عیسی بزرگزاده سخنگوی صنعت آب کشور در گفتوگو با خبرنگار برنا گفت: اگر همه سدهای کشور را در یک سطح در نظر بگیریم میتوان گفت وضعیت امسال نسبت به سال گذشته بهتر است و در حال حاضر موجودی مخازن سدهای کشور بیش از ۶ میلیارد مترمکعب بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است. وی افزود: در حال حاضر درصد پرشدگی سدهای کشور حدود ۴۹ درصد است که در مجموع عدد قابل قبولی محسوب میشود.
معمولاً دوره آبگیری سدها از پاییز و زمستان در صورت مناسب بودن بارشها آغاز میشود و تا اواخر بهار ادامه دارد و پس از آن با ورود به فصل تابستان و سپس پاییز دوره کاهش تراز مخازن و مصرف ذخایر آغاز میشود. وی با اشاره به نزدیک شدن به پایان سال آبی و پایان فصل تابستان ادامه داد: بنابراین ثبت پرشدگی حدود ۴۹ درصدی در سطح کشور در این مقطع در نگاه کلی وضعیت قابل قبولی را نشان میدهد اما نکته مهم این است که این رقم یک میانگین کشوری است و نمیتوان وضعیت تمام سدها را بر اساس آن ارزیابی کرد.
وی با اشاره به تفاوت شدید وضعیت سدها در مناطق مختلف کشور گفت: در برخی نقاط که شرایط بارشی نامناسبتری داشتهاند از جمله تهران و خراسان رضوی میزان پرشدگی سدها بهمراتب پایینتر از میانگین کشوری است. در تهران درصد پرشدگی سدها تقریباً نصف میانگین پرشدگی سدهای کشور است.
بزرگزاده افزود: البته وضعیت سدهای تهران نیز یکسان نیست برای نمونه سد امیرکبیر به دلیل نقش آن در تولید برقآبی و سیاست وزارت نیرو برای حفظ ذخیره آب این سد در شرایط متفاوتی قرار دارد و میزان پرشدگی آن به حدود ۸۰ درصد رسیده است تا در زمان مقتضی هم برای تأمین آب و هم تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به وضعیت سدهای برقآبی در حوضه کارون نیز گفت: در سدهای کارون که نقش مهمی در تولید برقآبی دارند میزان پرشدگی به حدود ۷۰ درصد رسیده که بالاتر از میانگین کشوری است بنابراین نمیتوان تنها با اتکا به میانگین ۴۹ درصدی وضعیت تمام مخازن کشور را مشابه یکدیگر دانست. وی با اشاره به وضعیت برخی سدهای تهران اظهار کرد: در مقابل میزان پرشدگی برخی سدهای این استان بسیار پایین است. بهطوری که ضریب پرشدگی سد لتیان حدود ۱۲ درصد و سد لار حدود ۵ درصد است.
بنابراین در کنار سدهایی که وضعیت مناسبتری دارند همچنان با مخازنی مواجه هستیم که ذخیره آب آنها بسیار پایین است.
وی همچنین درباره وضعیت سدهای تأمینکننده آب مشهد گفت: در خراسان رضوی نیز شرایط مناسبی حاکم نیست.
سد دوستی که مسئولیت اصلی تأمین آب مشهد را بر عهده دارد حدود ۲ درصد پرشدگی دارد و میزان پرشدگی سد طرق نیز حدود ۳ درصد است که نشاندهنده شرایط بسیار دشوار این مخازن است.سدهای تهران در وضعیت یکسانی قرار ندارند بزرگزاده همچنین خاطرنشان کرد: میانگین حدود ۴۹ درصدی پرشدگی مخازن در سطح کشور بهتنهایی عدد نگرانکنندهای نیست و حتی در شرایط بارشهای مناسب امکان تقویت ذخایر از طریق مهار و ذخیرهسازی سیلابها وجود دارد اما پراکندگی این منابع بسیار مهم است و وضعیت سدها در نقاط مختلف کشور تفاوت چشمگیری دارد.
