری هستیم.
در مقاطعی نیز مشکلاتی با برخی کشورها وجود داشت که با پیگیریهای انجامشده و سفر دکتر ذاکری، مدیرعامل راهآهن جمهوری اسلامی ایران، مذاکرات لازم انجام و مسائل موجود برطرف شد. روشن گفت: در این مذاکرات تخفیفهای لازم نیز دریافت شده و در حال حاضر جریان ریلی برقرار است و قطارها بهصورت روزانه در این مسیر تردد میکنند. ضرورت افزایش ارزش افزوده صادرات وی با تأکید بر ضرورت تغییر ترکیب کالاهای صادراتی گفت: یکی از موضوعات اساسی در راهبرد صادرات کشور، افزایش ارزش کالاهای صادراتی و فاصله گرفتن از خامفروشی است.
روشن افزود: باید مسیر قانونی را برای تکمیل زنجیره ارزش اصلاح کنیم تا بتوانیم کمک کنیم کالاها با ارزش افزوده بالاتری صادر شوند و درآمد بیشتری برای کشور ایجاد کنند. معاون سازمان توسعه تجارت ادامه داد: در تدوین نقشه استراتژی صادرات کشور باید به تغییرات فناوری در دنیا، افزایش پیچیدگی کالاها و همچنین تغییر رفتار و نیاز بازارهای هدف توجه شود. پیگیری مشکلات تجارت با پاکستان روشن درباره مشکلات موجود در مسیر تجارت با پاکستان نیز گفت: پس از بروز برخی مشکلات، در دو سه ماه نخست تلاش کردیم موضوعات مربوط به تجارت و حملونقل را پیگیری کنیم.
در همین راستا با مسئولان بنادر دو کشور از جمله رئیس بندر کراچی مذاکراتی انجام شد و مسائل موجود در حوزه اختیارات طرفین مورد بررسی قرار گرفت. وی افزود: در شرایط فعلی، برای تجارت با پاکستان میتوان از مسیرهای ترکیبی استفاده کرد و لازم است درباره نحوه انتقال کالا و استفاده از کامیونها، هماهنگیهای بیشتری میان دو طرف انجام شود. پیشنهاد پرداخت مشوق صادراتی به صادرکنندگان معاون سازمان توسعه تجارت ایران همچنین درباره مشوقهای صادراتی گفت: در سال جاری با توجه به شرایط جنگی کشور، موضوع حمایت و تشویق صادرکنندگان اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
روشن اظهار کرد: برای مشوقهای صادراتی، سازمان توسعه تجارت درخواست حدود ۲۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار داشت که حدود ۱۳۰۰ میلیارد تومان آن درخواست شده بود و در نهایت حدود ۱۳۵۰ میلیارد تومان در سازمان برنامه مورد بررسی قرار گرفت. وی افزود: با توجه به افزایش هزینهها و شرایط اقتصادی، باید سازوکاری طراحی شود که به جای آنکه صادرکننده درگیر پیچیدگیهای قوانین و مقررات شود، حمایت و مشوق صادراتی به شکل مؤثر و هدفمند در اختیار او قرار گیرد.
روشن خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از مشکلات صادراتی قابل اصلاح است و با هماهنگی دستگاههای مرتبط میتوان زمینه را برای کاهش موانع، توسعه بازارهای صادراتی و افزایش ارزش کالاهای صادرشده فراهم کرد.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
