رویداد۲۴| چندسالی است که پایان شهریورماه هر سال با چالش بر سر دارو، درمان و واکسن گره خورده است. واکسن آنفلوانزا به نشانهای از وضعیت زنجیره تأمین دارو تبدیل شده و هر سال، مناقشه جدی بر سر واردات آن مطرح میشود. یک سال بحث بر سر تعداد دوزهای وارداتی است، سال بعد تخصیص ارز، سال دیگر تحریم و انتقال پول و حالا تأخیر تولیدکنندگان خارجی و توقف تولید داخلی. در فاصله سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۵، اعداد اعلامشده برای واردات بارها تغییر کردهاند؛ از یک میلیون و ۸۶۰ هزار دوز در سال ۱۳۹۸ تا وعده واردات ۱۰ تا ۱۲ میلیون دوز در سال ۱۳۹۹ و برنامه پنج میلیون دوزی در سال ۱۴۰۴.
اما مسئلهای که در این سالها ثابت مانده، فاصله میان برنامه اعلامشده و واکسنی است که باید در زمان مناسب به دست مردم برسد. اکنون در شهریور ۱۴۰۵، در حالی که هنوز واکسن در شبکه داروخانهای توزیع نشده، سازمان غذا و دارو از تأمین محمولههایی از چین، روسیه و برخی کشورهای اروپایی خبر میدهد و همزمان میگوید قیمت محمولههای جدید از سالهای قبل بالاتر خواهد بود. در مقابل، داروخانهداران میگویند هیچ خبری از توزیع واکسن نیست و پیشبینی میشود قیمت سال جاری حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان باشد.
آن هم در حالی که روزهای طلایی تزریق واکسن، بهویژه برای گروههای حساس، هر روز دیرتر از قبل میشود. محمولههای نامعلوم واکسن واکسن آنفلوانزا در ایران معمولا از شهریور دوباره خبرساز میشود؛ درست در زمانی که قرار است برای فصل پاییز آماده شود. اما مرور خبرهای هفت سال گذشته نشان میدهد داستان واکسن هر سال پیش از آنکه به فصل بیماری برسد، درگیر مسئله دیگری شده است: یک سال کمبود جهانی، یک سال انتقال پول، یک سال تحریم، یک سال اختلاف میان واکسن داخلی و خارجی و حالا توقف تولید داخل و جستوجو برای پیداکردن واکسن از بازارهای جدید.
آنچه در این سالها تغییر کرده فقط تعداد دوزهای وارداتی نیست، قیمت هم مسیر دیگری را طی کرده است. در سال ۱۳۹۹، وقتی هنوز ارز ترجیحی مبنای واردات بود، قیمت واکسن در داروخانه خصوصی حدود ۴۲ هزار تومان برآورد میشد. در سال ۱۴۰۲، واکسن خارجی هلندی ۲۹۶ هزار تومان قیمت داشت. دو سال بعد، همین واکسن وارداتی چهارظرفیتی با قیمت ۹۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان به داروخانه رسید. حالا در سال ۱۴۰۵ هنوز قیمت نهایی محموله جدید اعلام نشده، اما سازمان غذا و دارو میگوید قیمت ارزی و ریالی واکسنهای جدید بالاتر از سالهای قبل خواهد بود.
در سال ۱۳۹۸، مسئله واکسن آنفلوانزا هنوز بیشتر مسئله تأمین بود تا قیمت. در همان زمان، کیانوش جهانپور، سخنگوی وقت سازمان غذا و دارو اعلام کرده بود واردات واکسن نسبت به سال قبل ۳۰ درصد افزایش یافته است. طبق آماری که او ارائه کرد، در سال ۱۳۹۷ حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار دوز واکسن وارد کشور شده بود که ۴۰۰ هزار دوز آن تا پایان زمستان امحا شده بود. در سال ۱۳۹۸ واردات به یک میلیون و ۸۶۰ هزار دوز رسید و به گفته جهانپور، واکسن دو هفته زودتر از سال قبل وارد بازار شد. این اعداد یک نکته مهم داشت: تمام افراد قرار نبود واکسن بزنند.
مسئولان وزارت بهداشت تأکید میکردند واکسن باید برای گروههای در معرض خطر و افرادی که نیاز بیشتری دارند در دسترس باشد؛ بنابراین عدد واردات بهخودیخود به معنای کمبود یا وفور واکسن نبود؛ مسئله، تناسب میان عرضه و جمعیت هدف بود. اما سال بعد، شرایط کاملا تغییر کرد؛ سالی که قرار بود ۱۰ تا ۱۲ میلیون دوز وارد شود. همزمانی کرونا و آنفلوانزا باعث شد واکسن آنفلوانزا در سال ۱۳۹۹ به یکی از بحثهای جدی حوزه سلامت تبدیل شود. نگرانی از همزمانی دو بیماری، تقاضا برای واکسن را بالا برد و مسئولان از افزایش چشمگیر واردات خبر دادند.
منبع: رویداد 24