وی تأکید کرد: در تهران نیز وضعیت سدها یکسان نیست سدهایی مانند طالقان و لتیان در محدوده کمتر از ۵۰ درصد قرار دارند در حالی که سد امیرکبیر حدود ۸۰ درصد پرشدگی دارد و سدهای لار و ماملو در شرایط بهمراتب پایینتری قرار گرفتهاند. بنابراین برای ارزیابی دقیق وضعیت منابع آب، باید به جای اتکا به میانگین کشوری، شرایط هر حوضه و مخزن را بهصورت جداگانه مورد بررسی قرار داد. کسری ۲۰۰ میلیون مترمکعبی سدهای تهران نسبت به متوسط بلندمدت بزرگزاده اظهار کرد:همیشه ورودی آب به منابع وجود دارد و از سوی دیگر همه وظیفه تأمین آب تهران بر عهده سدها نیست.
ما در تهران ترکیبی از منابع آب سطحی و آب زیرزمینی داریم و بنابراین نمیتوان تنها با نگاه کردن به حجم ذخیره سدها درباره وضعیت تأمین آب شهر قضاوت کرد. وی افزود: اگر بخواهیم شرایط سدهای تهران را با سال گذشته مقایسه کنیم وضعیت امسال بهتر است هرچند نسبت به متوسط بلندمدت مجموعه سدهای تهران حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب کسری دارد. بنابراین توصیف علمی شرایط این است که وضعیت نه مطلوب است و نه به آن اندازهای که گاهی در روایتهای عمومی مطرح میشود بحرانی و ترسناک است.
وی با اشاره به ضرورت مدیریت مصرف در تهران و برخی مناطق دیگر کشور گفت: آنچه برای ما مسلم است نیاز جدی به مدیریت مصرف در تهران، کرج و استان البرز، اراک و ساوه است و از شهروندان محترم این مناطق انتظار داریم در مصرف آب همراهی بیشتری داشته باشند.
وی افزود: در عین حال باید توجه داشت که در سال آبی گذشته اقدامات مدیریت مصرف نتیجه داده است. تنها در یک دوره ۹ماهه موفق شدیم برداشت از سدهای تهران را حدود ۱۲۵ میلیون مترمکعب کاهش دهیم. همین کاهش برداشت باعث شد سدهایی که در سال قبل به محدوده حجم مرده نزدیک شده بودند فرصت پیدا کنند تا بخشی از ذخایر خود را بازیابی کنند. بزرگزاده با اشاره به تفاوت وضعیت سدهای تهران ادامه داد: برای نمونه اگر به وضعیت سد امیرکبیر نگاه کنیم حجم ذخیره آن در شرایط مناسبی قرار دارد و این سد تقریباً پر است. اما شرایط همه سدها مشابه نیست.
سدهای طالقان و لتیان در محدوده حدود نصف ظرفیت خود قرار دارند و وضعیت سدهای ماملو و لار بهمراتب پایینتر است. وی تصریح کرد: در حال حاضر میزان پرشدگی سد ماملو حدود ۱۲ درصد و سد لار حدود ۵ درصد است.النینو بهتنهایی نجاتبخش منابع آب کشور نیست بزرگزاده اظهار کرد: النینو با محدوده اصلی اثر خود فاصله دارد و بنابراین اثر آن بر کشور ما قطعی نیست بلکه باید درباره آثار آن بهصورت احتمالاتی صحبت کرد.
در سالهای گذشته نیز دورههایی از النینو را تجربه کردهایم که در برخی مناطق کشور از جمله جنوب، جنوبغرب، غرب، شمال و شمالغرب، بارشهای مناسبی رخ داده اما همزمان در بخشهایی از کشور نیز خشکسالی داشتهایم. وی افزود: بنابراین اگر بر اساس علم و دادههای اقلیمی احتمال دهیم که در برخی مناطق کشور بارش بیشتری اتفاق بیفتد نمیتوان این موضوع را به معنای پربارش شدن تمام کشور دانست. معمولاً تنها بخشی از کشور تحت تأثیر این پدیده قرار میگیرد و نباید النینو را معادل وقوع سیلاب فراگیر در سراسر کشور تلقی کرد. چنین شرایطی اساساً پدیدهای نادر است.
