در پی اقدام روز شنبه دولت سوریه در افزایش ۴۰درصدی نرخ گازوئیل و رساندن آن به ۱۷۵لیره سوریه (معادل ۱.۳۲دلار) برای هر لیتر، تظاهرکنندگان با آتشزدن لاستیک، راههای اصلی، بهویژه بزرگراه رابط میان دمشق بهعنوان پایتخت و قطب صنعتی حلب را مسدود کردند. همزمان، اعتصاب رانندگان در منطقه حسکه به خالیشدن پایانههای اتوبوسرانی و توقف کامل حملونقل مسافران انجامید. به گزارش خبرگزاری فرانسه، صدها تن روز سهشنبه در شهر قامشلی، واقع در مناطق کردنشین در شمال شرقی سوریه، دست به راهپیمایی زدند.
معترضان پلاکاردهایی با مضمونهای «نه به سیاست گرسنهسازی»، «نه به افزایش سرسامآور نرخ سوخت» و «از معیشت مردم حمایت کنید» در دست داشتند. باهدف کاهش خشم عمومی، مقامهای دولتی باموقت خواندن این افزایش قیمتها، علت آن را رشد جهانی نرخ انرژی در پی جنگ ایران و ضرورت تأمین پایدار سوخت دانستند. این مسئولان همچنین با اشاره بهعملیات تعمیر و نگهداری در پالایشگاه بانیاس بهعنوان بزرگترین پالایشگاه کشور، افت تولید داخلی را از دیگر دلایل این تصمیم برشمردند. سراب شکوفایی در سوریه پسااسدشهریور بود که جولانی رهبر سوریه پسااسد؛
همراه رئیس بانک مرکزی به یک رستوران در شهر قدیم دمشق میرود و برای پرداخت صورتحساب، ویزاکارت خود را از جیب درمیآورد؛ اقدامی نمادین از امکان تراکنشهای بینالمللی در سوریهای که حالا به لطف نزدیکی جولانی به آمریکا، از دودهه تحریمهای غرب آزاد شده و قرار است به دوره جدید اقتصادی سلام کند.
اما دو هفته نمیگذرد که به یکباره آتش ناآرامیها شهرهای سوریه از حماء، حلب، خانشیخون و معرهالنعمان در ادلب و حتی حومه دمشق را در برگرفته و تا رقه، حسکه و دیرالزو در شرق، شعله میگیرد و حتی معترضان با آتشزدن لاستیک، مسیرهای بزرگراههایی مانند بزرگراه معروف M۵ در نزدیکی معرهالنعمان را مسدود میکنند. اعتراضات به دلیل تصمیم اخیر دولت برای افزایش بهای سوخت از جمله بنزین از ۱۵۲ لیره به ۱۹۵ لیره در لیتر است؛ تصمیمی که به اعتراف خود جولانی از جنگ متحدانش یعنی آمریکا علیه ایران و البته حملات اوکراین علیه زیرساختهای انرژی روسیه ناشی میشود.
سراب شکوفایی اقتصادی سوریه فقط در بحران اخیر سوخت این کشور خلاصه نمیشود. قیمت نان در دوره جدید حکمرانی سوریه بهدلیل برچیدن نظام قدیمی یارانههای دولتی و سهمیهبندی با استفاده از کارتهای هوشمند؛ با افزایش حدود ۱۰تا ۱۲برابری از ۴۰۰لیره در دوره اسد به ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ لیره جهش داشته است. از طرفی در ماههای پایانی دوره اسد نرخ تورم از سه رقم ۱۰۰درصد به حدود نرخ دو رقمی ۴۰درصد نزدیک شده بود، روندی که نسبتا ادامه پیدا کرد اما باز رشد نرخ تورم از چندماه قبل شروع شد؛
مثلا از حدود ۵.۲۷ درصد در اردیبهشت به ۴۰ درصد در مرداد ماه میرسد، هرچند که درماه جاری کمتر شده اما جهش قیمت سوخت دوباره روند را مختل کرد. درخواست برکناری مقاماتدولت سوریه در شدیدترین موج از افزایش قیمتها پس از آغاز جنگ ایران، نرخ گاز خانگی و صنعتی را حدود ۹ درصد، بنزین ۹۵ اوکتان را با ۲۸ درصد به ۱۹۵ لیره و بنزین ۹۰ اوکتان را نیز با ۲۶ درصد رشد به ۱۸۵ لیره رساند. معترضان مسیر حرکت کاروانهای حامل نفت بهسوی پالایشگاههای بخش مرکزی سوریه را مسدود کردند و جمعی از آنان نیز خواستار برکناری وزیران انرژی و اقتصاد و نیز مدیرعامل شرکت ملی نفت را شدند.
