به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، در برنامه گفتگوی ویژه خبری گفت: در جنگ اخیر، حملات مستقیم نظامی به سازمان صدا و سیما چندین برابر بیشتر از جنگ ۱۲ روزه بود.مشروح این گفتگو به شرح زیر است:
مقدمه: رهبر شهید انقلاب در متنی حکم ریاست رسانه ملی که پنج سال گذشته صادر شده از رسانه ملی به عنوان دانشگاهی برای ارتقای سطح آگاهی و معرفت عمومی و آوردگاهی برای مقابله با امواج خصمانه تحریف و تفنین و آسایشگاهی برای بهرهمندی چشم و دل همگان از جلوههای زیبایی و هنر و قرارگاهی برای پراکندن امید و نشاط در فضای عمومی کشور یاد فرموده بودند و ما امروز اگر بخواهیم عملکرد رسانه ملی را در پنج سال گذشته ارزیابی کنیم خوب بحرانهای متعدد اجتماعی و امنیتی از جمله حوادث سال هزار و چهارصد و یک، شهادت رئیسجمهور، انتخاباتی که پیش از موعد برگزار شد و جنگ تحمیلی دوم، ماجرای کودتای هجدهم و نوزدهم دیماه سال گذشته،جنگ تحمیلی سوم شهادت، رهبر معظم انقلاب و عزیزمون فرماندهان و مردم عادی که به شهادت رسیدند و انتخاب رهبری معظم و البته مبعوث شدن مردم در دفاع از ایران و انقلاب و آرمانهایش بخشی از نقاط عطفی بود که رسانه ملی در پنج سال گذشته نقشآفرینی کرده امشب افتخار میزبانی جناب آقای دکتر جبلی رئیس محترم سازمان صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران را داریم در گفتگوی ویژه خبری و پیرامون این عمل که در پنج سال گذشته صحبت خواهیم کرد.سوال: خیلی خوش آمدید به گفتگوی ویژه خبری امشب؟جبلی: بسمالله الرحمن الرحیم من هم سلام عرض میکنم خدمت شما و همکاران عزیزم در برنامه گفتگوی ویژه خبری و عرض سلام و تعظیم دارم خدمت مردم عزیزمون که دویست شب است در بعثت تاریخیشان در دفاع از کشور و میهن در صحنه حاضر هستند.سوال: امروز هم افق تحول سازمان صداوسیما برگزار شد و میدانم از صبح هم شما درگیر بودید و امشب هم که ما مصدع شما هستیم ارزیابی خودتان از عملکرد رسانه ملی به ویژه در این بحرانهایی که اشاره کردم پشت سر گذاشتیم در حوزه سرعتی در اطلاعرسانی در مدیریت افکار عمومی ارزیابی خودتان از توفیق رسانه ملی در این حوزه ها چیه؟جبلی: خب همونجور که جنابعالی هم در مقدمه برنامه اشاره کردید این پنج سال گذشته و این دوره سازمان صداوسیما پر چالش ترین و پر حادثهترین دورهای بوده که تا حالا سازمان صدا و سیما پشتسر گذاشته البته کل کشور درگیر این حوادث و چالشها بودند اما چون در حوادث و اتفاقات مهم همیشه رسانه ملی در پیشانی حوادث به عنوان دستگاه اطلاعرسانی، دستگاه فرهنگی و دستگاه مرتبط با افکار عمومی هست طبیعتاً در رخدادهای اینچنینی بار سنگینی بر دوش رسانه ملی قرار میگیرد و حوادث بسیار بزرگی اتفاق افتاد که به بخشی از آنها جنابعالی اشاره کردید.
