به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین بیاتی، نماینده مردم آذربایجان غربی در مجلس خبرگان رهبری، در نخستین پیش همایش هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی که به همت مرکز تحقیقات علمی حکومت اسلامی در خانه فرهنگ دانشگاه قم برگزار شد، با بیان اینکه «إثخان فی الأرض» به معنای زمینگیر کردن و سلب قدرت حرکت و اقدام مؤثر از دشمن است، تأکید کرد: آیه إثخان متصدی بیان مشروعیت ابزار جنگی نیست و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی به دلیل آنکه مصداق افساد، إهلاک حرث و نسل و فاقد تمایز میان غیرنظامیان است، شرعاً ممنوع و نامشروع خواهد بود.
وی افزود: رهبر شهید نیز در مسئله موشکی همواره بر «نقطهزنی» تأکید داشتند تا جان غیرنظامیان حفظ شود؛ بنابراین هر ابزاری که مصداق اعتداء و هلاکت نسل نباشد و کارشناسان آن را محققکننده زمینگیر شدن دشمن تشخیص دهند، در چارچوب این مباحث مشروع و بلکه بهکارگیری آن واجب است.
حجتالاسلام والمسلمین بیاتی با اشاره به اینکه «إثخان» حقیقت شرعیه ندارد، اظهار داشت: تتبع در کلمات فقها نشان میدهد این واژه بر همان معنای لغوی خود باقی است. «ثخانت» و «سخونت» به معنای غلظت و سنگینی است و جوهر لغوی إثخان نیز بر زمین نشستن، سنگین شدن و سلب قدرت حرکت دلالت دارد؛ از همین رو بهترین معادل فارسی برای آن «زمینگیر کردن» است.
«إثخان» مرادف قتل و کشتار فراوان نیست
نماینده مردم آذربایجان غربی در مجلس خبرگان رهبری تصریح کرد: در کلمات فقهای عظام نیز إثخان به معنای قتل کثیر یا مبالغه در قتل نیست. برای نمونه، صلاح علوی در «الکافی فی الفقه» میفرماید جایز نیست رزمنده مسلمان خود را اسیر کند مگر در جایی که جراحت، او را إثخان کرده باشد؛ یعنی او را زمینگیر و بیدفاع ساخته باشد.
وی ادامه داد: علامه در «قواعد» نیز میفرماید اگر رزمندهای دشمن را إثخان کند و دیگری او را بکشد، «سَلَب» برای کسی است که او را إثخان کرده است، نه قاتل. همین تقابل میان إثخان و قتل نشان میدهد که این دو مفهوم مترادف نیستند.
حجتالاسلام والمسلمین بیاتی افزود: حتی در باب صید نیز إثخان به معنای سلب قدرت پرواز و حرکت شکار به کار رفته است. بنابراین، معنای محوری إثخان، از کار انداختن و سلب قدرت حرکت است و نمیتوان آن را صرفاً به کشتار فراوان منحصر کرد.
وی با اشاره به نسبت آیات ۶۷ سوره انفال و ۴ سوره محمد گفت: میان این دو آیه تعارضی وجود ندارد تا نوبت به جمع یا نسخ برسد؛ بلکه آیه ۶۷ سوره انفال ناظر به پیش از تحقق إثخان و منع اسیرگیری پیش از زمینگیر کردن دشمن است و آیه چهارم سوره محمد وضعیت پس از تحقق إثخان را بیان میکند. متن آیه انفال نیز اسیرگیری را به تحقق «یُثْخِنَ فِی الْأَرْضِ» مقید کرده است.
منافع اقتصادی نباید بر زمینگیر کردن دشمن مقدم شود
حجتالاسلام والمسلمین بیاتی با اشاره به تقابل «إثخان فی الأرض» و «تبتغون عرض الدنیا» اظهار داشت: حتی اگر اسیرگیری و اخذ فدیه سود اقتصادی چشمگیری داشته باشد، نباید منافع مادی نزدیک بر اولویت زمینگیر کردن نظامی دشمن مقدم شود.
وی افزود: این همان منطقی است که در اندیشه امام و رهبر شهید نیز مورد تأکید قرار گرفته است. متأسفانه برخی مسئولان از مذاکره و جلب سرمایهگذاری آمریکا پیش از تحقق إثخان سخن میگویند؛ در حالی که طبق خاطرهای از رهبر شهید، ایشان با رابطه اقتصادی با آمریکا مخالفت مطلق نداشتند، اما معتقد بودند این رابطه باید زمانی برقرار شود که برابری در جایگاه سیاسی و إثخان دشمن محقق شده باشد.