یاسر سلیم، از اهالی حلب در گفتوگو با خبرگزاری رویترز گفت: «ما افزایش دستمزد نمیخواهیم؛ تمام خواستهمان کاهش قیمت گازوئیل و دیگر سوختهاست.» بسام العلی، یکی دیگر از معترضان حاضر در حلب با غیرقابلتحمل خواندن اوضاع خاطرنشان کرد: «گذرگاههای مرزی درآمدهای میلیوندلاری ایجاد میکنند؛
ما احداث میدانها یا مراکز خرید تازه نمیخواهیم، بلکه فقط خواهان امکان زندگی هستیم.» عماد ابورأس، راننده تاکسی ۴۴ ساله با اشاره به گلایه و اعتراض مسافران از کرایههای جدید گفت: «اکنون همگام با سوخت، قیمت سبزیجات و تمامی اقلام دیگر نیز بالا میرود.» عبدالرحمن خلیل ۵۶ ساله نیز درگفتوگو با خبرگزاری فرانسه تصمیم مسئولان در افزایش قیمتها را اقدامی «نادرست» برشمرد و تأکید کرد این تصمیم تقریبا تمامی شهروندان سوریه را تحت تأثیر قرار میدهد.
توجیه دمشق درباره گرانیعبدالحمید صلات، سخنگوی وزارت انرژی سوریه روز یکشنبه این افزایش قیمتهای جنجالی را تدبیری موقت دانست. وی علت اتخاذ این تصمیم را رشد هزینههای جهانی تأمین سوخت و وابستگی شدید سوریه به واردات عنوان کرد و از احتمال بازنگری و تعدیل نرخها در صورت تغییر شرایط خبر داد.
سوریه در حالی امسال با واردات روزانه حدود ۶۰ هزار بشکه، اتکای بالایی بهنفت خام روسیه داشته که حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه و افت تولید ناشی از آن، روند تأمین انرژی سوریه را با فشارهای فزایندهای روبهرو ساخته و مسکو را بهاعمال محدودیت بر صادرات بنزین و گازوئیل ناچار کرده است.با بازگشت کنترل میدانهای نفتی شرق سوریه به دمشق، استخراج داخلی نفت رشدی چشمگیر یافت و از حدود ۳۵ هزار بشکه در روز در سال۲۰۲۵، به حدود ۸۲ هزار بشکه در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ رسید.
با این حال، این میزان تولید همچنان فاصله زیادی با نیاز روزانه ۱۲۰تا ۱۵۰ هزار بشکهای کشور دارد و پاسخگوی مصرف داخلی نیست. طرحهای بایگانی شدهبر پایه آمارهای بانک جهانی، نزدیک به ۴۰ درصد زیرساختهای انرژی سوریه تا سال ۲۰۲۵ همچنان آسیبدیده باقیمانده بود؛ امری که حکومت جولانی را به وابستگی شدیدتر به منابع خارجی سوق داده است.
دولت جدید سوریه و نهادهای خارجی، اعم از حکومتها و شرکتهای بینالمللی، با هدف تأمین سرمایه برای بازسازی این کشور، توافقهای گوناگونی را به امضا رساندهاند که بسیاری از این طرحها روی کاغد ماندهاند و تا اجرایی شدن فرسنگها فاصله دارند.این گسست میان طرحهای کلان روی کاغذ و نیازهای روزمره، نارضایتی عمومی از حکومت را عمق بخشیده است؛ بهطوری که برخی از تحلیلگران، الگوی اقتصادی دولت را به دلیل اولویتدادن به جذب سرمایههای خارجی با آیندهای مبهم در برابر ارتقای سریع سطح زندگی مردم و سرمایهگذاری در بخشهای اشتغالزا هدف انتقاد قرار میدهند.
منبع: جام جم آنلاین