شاید یک حادثه از این دهها حادثهای که در این پنج سال اتفاق افتاد کافی میبود که یک رسانه معمولی یک تلویزیون معمولی از پس پوشش و اطلاع رسانی و مواجهه با اون بحران بر نیاید و کمر خم بکند اما خب به لطف خداوند در این پنج سال حوادث متنوعی را را کشور پشت سر گذاشت و رسانه ملی نقش درش ایفا کرد در پوشش این حوادث و رخدادها نشان داد که آن آمادگی آن به تهیه و آمادهسازی زیرساختها و عمل به برخی از آن چه که در دستورالعملهای پیشین بود و البته مهمتر از همه اینها تاکید بر اجرای سند تحول سازمان صداوسیما از بوته این آزمون این حوادث سخت سازمان صداوسیما موفق بیرون آمد از این جهت عرض میکنم موفق بیرون آمد که ما تنوع گستردهای را در این حوادث میبینیم از حوادث داخلی، نا آرامیهای داخلی آشوبها و بلواهای سال هزار و چهارصد و یک،کودتا دیماه سال گذشته تا درگیری نظامی مستقیم با دشمن تا حوادث غیر مترقبه مثل شهادت رئیس جمهور،برگزاری انتخابات زود هنگام ریاست جمهوری و حوادث دیگهای که این تنوع را ما درش میتوانیم مشاهده بکنیم در طیف گستردهای بوده خب هر کدوم از این حوادث و رویدادها نوع خاصی و اقتضاء خاصی دارند برای مواجه شدن رسانه باهاش ما در انتخابات ریاست جمهوری سال هزار و چهارصد و سه از شهادت رئیسجمهور تا انتخاب رئیسجمهور بعدی پنجاه روز بیشتر فرصت نداشتیم.
برای اینکه رسانه را آماده بکنیم برای برگزاری انتخاب برنامههای انتخاباتی خوب جنابعالی هم در متن و بطن این برنامهها بودید از نزدیک شاهد بودید در دورههای قبلی انتخابات ریاست جمهوری رسانه ملی حداقل یکسال قبل از موعد انتخابات اقدام میکرد برای آماده سازی تهیه زیر ساختهای لازم طراحی برنامهها و دهها کار دیگهای که برای یک رویداد بسیار مهم سیاسی مثل انتخابات ریاست جمهوری باید آمادگی اش را داشته باشد خوب ما تمام این آمادهسازی ها را در فاصله حتی کمتر از پنجاه روز به خاطر اینکه خاطرتان هست ما تا زمانی که تعداد داد نامزدهای انتخابات مشخص بشود یک مدتی گذشته شاید یکی دو هفتهای گذشت تا تکلیف تعداد نامزدها مشخص شد خوب این کار بزرگی بود که انجام شد و در طراحی و آماده سازی برنامهها به نظر می رسد که رسانه ملی آزمون موفقی را پشت سر گذاشته در جنگها هم به همین ترتیب جنگ دوازده روزه در جنگ اخیر جنگ رمضان این آن چیزی بود که به اذعان همه ناظران چه در داخل کشور و چه در خارج کشور رسانه ملی تابآوری بسیار بالایی را از خودش نشان داد در جنگ دوازده روزه همکاران ما و همکاران جناب عالی خوب در زیر بمباران و موشکباران دشمن ایستادند و مقاومت کردهاند و آنتن رها نشد و شاید غیر مترقبه و غیر منتظره بود که حتی یک لحظه آنتن رسانه ملی قطع نشد.
در جنگ رمضان هم که پشت سر گذاشتیم چندین برابر بیش از آنچه که در جنگ دوازده روزه به سازمان صداوسیما حمله مستقیم نظامی شد در این جنگ اخیر حمله شد تعداد بسیار زیادی از فرستندههای سازمان صداوسیما هدف قرار گرفت و ساختمان شیشهای مجدداً هدف قرار گرفت و این بار البته با بمبهای سنگر سنگر شکن و سنگینتر و مراکز سازمان صداوسیما در برخی از استانها هدف حمله مستقیم قرار گرفتند خوب با وجود این حملات باز هم در جنگ اخیر شاهد بودیم که هیچکدام از شبکههای صدا و سیما نه شبکه خبر و نه شبکههای سیما و صدا و استانی و برون مرزی هیچکدام دچار مشکل و اختلال نشدند و کارش را حداقل اون چیزی که از نگاه مخاطب به نظر رسید