وی با اشاره به انباشت کسری منابع آب کشور ادامه داد: حتی اگر فرض کنیم النینو رخ دهد و در برخی مناطق نیز بارشهای قابل توجهی به همراه داشته باشد باز هم نمیتوان انتظار داشت عقبماندگی مزمن منابع آب کشور در مدت کوتاهی جبران شود. در برخی برآوردها میزان کسری مخازن آب زیرزمینی کشور بیش از ۱۵۰ میلیارد مترمکعب است و حدود ۷۰ درصد تالابهای کشور نیز در معرض تهدید خشکسالی یا خشکشدن قرار دارند. وی افزود: مگر میتوان انتظار داشت این حجم از عقبماندگی و انباشت مشکلات منابع آب با یک، دو، سه یا پنج سیلاب جبران شود؟
بنابراین حتی در صورت وقوع بارشهای مناسب ما همچنان به مدیریت مصرف آب نیاز داریم و نباید با یک رخداد اقلیمی تصور کنیم مسئله آب کشور بهطور کامل حل شده است. بزرگزاده با اشاره به برنامهریزی وزارت نیرو برای شرایط مختلف اقلیمی گفت: در چنین شرایطی باید سناریوسازی کنیم. وزارت نیرو هم سناریوی وقوع سیلاب و هم سناریوی وقوع خشکسالی را در نظر گرفته و برای هر دو وضعیت برنامه و آمادگی لازم را دنبال میکند. وی افزود: اگر سیلاب رخ دهد در مناطقی که سد و ظرفیت ذخیرهسازی وجود دارد تلاش میکنیم از این ظرفیت برای مهار و ذخیره سیلاب استفاده کنیم.
در کنار آن سامانه هشدار سیلاب را نیز راهاندازی و تقویت کردهایم و اقدامات خود را در سه مرحله قبل از وقوع سیلاب هنگام وقوع و پس از آن دنبال میکنیم. وی با تشریح اقدامات پیشگیرانه پیش از وقوع سیلاب اظهار کرد: پیش از وقوع سیلاب اقداماتی مانند لایروبی رودخانهها و بررسی سازههای تقاطعی انجام میشود. حدود ۹ هزار نقطه تقاطعی در مسیر رودخانهها و آبراهههای کشور وجود دارد که بخش عمده آنها در اختیار وزارت راه و شهرداریهاست و به این دستگاهها اطلاع دادهایم تا از مناسب بودن ظرفیت آبگذری پلها و سایر سازههای تقاطعی اطمینان حاصل کنند.
وی ادامه داد: از شهرداریها و وزارت کشور نیز خواستهایم لایروبی کانالهای شهری و مسیرهای عبور آب را در اولویت قرار دهند و مسیرها را باز نگه دارند تا هنگام وقوع سیلاب، ظرفیت لازم برای تخلیه آب وجود داشته باشد. وزارت نیرو نیز سالانه حدود هزار کیلومتر از رودخانههای کشور را لایروبی میکند و در نقاط مورد نیاز ساماندهی رودخانهها را انجام میدهد.
سخنگوی صنعت آب کشور با تأکید بر نقش شهروندان در کاهش خسارات سیلاب گفت: در کنار اقدامات دستگاههای اجرایی شهروندان نیز مسئولیت مهمی دارند. سازمان هواشناسی مدیریت بحران و سایر دستگاههای مسئول معمولاً از یک تا چند روز و در برخی موارد حتی یک هفته پیش از وقوع سیلاب، هشدارها و پیشبینیهای لازم را اعلام میکنند و مردم باید این هشدارها را جدی بگیرند. وی افزود: از شهروندان میخواهم زمانی که هشدار وقوع سیلاب صادر میشود خود، خانواده و سرمایههایشان را از معرض خطر دور نگه دارند.
به حاشیه رودخانهها و درهها نروند در نزدیکی پلها و سایر سازههای تقاطعی توقف نکنند و خودروهای خود را در بستر یا حاشیه رودخانه قرار ندهند و فرزندان و اعضای خانواده خود را در معرض خطر قرار ندهند. وی تصریح کرد: در کشور بیش از ۱۴۰ هزار کیلومتر رودخانه و آبراهه داریم که حدود ۱۲۰ هزار کیلومتر آن را آبراههها و رودخانههای مهم تشکیل میدهد. این تصور که وزارت نیرو میتواند تمام این مسیرها را با سازههای مهندسی ایمن کند واقعبینانه نیست.
