مهرداد زاهدیان در مستند شهری «میدان بی حصار» با اتکا به آرشیو و عکس ها و تصاویر کمتر دیده شده که چینش هنرمندانه ای در فیلم دارند به تاریخ میدان توپخانه می پردازد. او فیلمش را با تصاویری از متروی تهرانِ امروز آغاز می کند و گذشته را به حال پیوند می زند تا قصه ای پر غصه از مرگ معماری و تاریخ تهران را روایت کند. بی آنکه تلخ بگوید یا شعار بدهد، از دل تصاویر و تاریخ، با گفتار متنی دلنشین و سرراست، به ماجرایی اشاره می کند که نباید از یاد برود. فیلم زاهدیان، می کوشد مانند اغلب مستندهای تاریخی، فقط بر کلام استوار نباشد، روایت او، در عین یکپارچگی و نظم، متنوع است.
از زمان قاجار تا پهلوی اول، از لاله زار و مدرنیته مورد علاقه رضا خان به دهه 50 می رسد و بی طرف نقد می کند و جانب واقعیت را می گیرد. «میدان بی حصار» کوششی برای به خاطر سپردن زیبایی و وقار شهری است که دیگر وجود ندارد و در ازدحام اتومبیل ها و موتور سیکلت ها، زیبایی و شکوه تاریخی اش به تاراج رفته است. تهرانِ «میدان بی حصار» وسیع نیست.
او از دروازه های میدان توپخانه می گوید، از وقاری که این منطقه داشته و اهمیتی که در تاریخ ایران بازی می کرده است، شاید اگر این میدان در هر کشور دیگری بود، جایگاه اجتماعی و سیاسی خاصی داشت، اما تهران از زمان پهلوی دوم به بعد، آشفته و بی هدف گاه به سمت مدرنیته می رود و گاه مظاهر شرقی و اسلامی پیدا می کند، شهر، میدان کارکرد خود را از دست می دهد و تبدیل به معبر می شود. بی آنکه صاحب هویت باشد.
استفاده درست از عکس و تصاویر، گفتار متن خوب و اجرای درست بهزاد فراهانی و شهرام درخشان، «میدان بی حصار» را به فیلمی منسجم، دقیق و روایتگر تبدیل کرده است که تماشایش خسته کننده نمی شود. محسن خانجهانی در مستند «برد- برد» فیلمسازی طناز و بذله گوست. او فیلمش را در زمان برجام و مذاکرات محمد جواد ظریف و جان کری ساخته و در یک روستای ترک زبان، تاثیر این رخداد سیاسی را تعقیب کرده. فیلم خانجهانی با شوخی های بامزه ای همراه است، مثل ماجرای پیامک تبریک سال نوی رئیس جمهور و میل و اشتیاق روستاییان و اهمیتی که برای این موضوع قائلند.
فیلمساز چند موضوع را با هم روایت کرده، کم آبی در روستا بحرانی جدیست و پس از آن بیکاری جوانان و درگیری با روستای مجاور. «برد- برد» حالا و در شرایط فعلی ثبت کننده امیدهای مردم یک سرزمین است، امیدهایی که به واقعیت تبدیل نشدند، اما در یادها باقی ماندند. خانجهانی در نیمه دوم فیلمش، با فاصله گرفتن از فضای برجام و شوخی با رئیس جمهور و ظریف، تمرکزش را روی موضوع روستا و درگیریهای داخلی می گذارد، نیمه دوم فیلم به اندازه نیمه اول جذاب نیست.
اما انتهای فیلم که ظاهرا شبیه ابتدای فیلم است، روایت شخصیت اصلی نشان می دهد که او در گذر زمان و تجربه رخدادها، تغییر کرده و باورهایش دگرگون شده است. «برد- برد» در فیلیمو و «میدان بی حصار» در هاشور در دسترس علاقه مندان است.
منبع: آوش