این بود که تغییری در پخش برنامهها و تولید برنامه اتفاق نیفتاد اما این نبود مگر بعد از آماده سازی های گسترده و طراحیهای گسترده و در واقع تهیه زیر ساختهای لازم پدافندی برای سازمان که با پیش بینی وقوع این حوادث و پیش بینی چند لایه پدافندی برای هر کدام از این اتفاقاتی که ممکن بود برای رسانه ملی بیفتد خوب عمل شد به این پیش بینیها و برنامهریزیها و طراحیها و خوشبختانه رسانه سربلند بیرون آمد من به نمونه به این حوادث اشاره کردم که در این دوره پنج ساله مشخص شد و مسجل شد که رسانه ملی رسانهای است که مقاومت بسیار بالایی دارد در برابر بحرانها در برابر حوادث و در برابر چالشهایی که کشور باهاش روبه رو میشود و این اگر بخواهیم در یک کلام خلاصه بکنم مختصات یا ویژگی برجسته رسانه ملی را در این پنج سالی که پشت سر گذاشتیم ورزیدهتر شدن در ایستادگی و مقاومت در برابر بحرانها و چالشها و حوادث بود.سوال: در این مقاطعی که اشاره کردید حالا اگر بخواهید نقد از درون بکنیم خودانتقادی یا به تعبیر بعضی خودزنی کنیم آیا مواردی بود که مثلاً الان بهش فکر میکنید میگویید اگر اتفاق نمیافتاد بهتر بود یا شاید اگر اینطور عمل میکردیم بهتر بود تو این مقاطع اتفاقی بود که خودتان الان بهش نقد داشته باشید؟جبلی: ما هر بحرانی را که پشت سر گذاشتیم آقای خسروی سازمان صدا وسیما و همکاران من شروع شد، بلاانقطاع تا روز عاشورا و بعد از عاشورا محرم سال گذشته این جلسات ادامه پیدا کرد، جلسات روزانهای بود که بیش از یک ماه مستمرا ادامه پیدا کرد و تمام آسیبهایی که ما در جنگ ۱۲ روزه شناسایی کردیم و نقاط خلائی که وجود داشت و پیش بینیهایی که برای جنگ آینده کردیم باتوجه به تجربه جنگ ۱۲ روزه همه را پیش رو گذاشتیم و اقدامات بسیار بزرگی در فاصله بین جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان اتفاق افتاد با تلاشهای مجاهدانه و خستگی ناپذیر همکاران عزیز ما در حوزه فنی سازمان و حوزه صیانت سازمان، این جوری عرض کنم خدمت شما بعضی از توفیقات بزرگی که رقم خورد در فاصله جنگ ۱۲ روزه تا جنگ رمضان شاید در ۵۰ سال گذشته سازمان بینظیر بود و قطعا نمیشود به همه جزئیاتش اشاره کرد، اما این فاصله بسیار خوبی بود برای آسیب شناسی و ارزیابی نقاط ضعف، بعد از جنگ همین اتفاق افتاد و بلافاصله جلسات ارزیابی پوشش جنگ چه به لحاظ فنی وچه به لحاظ مدیریتی و فرآیندی و چه به لحاظ محتوایی بررسی و بازبینی و بازنگری شد و متناسب با آن برای آمادگی بیشتر تصمیم گیری شد و اقدامات خوبی هم تا الان انجام شده.اساسا نمیشود رسانه ملی و سازمان صدا و سیما نسبت به تجربههایی که پشت سر میگذارد بی تفاوت و بی توجه باشد، هر تجربهای و هر تجربه بحران و حادثه که پیش میآید یک مرحله به ورزیدهتر شدن سازمان کمک میکند.اگر چه حوادث تلخ هستند ولی از این جهت شیرین است که تجربه سازمان را بیشتر میکند برای برطرف کردن نقاط ضعف خودش ما در مواجه با بحران و حوادث تاب آوری فنی یکی از اجزاء ماموریت چندگانه رسانه ملی است.
در زمان بحران همه مردم به درستی نگاه شان به اطلاع رسانی صدا و سیماست و هم به لحاظ سرعت و کیفیت اطلاع رسانی و هم روایت اولی که بتواند به اطلاعات دست اول دسترسی داشته باشد و هم به لحاظ دسترسی به برنامههای صدا و سیما، هم تاب آوری فنی و هم تاب آوری محتوایی، با حوادثی که پشت سر هم اتفاق میافتد چه نوع برخوردی داشته باشیم.
