داوود شمس، رئیس سازمان بسیج رسانه استان قم، در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، در تحلیل جایگاه سواد شناختی در تصمیمگیریهای عمومی هنگام بحران اظهار داشت: سواد شناختی لایه زیرین قدرت تشخیص جامعه است. در شرایط جنگی و بحرانی که اخبار متناقض و شایعات فضا را غبارآلود میکنند تا حقیقت پنهان بماند، سواد شناختی به فرد میآموزد که چگونه فکر کند، نه اینکه به چه چیزی فکر کند.
وی افزود: این مهارت بستری فراهم میکند تا افراد خطاهای شناختی خود را بشناسند. در زمان بحران، تمایل ذهن به سمت "سوگیری تأیید" افزایش مییابد؛ یعنی پذیرش آنچه دوست داریم درست باشد یا از آن میهراسیم. شهروندی که از سواد شناختی برخوردار است، پیش از بازنشر یک پیام هیجانی یا اتخاذ تصمیمات شتابزده، ابتدا انگیزه روانی خود را ارزیابی میکند و این گام نخست مدیریت ذهن در برابر عملیات روانی دشمن است.
رئیس بسیج رسانه استان قم در پاسخ به پرسشی درباره آسیبشناسی رفتارهای رسانهای جامعه در نبردهای اخیر تصریح کرد: وقتی از سوادهای مضاف—یعنی همافزایی سواد رسانهای، روایی و دیجیتال—صحبت میکنیم، نقطه ضعف اصلی ما در "جنگ روایتها" نمایان میشود. ما در مواجهه با روایتهای رقیب عمدتاً دچار انفعال شدیم و به مصرفکننده صرف تبدیل شدیم؛ در حالی که توانایی تولید روایت بومی و کالبدشکافی هوشمندانه جریان مقابل را کمتر نشان دادیم. ضعف در این حوزهها جامعه را به سمت واکنشگرایی صرف و دوقطبیهای کاذب سوق داد؛ همان هدفی که اتاقهای فکر دشمن دنبال میکردند.
شمس در تشریح راهکارهای عملیاتی برای مصونسازی جامعه در برابر تهدیدات نوین گفت: دوره آموزشهای صوری و رفعتکلیفی به پایان رسیده است و باید به سمت توانمندسازی مهارتمحور حرکت کنیم. ما به یک فرایند "واکسیناسیون روانی" نیاز داریم؛ یعنی پیش از فراگیری بحران، جامعه را با شبیهسازی ترفندهای عملیات روانی آشنا کنیم تا پادتن فکری لازم شکل بگیرد. همچنین ادغام آموزش سواد روایی در سرفصلهای درسی مدارس و دانشگاهها یک ضرورت مبرم است تا نسل جوان تحلیل چندوجهی رویدادها و روایتهای تاریخی را بیاموزد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در مواجهه با نبردهای آینده، مجهز بودن به ابزارهای نظامی بدون ارتقای سازوکار اندیشهورزی کافی نیست؛ جامعهای که روش درست فکر کردن و رمزگشایی از روایتها را بلد باشد، تسلیمناپذیر خواهد بود.
منبع: رسانیوز
