بیماری آلزایمر صرفاً بخشی از روند طبیعی پیری نیست بلکه یک اختلال عصبی پیشرونده است که به تدریج عملکردهای شناختی مغز را مختل میکند. شناخت تفاوت بین فراموشیهای جزیی ناشی از افزایش سن و علائم اولیه آلزایمر، اولین گام مهم برای مدیریت درست این وضعیت است.
به گزارش حیات به نقل از ایرنا، امروز، روز جهانی آلزایمر است روزی برای اینکه درباره آلزایمر و دیگر انواع دمانس بیشتر بدانیم، درباره آنها گفتوگو کنیم و نگاه دقیقتر و همدلانهتری به زندگی افراد مبتلا و خانوادههایشان داشته باشیم. هنوز بسیاری از افراد، تغییرات شناختی را بخشی طبیعی از سالمندی میدانند یا از مطرح کردن نگرانیهای خود درباره دمانس پرهیز میکنند. آگاهی میتواند به تغییر این نگاه کمک کند.
روز جهانی آلزایمر فرصتی است برای یادآوری اینکه فرد مبتلا، پیش از هر چیز یک انسان با هویت، احساسات، تجربهها و روابط خود است. حمایت و احترام، بخشی مهم از مراقبت است. از سوی دیگر، شناخت نشانهها و اقدام بهموقع میتواند فرصت دسترسی به تشخیص، درمان، مراقبت و حمایت را بیشتر کند.
اگرچه اولین نشانه بارز آلزایمر معمولاً مشکل در به یاد آوردن رویدادهای اخیر است، اما علائم تنها به حافظه محدود نمیشوند. مشکل در حل مسائل ساده، گم کردن اشیاء، دشواری در انجام کارهای روزمره، و تغییر در مهارتهای گفتاری یا نوشتاری از دیگر نشانههای هشداردهنده هستند. توجه به این تغییرات در مراحل اولیه میتواند به مداخلات سریعتر پزشکی و بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک شایانی کند.
با پیشرفت بیماری، فرد ممکن است در تشخیص زمان و مکان دچار مشکل شود. این اختلال باعث میشود بیمار در موقعیتهای آشنا احساس غربت کند یا در مسیرهای همیشگی راه خود را گم کند. این وضعیت نه تنها استقلال فردی بیمار را هدف قرار میدهد، بلکه اضطراب زیادی برای خانوادهها ایجاد میکند که نیازمند صبر و برنامهریزی دقیق برای مراقبت از آنهاست.
تهران به دلیل تمرکز جمعیت، بافت جمعیتی سالمندتر در برخی مناطق و همچنین مهاجرت افراد مسن برای دسترسی به خدمات درمانی، بالاترین میزان مبتلایان به آلزایمر را در میان استانهای کشور دارد. با توجه به سهم جمعیتی استان تهران که حدود ۱۶ تا ۱۸ درصد جمعیت کشور را شامل میشود، میتوان تخمین زد که حدود ۱۲۰ هزار تا ۱۵۰ هزار نفر در استان تهران با درجات مختلفی از آلزایمر زندگی میکنند.
معصومه صالحی رئیس انجمن آلزایمر ایران با انتقاد از وضعیت بلاتکلیف سند ملی دمانس، بر ضرورت پیگیری جدی وزارت بهداشت برای تخصیص بودجه و اجرای این سند پس از شش سال کار کارشناسی تأکید کرد.
وی با اشاره به جایگاه کلیدی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مرکز مدیریت بیماریها در مدیریت بحرانهای حوزه سالمندی اظهار داشت: پیشنویس سند ملی دمانس پس از شش سال تلاش کارشناسی در روزهای پایانی دولت قبل به تصویب رسید و به دانشگاههای علوم پزشکی ابلاغ شد، اما متأسفانه به دلیل کمبود بودجه و فقدان پیگیریهای مستمر در سطوح اجرایی، همچنان در وضعیت بلاتکلیفی قرار دارد.
صالحی با ابراز امیدواری نسبت به تحولات اخیر افزود: اخیراً پیگیری این سند در قالب یک برنامه ملی آلزایمر در کشور در دستور کار قرار گرفته که نیازمند عزم جدی برای عملیاتی شدن است.
تأثیر عوامل محیطی و ژنتیکی در نرخ ابتلا
رئیس انجمن آلزایمر ایران, فاکتورهای خطرزا در سلامت مغز را شامل سن، اضطراب، بیماریهای زمینهای، تغذیه نامناسب، سبک زندگی کمتحرک، مصرف دخانیات و الکل و همچنین رژیمهای غذایی پرچرب روغنهای اشباع برشمرد.
وی به نتایج غربالگریهای اخیر اشاره کرد و گفت: در غربالگری گروه سنی ۶۵ تا ۷۵ سال در دو استان یزد و قزوین، حدود ۱۰ درصد موارد دمانس شناسایی شد. هرچند نمیتوان این آمار را به کل کشور تعمیم داد، اما میتواند به عنوان شاخصی برای برآورد وضعیت بیماری در این گروه سنی مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد.
آسیبپذیری بیشتر زنان به دلیل طول عمر و فشارهای اجتماعی
رئیس انجمن آلزایمر ایران با تحلیل وضعیت زنان در این حوزه تصریح کرد: طول عمر متوسط زنان حدود چهار تا پنج سال بیشتر از مردان باعث میشود آنها مدت زمان بیشتری در معرض بیماریهای دوران سالمندی قرار داشته باشند.
وی ادامه داد: علاوه بر عامل سن، فشارهای روانی ناشی از مسئولیتهای خانوادگی، تأمین سلامت و تغذیه فرزندان و همچنین مواجهه با آلایندههای زیستمحیطی (مانند آلودگی هوای ناشی از سوختهای خانگی)، از عوامل احتمالی مؤثر بر سلامت زنان هستند که نیازمند مطالعات علمی دقیقتری برای تعیین سهم هریک از این عوامل است.
صالحی در پایان با تأکید بر اهمیت استراتژی «پیشگیری و تشخیص زودهنگام» خاطرنشان کرد: شعار جهانی «آلزایمر را بشناسیم، زودتر تشخیص دهیم و سریعتر اقدام کنیم»، نقشه راه ما برای ارتقای کیفیت زندگی و تأمین آیندهای بهتر برای نسل سالمند کشور است.
به گفته وی، تشخیص زودهنگام آلزایمر، حتی اگر درمان قطعی وجود نداشته باشد، بسیار حیاتی است. این تشخیص به بیمار و خانوادهاش اجازه میدهد تا برنامهریزیهای قانونی، مالی و مراقبتی خود را پیش از تشدید علائم انجام دهند. همچنین، دسترسی به داروهایی که میتوانند سرعت پیشرفت علائم را کنترل کنند، در مراحل اولیه مؤثرتر است و میتواند زمانِ باکیفیت زندگی فرد را افزایش دهد.
آنچه مسلم است با وجود تمام سختیها، آلزایمر پایان مسیر نیست. عشق، درک و ایجاد محیطی آرام، همچنان میتواند لحظات ارزشمندی را برای فرد مبتلا ایجاد کند. جامعه پزشکی و علمی جهان با شتاب در حال یافتن راهکارهای نوآورانه است و تا آن زمان، همدلی ما و ارتقای سطح آگاهی عمومی، بهترین دارویی است که میتوانیم برای همنوعان درگیر با این بیماری فراهم کنیم.
منبع: حیات