حادثه بسیار تلخ وفاجعه شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی اتفاق افتاد رسانه ملی در مقطعی که رهبری انقلاب اسلامی، رهبری معظم به شهادت رسیدند و رهبری جدید هم هنوز انتخاب نشدند، آن فاصله زمانی سوال بسیار مهمی که رسانه ملی ماموریتش چیست و وظیفه اش چیست و چه باید میکرد، در ارتباط با پوشش حوادث، حضور گسترده مردم در صحنه تجمعات شبانه و رویدادهایی که پیش بینی میشد در روزهای آتی که اتفاق میافتد و تهدیدهایی که دشمن میکرد همه اینها باید مدنظر برنامه ریزان و برنامه سازان صدا و سیما قرار میگرفتند و به صورت هماهنگ و منسجم و یکپارچه تصمیم گیری و برنامه ریزی میشد که تلاش شد در هر کدام از این حوادثی که پشت سرگذاشتیم با استفاده از تجارب قبلی ظرفیت جدیدی ایجاد کنیم برای بهتر عمل کردن و کیفیت دادن به برنامههای صدا و سیما برای پوشش آن رویداد.
سوال: این تاب آوری الان در شیوه فعالیت صدا و سیما تغییرات جدی ایجاد کرده و الان ارزیابی شما از این میزان تاب آوری در برابر تهدیدات احتمالی چیست؟
جبلی: هر حادثهای که ما پشت سر گذاشتیم، ما حادثه بلوا و ناآرامی ۴۰۱ را پشت سرگذاشتیم، آن جا آسیبهای خودمان و نقاط ضعف و خلاء خودمان هم در حوزه زیرساختی و هم محتوایی بررسی کردیم و ان شاءالله هیچ وقت حوادث این چنینی در کشور اتفاق نیافتد، اما خودمان آماده کردیم که اگر دوباره اتفاق افتاد چگونه عمل کنیم، مثلا دسترسی ما به نهادهای مسئولی که مسئول انتشار اطلاعات به موقع و سریع و دقیقی هستند، حادثه ۴۰۱ اتفاقات تلخ سال ۱۴۰۱ این بود که این ارتباط نزدیک به نهادهایی که مسئول اطلاع رسانی سریع و فوری و دقیق بودند و رسانهها از جمله رسانه ملی به میزان کافی نبود، این تجربهای شد که ما بعد از آن حادثه تلاش کردیم که سازوکاری را تعریف کنیم که بین رسانه ملی و دستگاههای مسئولی که اطلاعات در اختیار آن هاست، ارتباط منظمتر و به موقع تری اتفاق بیافتد و شکل بگیرد.یا درجنگهایی که پشت سرگذاشتیم به همین ترتیب، در عملیاتهای وعده صادق یک و دو که با رژیم درگیر شدیم در سال ۴۰۳ در بهار سال ۱۴۰۳ و قبل از شهادت رئیس جمهور وعده صادق یک را ما شاهد بودیم و در آذرماه وعده صادق ۲ بود، ارتباط بسیار نزدیکی بین رسانه ملی و نیروهای مسلح و سپاه وجود داشت که به محض این که عملیاتی توسط سپاه عزیز پاسداران اتفاق میافتاد بلافاصله و شاید در چند دقیقه اطلاع رسانی مستقیم و رابطه مستقیم ارتباطی بین رسانه ملی و نیروهای مسلح برقرار بود و در جنگ اخیر هم تقویت شد و این باعث شد که ما هم نسبت به روایت اول و هم نسبت به کسب اطلاعات دقیق و اطلاع رسانی آن اطلاعات دقیق به مردم عزیز جلوتر باشیم نسبت به حوادثی که در سال ۱۴۰۳ به وجود افتاد و اتفاق افتاد وعده صادق یک و دو، ما در هر مرحلهای ضعفها و خلاءهایی داشتیم، اما این ضعفها و خلاءها و نقاط نارساییهایی که در عملکرد رسانه ملی وجود داشته هر کدام از اینها الگو و سرمشقی شد که ما برای مرحله بعد خودمان را آمادهتر کنیم.
