این قرارداد تازهترین خرید تسلیحاتی بزرگ ریاض از زمان آغاز جنگ رمضان بهشمار میرود. پیش از این واشنگتن مجوز فروش جنگندههای اف ــ ۳۵ را صرفا برای نزدیکترین متحدان خود، ازجمله چند کشور اروپایی عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و همچنین رژیم صهیونیستی، صادر کرده است.
درهمین راستا، وزارت امور خارجه ایالات متحده در بیانیهای اعلام کرد: «فروش پیشنهادی یادشده با تقویت دفاع سرزمینی و ارتقای توان همکاری عملیاتی با نیروهای آمریکایی، قابلیت عربستان سعودی را برای بازدارندگی در برابر تهدیدهای کنونی و آینده بهبود میبخشد.» دستگاه دیپلماسی واشنگتن موضوع فروش جنگندهها را به اطلاع کنگره رسانده است؛ معاملهای که برای نهاییشدن به تأیید قانونگذاران آمریکایی نیاز دارد. سیاست خارجی ریاض طی پنج دهه اخیر با وجود خریدهای تسلیحاتی چندصد میلیارد دلاری نتوانست امنیت پایدار و قدرت بازدارندگی واقعی را برای این کشور به ارمغان آورد.
اتکای صرف بر تجهیزات پیشرفته بیآنکه دستاورد راهبردی نوینی بیافریند، شکاف میان هزینهکردهای مالی و نفوذ سیاسی را فراروی ناظران آشکار ساخت. ناکامی اخیر عربستان در حمایت از عملیاتهای شورای رهبری ریاستجمهوری مستعفی و فروپاشی تدریجی جبهههای الحدیده و تعز یمن، نمادی روشن بر ناکامیهای منطقهای آلسعود بوده، همچنین سرنگونی جنگنده اف-۱۵ ریاض توسط پدافند انصارالله، ناکارآمدی تسلیحات گرانقیمت این پادشاهی را عیان کرده است.
شکست معماری دفاع سعودیعربستان کمبودی در تجهیزات متنوع نظامی ندارد بلکه ایراد اساسی، فقدان استراتژی مؤثر بهدلیل وابستگی شدید بهکمکهای اطلاعات ــ عملیاتی فرماندهی مشترک ایالاتمتحده (سنتکام) و قوای مسلح اجارهای اردنی یا مصری بهعنوان نیروی انسانی مورد نیاز است. واقعیت جنگ نامتقارن با انصارالله نشان داد که دفاع از قلمرو وسیع و زیرساختهای حیاتی در برابر تهدید دائمی از مرز جنوبی، نیازمند معماری دفاع لایهای کامل (بهویژه لایه ضدپهپاد کمارتفاع) و هماهنگی عملیاتی است که ریاض هنوز بهطور کامل محقق نکرده است.
نیروی هوایی عربستان با وجود تجهیز به مهمات هدایتشونده، بهدلیل ضعف در سامانههای شناسایی و بیم از پاسخهای تلافیجویانه، توان اجرای عملیات عمقی مؤثر علیه انصارالله را ندارد. گرچه ریاض ذخایری محدود از موشکهای کروز گرانقیمت نظیر استورم شدو را در اختیار دارد اما بهکارگیری این تجهیزات در نبردی ناهمتراز فاقد توجیه اقتصادی و راهبردی است. در بعد دفاعی نیز نیروی هوایی سعودی حتی در برپایی گشتهای رزمی هوایی جهت رهگیری پهپادهای انتحاری ناکام مانده و عملکردی ضعیفتر از کشورهای کمامکاناتی چون اوکراین نشان داده است.
این اختلال ساختاری و ناتوانی در پوشش خلأهای میدانی اثبات میکند که ریاض بدون پشتیبانی عملیاتی امارات متحده عربی توان مدیریت جنگ یمن و دستیابی به اهداف نظامی را ندارد. در نتیجه بروز چنین ضعفهای راهبردی در سطح فرماندهی، جبهههای کلیدی مانند تعز در معرض محاصره کامل قرار گرفتهاند که خود نمادی از ناکامی دکترین نظامی این کشور قلمداد میشود.
همکاری اجباری با صهیونیستهاشکست استراتژیک سعودی در جنگ تهاجمی و دفاع از تأسیسات نفتی جیزان، خط لوله شرق به غرب و انهدام آشیانههای نظامی ملک فهد همزمان با سکوت معنادار اعضای پیمان مکه، خاندان آلسعود را به دامان رژیمصهیونیستی پرتاب کرد. رژیمصهیونیستی و امارات با علم شرایط اسفناک نظامی سعودی، در اوج حملات شورای رهبری ریاستجمهوری مستعفی شبهنظامیان وابسته خود را به ترک صفوف جبهه الحدیده تشویق کرد.