وی ادامه داد: هرچقدر سد، سازه کنترل سیلاب و تجهیزات مهندسی داشته باشیم باز هم نقاطی وجود دارد که امکان ایجاد سازه کنترل سیلاب در آنها وجود ندارد و ممکن است جمعیت یا افراد در معرض خطر قرار بگیرند. در این نقاط آگاهی و رفتار صحیح شهروندان اهمیت بسیار زیادی دارد. بزرگزاده افزود: در کنار سناریوی سیلاب برای سناریوی خشکسالی نیز برنامهریزی کردهایم. در این سناریو فرض میکنیم سیلابی رخ نمیدهد و بررسی میکنیم منابع آبی موجود در ماههای مختلف چه میزان است و میزان مصرف چقدر خواهد بود. سپس بر اساس این وضعیت مدیریت منابع و مصرف را انجام میدهیم.
وی خاطرنشان کرد: رویکرد ما این است که منتظر یک سناریوی مشخص نمانیم بلکه برای هر دو وضعیت آماده باشیم و متناسب با شرایط واقعی مدیریت منابع آب را انجام دهیم. جنوب و غرب کشور بیشتر تحت تأثیر النینو قرار میگیرند بزرگزاده اظهار کرد: در حال حاضر پیشبینی میشود که جنوب، جنوبغرب، زاگرس، غرب و شمال کشور تا حدودی بیشتر تحت تأثیر النینو قرار بگیرند اما باید تأکید کرد که این صرفاً یک پیشبینی است و نمیتوان آن را بهعنوان یک رخداد قطعی در نظر گرفت. وی افزود: با نزدیک شدن به زمان وقوع بارش و سیلاب میتوان پیشبینی دقیقتری از مناطق تحت تأثیر ارائه کرد.
معمولاً در چند روز منتهی به وقوع سیلاب اطلاعات دقیقتری درباره محدوده، شدت و احتمال وقوع آن در اختیار دستگاههای مسئول و مردم قرار میگیرد. وی ادامه داد: سازمان هواشناسی و سایر دستگاههای مرتبط بهصورت مستمر این شرایط را پایش میکنند و با نزدیک شدن به زمان رخداد پیشبینیها بهروزرسانی میشود تا بتوان بر اساس اطلاعات دقیقتر اقدامات لازم برای مدیریت سیلاب و کاهش خسارات را انجام داد.تعرفه آب برای مشترکان کممصرف مشمول مشوق است سخنگوی صنعت آب کشور اظهار کرد: سیاست تعرفهای آب بهصورت دوگانه دنبال میشود.
به این معنا که برای مشترکان زیر الگوی مصرف مشوقهایی طراحی شده و برای مشترکان پرمصرف و بدمصرف بهویژه کسانی که بیش از دو یا سه برابر الگو مصرف میکنند تعرفههای بالاتری اعمال میشود. وی افزود: در تابستان امسال هر مشترکی که ۲۰ درصد کمتر از الگوی مصرف آب استفاده میکرد ۲۰ درصد پاداش دریافت میکرد و در صورت استفاده از کاهندههای مصرف نیز ۳۰ درصد پاداش دیگری برای او در نظر گرفته میشد. این مشوقها در کنار اقدامات فرهنگی و سازهای در مدیریت مصرف آب مؤثر بوده است.
بزرگزاده با اشاره به گلایه برخی شهروندان درباره افزایش تعرفه گفت: نباید تعرفه مشترکانی که زیر الگو مصرف میکنند افزایش یافته باشد و اتفاقاً این گروه مشمول برخی مشوقها هستند. اگر شهروندی با وجود مصرف زیر الگو با افزایش غیرمنتظره تعرفه مواجه شده است میتواند موضوع را از طریق سامانه ۱۲۲ پیگیری کند و در موارد خاص نیز امکان بررسی موضوع وجود دارد. وی تأکید کرد: افزایش تعرفه برای مشترکان پرمصرف در کنار اقدامات فرهنگی و غیرسازهای بخشی از سیاست مدیریت مصرف آب است اما بازدارندگی تعرفهای بهتنهایی کافی نیست و مجموعهای از اقدامات باید همزمان دنبال شود.انتهای پیام/
منبع: خبرگزرای برنا
