به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، همزمان با ۲۷ شهریور، روز شعر و ادب فارسی، نشست صد و چهل و چهارم شرح مثنوی مولانا با محوریت جایگاه شعر و زبان فارسی در فرهنگ و معنویت ایرانی، به همت کانون نویسندگان قم و دانشگاه طلوع مهر و با حضور و سخنرانی استاد علی حیدری یساولی، شاعر و استاد زبان و ادبیات فارسی، برگزار شد.
در این نشست، استاد علی حیدری یساولی ضمن گرامیداشت روز شعر و ادب فارسی، بر اهمیت پاسداشت زبان فارسی و جایگاه شعر در فرهنگ و معنویت ایرانی تأکید کرد.
شعر و جایگاه آن در فرهنگ و معنویت ایرانی
استاد در آغاز سخنان خود با اشاره به ابیاتی از مخزنالاسرار نظامی، به دیدگاه شاعران بزرگ ادب فارسی درباره چیستی شعر و هدف از سرودن آن پرداخت و گفت برای شناخت ارزش و جایگاه شعر، ابتدا باید دانست که بزرگان ادب فارسی، از فردوسی و نظامی گرفته تا سنایی، عطار، مولانا، سعدی و حافظ، چه تعریفی از شعر داشتهاند و شعر را با چه هدفی میسرودهاند.
وی با اشاره به تعریفهای قدما از شعر توضیح داد که در سنت ادبی و حکمی، شعر تنها کلامی موزون و مقفا نیست، بلکه تخیل، معنا و محتوای آن نیز اهمیت اساسی دارد. به گفته او، در نگاه بسیاری از شاعران عارف و حکیم، شعر زمانی ارزشمند است که از جان و روح پاک شاعر برخاسته باشد و بتواند انسان را به سوی تعالی، معرفت و کمال هدایت کند.
استاد حیدری یساولی در ادامه با تفسیر بیت نظامی: «تا نکند شرع تو را نامدار نامزد شعر مشو زینهار» تأکید کرد که «شرع» در این نگاه صرفاً به معنای احکام ظاهری و فقهی نیست، بلکه میتواند اشارهای به اسرار، معارف الهی و آنچه از عالم معنا به پیامبران و اولیای الهی رسیده است، داشته باشد.
شعر؛ آینه آفرینش و زبان معنویت
بخش دیگری از سخنان این نشست به رابطه شعر، آفرینش و نظم عالم اختصاص داشت. استاد با اشاره به دیدگاه نظامی و دیگر شاعران بزرگ، شعر را نوعی آینه برای بازتاب نظم و زیبایی عالم دانست.
وی توضیح داد که همانگونه که عالم تکوین بر اساس نظم و حکمت شکل گرفته و وحی و کتاب الهی نیز در عالم تدوین دارای نظم و معناست، شعر نیز میتواند بازتابی از این نظم و زیبایی باشد. از این منظر، شاعر باید با تهذیب و پالایش درونی، زمینه آفرینش سخنی را فراهم کند که علاوه بر زیبایی لفظ، از محتوایی انسانی و الهی برخوردار باشد.
او در همین زمینه بر اهمیت تفاوت میان «صورت» و «ماده» شعر تأکید کرد و گفت صورت شعر شامل وزن، آهنگ، قافیه، آرایهها و زیباییهای زبانی است و ماده شعر به معنا و محتوای آن بازمیگردد.
تأکید بر نقش شعر در تعالی انسان
در ادامه نشست، استاد با اشاره به جایگاه شعر در فرهنگ فارسی گفت شعر فارسی تنها قالبی ادبی برای بیان احساسات نیست، بلکه میتواند وسیلهای برای ارتقای روحی و معنوی انسان باشد.
وی با اشاره به تجربه شاعران و عارفان بزرگ، از مخاطبان خواست ذهن و زبان خود را با شعر شاعرانی چون مولانا، حافظ، عطار و سنایی مأنوس کنند؛ چراکه شعر این بزرگان میتواند زمینهای برای پالایش روح و ارتقای معنوی انسان فراهم آورد.
در این بخش همچنین به جایگاه زبان فارسی در تاریخ ادبیات ایران و فراز و فرودهای آن اشاره شد. استاد یساولی با یادکرد داستان معروف یعقوب لیث صفاری و توجه او به زبان فارسی، بر اهمیت زبان فارسی بهعنوان زبان فهم و ارتباط فرهنگی ایرانیان تأکید کرد.
پاسداشت زبان فارسی
از دیگر محورهای مهم این نشست، موضوع حفاظت و پاسداشت زبان فارسی بود. استاد با بیان اینکه زبان فارسی در روزگار کنونی با آسیبها و کاربردهای نادرست روبهروست، بر ضرورت توجه بیشتر به واژگان اصیل فارسی و مراقبت از ظرفیتهای این زبان تأکید کرد.
وی همچنین درباره ترجمه قرآن به زبان فارسی سخن گفت و نمونههایی از ترجمه منظوم و فارسی خود از آیات قرآن را برای حاضران قرائت کرد. او بر این باور است که ظرفیتهای زبان فارسی برای بیان مفاهیم عمیق دینی و معنوی بسیار گسترده است و میتوان از تواناییهای این زبان برای ارائه متونی فاخر، دقیق و آهنگین بهره گرفت.
ادامه شرح مثنوی؛ از وفاداری به حق تا حق مادر
در بخش پایانی نشست، شرح ابیاتی از مثنوی معنوی ادامه یافت. استاد در شرح داستان «اهل سبا» و ابیات مربوط به وفاداری، بر اهمیت وفاداری انسان به خداوند و اولیای الهی تأکید کرد.
او با اشاره به ابیات مولانا درباره وفاداری، این مفهوم را با نمونهای از وفاداری سگ به صاحب خود مقایسه کرد و توضیح داد که انسان نباید در مسیر ارتباط معنوی خود با خداوند، به سبب غفلت و سستی، از این پیوند فاصله بگیرد.
سپس بحث به موضوع حقوق الهی، حقالناس و حق مادر کشیده شد. استاد با استناد به ابیات مثنوی، جایگاه مادر را در زندگی انسان بسیار مهم دانست و توضیح داد که از نگاه مولانا، محبت مادر و پیوند عاطفی او با فرزند نیز از مظاهر تدبیر و لطف الهی است.
در ادامه، موضوع حسنظن به خداوند و پرهیز از بدگمانی نیز مورد توجه قرار گرفت. استاد با شرح ابیات مولانا، مخاطبان را به امیدواری، وفاداری، گذشت و حفظ کرامت انسانی فراخواند.
شعرخوانی شاعران
در پایان این نشست، جمعی از شاعران حاضر در برنامه به شعرخوانی پرداختند و اشعار خود را برای حاضران قرائت کردند. این بخش، فضای نشست را با جلوهای از شعر معاصر فارسی همراه کرد و فرصتی برای حضور و مشارکت شاعران در آیین گرامیداشت روز شعر و ادب فارسی فراهم آورد.
نشست صد و چهل و چهارم شرح مثنوی مولانا با برگزاری این برنامه، ضمن گرامیداشت روز شعر و ادب فارسی، فرصتی برای تأمل در جایگاه شعر، زبان فارسی و اندیشههای عرفانی و انسانی مولانا فراهم کرد و بر ضرورت پاسداشت زبان فارسی و بهرهگیری از ظرفیتهای ادبی و معنوی آن تأکید شد.
منبع: رسانیوز