استیلای کامل انصارالله بر بابالمندب، شرایط محاصره دریایی رژیم سعودی را سختتر کرد، نااطمینانی امنیتی، جذب سرمایهگذاری خارجی در پروژههای سعودی (ازجمله انرژی تجدیدپذیر و صنایع پاییندستی) را دشوارتر کرده است. در راستای همین روند، صادرات نفت ریاض در ماههای اخیر به حدود ۳٫۲ میلیون بشکه در روز کمترین سطح در حداقل ۱۳سال کاهش یافت همچنین پیشبینیها حاکی از انقباض تولید ناخالص داخلی عربستان ۳٫۱ تا ۴٫۵ درصد است.
درواقع، بدون وجود بنیه بومی نظامی و اطلاعاتی، عربستان ناچار به برقراری ارتباط مخفیانه با تلآویو شد تا از شدت شکست تجهیزات گرانقیمتش در جنوب شبهجزیره العرب بکاهد. بنابراین، بسیار بعید است که ریاض با خرید تسلیحات جدید مانند گذشته و بدون سرمایهگذاری در نقاط ضعف که برای دومینبار از سال ۲۰۱۵ هویدا میشود؛ انتظار ایجاد بازدارندگی داشته باشد. پیگیری چنین سیاستی در نهایت ریاض را به پذیرش برنامههای اماراتی ــ صهیونی در منطقه غربآسیا سوق خواهد داد، چراکه مستاجر همواره تابع تصمیمات صاحبخانه باقی میماند.
غارت ثروت شیوخ از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تصمیمسازان واشنگتن با تکیهبر «ایرانهراسی» شیر فلکه درآمدهای نفتی اعراب حاشیه جنوبی خلیجفارس بهسوی مجتمعهای نظامی ــ صنعتی چرخاندند. قبل از چراغسبز کاخسفید با فروش جنگندههای اف ــ ۳۵، وزارت امورخارجه آمریکا در نخستین روزهای سپتامبر موافقت خود را با واگذاری افزون بر ۱۰ هزار فروند بمب، شامل تسلیحات فوقالعاده ویرانگر ۲۰۰۰ پوندی، به ارزش پنج میلیارد دلار به ریاض اعلام کرد.
افزون بر این، واشنگتن طی ماه جاری توافقنامه صادرات ۶۰ دستگاه موتور تانک و تجهیزات وابسته را به ارزش ۷۵۰میلیون دلار با پادشاهی سعودی به امضا رساند. مسئولان آمریکایی پیشتر در جولای نیز معاملهای ۹۶/۱ میلیارد دلاری را جهت تجهیز ریاض به سامانههای هدایتگر برای تبدیل راکتها به تسلیحات نقطهزن نهایی ساختند. روند بازاریابی تسلیحاتی آمریکا محدود به خاندان سعودی نماند.
مقامات کاخسفید فروش رادار تمایز برد بلند یکپارچه با سامانه تاد به ارزش حدود ۴٫۵ میلیارد دلار، سامانه مقابله با پهپادهای افاس ــ لیدز به ارزش حدود ۲٫۱ میلیارد دلار، موشکهای هوابههوای آمرام و مهمات جنگندههای اف ــ۱۶ و همچنین سامانههای هدایتشونده دقیق ایپیکیدبلیواس به ارزش حدود ۱۴۸ میلیون دلار به امارات متحده را تأیید کردند.
همچنین کویت رادارهای التیایامدیاس به ارزش حدود هشت میلیارد دلار و سامانه فرماندهی نبرد یکپارچه آیبیسیاس به ارزش ۲٫۵ میلیارد دلار بههمراه گسترش موشکهای پاتریوت دریافت کرد، در حالی که قطر بسته تجدید مهمات پاتریوت شامل پیایسی ــ۳ اماسای و پیایسی ــ۲ جیایام ــ تی به ارزش حدود چهار میلیارد دلار و ۱۰هزار گلوله ایپیکیدبلیواس به ارزش حدود ۹۹۲ میلیون دلار را بهدست آورد. عمان نیز بسته پشتیبانی و نگهداری جنگندههای اف ــ۱۶ خود را به ارزش ۱۸۸ میلیون دلار دریافت کرد.
منبع: جام جم آنلاین