تشخیص تحقق إثخان با ولیامر و نظر کارشناسان نظامی است
نماینده مردم آذربایجان غربی در مجلس خبرگان رهبری درباره تشخیص مصداق إثخان گفت: تشخیص زمینگیر شدن دشمن بر عهده ولیامر و با استعانت از کارشناسان نظامی است؛ زیرا تعیین میزان توانایی دشمن برای ادامه عملیات و تعرض، نیازمند ارزیابی تخصصی وضعیت میدان است.
وی درباره نسبت إثخان با صلح، هدنه و مهادنه نیز اظهار داشت: طبیعت آتشبس و صلح در فقه جهاد، موقتی است و در طول مسیر رسیدن به إثخان تعریف میشود؛ بنابراین نباید این نهادها به گونهای تفسیر شوند که غایت إثخان را مقید یا لغو کنند.
حجتالاسلام والمسلمین بیاتی ادامه داد: پیشنهاد ابتدایی صلح و آتشبس از سوی مسلمین در حال جنگ جایز نیست. رهبر شهید در کتاب «ثلاث رسائل فی الجهاد» با استناد به آیه شریفه «فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ» صریحاً به حرمت دعوت به صلح در حال جنگ فتوا دادهاند. بنابراین، زمانی که جنگ برپاست، دعوت به صلح حرام است و اطلاقات مربوط به صلح نیز با این نهی مقید میشوند.
إثخان، مشروعیت ابزار جنگی را بهتنهایی اثبات نمیکند
وی در ادامه با تفکیک میان مفهوم إثخان و مشروعیت ابزار جنگی گفت: آیه إثخان متصدی بیان مشروعیت ابزار نیست و مشروعیت ابزار را باید از ادله دیگر جستوجو کرد.
نماینده مردم آذربایجان غربی در مجلس خبرگان رهبری افزود: سلاحهای کشتار جمعی به دلیل اینکه مصداق افساد، إهلاک حرث و نسل و فاقد تمایز میان غیرنظامیان، از جمله کودکان، زنان و پیران هستند، شرعاً ممنوع و نامشروعاند.
وی تأکید کرد: در مسئله موشکی نیز تأکید بر «نقطهزنی» با همین ملاحظه صورت گرفته است تا جان غیرنظامیان حفظ شود. بنابراین، معیار مشروعیت ابزار را نمیتوان صرفاً با عنوان إثخان تعیین کرد، بلکه باید سایر ادله شرعی مربوط به نحوه جنگ و رعایت حدود آن نیز مورد توجه قرار گیرد.
تفکیک میان «امتلاک» و «استخدام» سلاح هستهای
در ادامه این نشست، یکی از حاضران درباره شمول حکم إثخان نسبت به جنگ با بغات و گروههای مسلح داخل امت اسلامی و همچنین حکم استفاده از سلاح هستهای در صورت جدی شدن تهدید هستهای دشمن پرسید.
حجتالاسلام والمسلمین بیاتی در پاسخ گفت: سیاق آیه شریفه مربوط به جنگ با کفار است. درباره سلاح هستهای نیز باید میان «امتلاک» به معنای داشتن و «استخدام» به معنای بهکارگیری تفکیک کرد؛ استخدام و بهکارگیری سلاح هستهای شرعاً حرام است.
وی ادامه داد: درباره ساخت و داشتن این سلاح نیز برخی بزرگان گفتهاند با توجه به یقین نسبت به عدم امکان استفاده از آن، ساخت چنین سلاحی مصداق تبذیر است.
در ادامه، یکی از اساتید حاضر با این دیدگاه مخالفت کرد و گفت: ساخت و داشتن سلاح هستهای مصداق تبذیر نیست، بلکه میتواند با هدف ایجاد ارعاب و بازدارندگی در برابر دشمن صورت گیرد. هنگامی که دشمن بداند کشور از امکانات بازدارنده برخوردار است، جرأت تجاوز پیدا نمیکند.
این استاد حاضر افزود: رهبر معظم انقلاب نیز صریحاً بهکارگیری سلاح هستهای را حرام دانستهاند، نه اصل داشتن و توانمندی بازدارنده را.
در پایان، مجری نشست با اشاره به اهمیت موضوع اعلام کرد: پیشهمایش هشتم به صورت مستقل به مسئله بمب اتم، سلاح هستهای و ادله فقهی آن اختصاص یافته و این موضوع در آن جلسه بهطور مفصل بررسی خواهد شد.
منبع: رسانیوز