الان آمادگی رسانه ملی برای مواجه با بحرانهایی مثل آن چیزی که اتفاق افتاد و شاهد بودیم حوادث تلخ اعم از بلواهای داخلی یا جنگهای مستقیم با دشمن خارجی الان به مراتب بیشتر از جنگ رمضان و بیشتر از حوادث سال گذشته است.
آشناست با ذائقه مخاطب، چون خودش را دارد روایت میکند مردم ایران را دارد روایت میکند باورها، فرهنگها اعتقادات و بوم مردم ایران را دارد بهش توجه میکند حالا چه هویت دینی چه هویت فرهنگی چه هویت منطقهای و چه هویت تاریخی و تمدنی اینها به ذائقه مخاطب نزدیک است و اگر در قالبهای خوب ریخته بشود میتواند مورد توجه مخاطب قرار بگیرد لذا این تحول در برنامهسازی اساساً تبدیل شد به یک رویه گونههای مختلف میخواستم عرض کنم ما بعد از این دریافت عمومی بین همکارانمان و عزیزان برنامه ساز به این نتیجه رسیدیم که حالا برای غنی سازی این دریافت تغییراتی هم در ساختار ایجاد بکنیم خوب مجموعههای نمایشی را ما محول کردیم به حوزه سیما فیلم به جای جنگ به صورت متفرقه و پراکنده در شبکهها تولید بشود و هفت گذاری مشخصی به صورت پیوسته و یکپارچه در تولیدات مجموعه نمایشی به چشم نخورد ما اینها را متمرکز کردیم در سیما فیلم تمام داستانها مجموعههای نمایشی و سریالها در قالب دفتر فیلمنامه تجمیع شد به چه دلیل؟
به دلیل اینکه بسیاری از مواقع سریالهایی با هزینههای خیلی گزاف تولید میشد شاید حتی خود ما خود مدیر مربوطه نمیدانست که آخرین داستان به کجا منتهی میشود آخرین داستان چی میشود یعنی هزینههای سنگینی میشد، اما انتهای داستان مشخص نبود داستان اساساً و فیلمنامه مشخص نبود ما در دفتر فیلمنامه این را مقرر کردیم که هیچ داستانی تا زمانی که ابتدا و انتهایش و بازخورد و برآیند مورد توقعی که ازش میرود به دست نیاید ما شروع به تولید نکنیم این نتیجهاش را شما الان دارید در همین شبها دارید میبینید ما الان همزمان نه تا مجموعه نمایشی در سه تا شبکه به نمایش در میآید هم در شبکه یک هم در شبکه دو و هم در شبکه سه تنوع ژانری و تنوع گونهای را که شما در این مجموعه دارید مشاهده میکنید نشان میدهد که این تجربه به نظر میرسد که تجربه قابل توجه و موفق بوده علاوه بر اون گونههای برنامهسازی که شاید کمتر بهش توجه شده بود در مرکزی به نام سیمرغ به متمرکز کردیم و برنامههای خوبی را مثل آقای قاضی که شما دارید میبینید در شبکه دو تولیدات مرکز سیمرغ ماست یا ما احساس میکردیم که برنامههای کوتاه باتوجه به اینکه ذائقه مخاطب به ویژه نسل جوان دیگر شرط تحمل برنامههای طولانی مدت خسته کننده را نداشته باشد و در رسانههای مدرن امروز در دنیا محتوایی بسیار کوتاه به شدت مورد اقبال نسل جوان قرار میگرفت ما مرکزی را ایجاد کردیم به نام مرکز تولیدات برنامههای کوتاه تولیدات کوتاه سیما تحت عنوان تاک که بسیاری از میان برنامههای کوتاه تحت عنوان حالا به اصطلاح یا نماهنگ یا اینفوگرافی یا مواردی که در چند دقیقه خلاصه میشود یا هدف اطلاعرسانی دارد یا فرهنگ سازی در یا اهداف دیگر و معرفی یک دستاورد در این قالب تولید میشود و حجم گستردهای از محتوای تولیدی که الان بر روی آنتن شبکههای مختلف هست محصولات همین چند تا ساختاری است که خدمتتان عرض کردم برای غنی سازی محتوای کودک و نوجوان بر عکس اونچه که در سیما عمل کردیم در کودک و نوجوان تولید و پخش را یکی کردیم باهم دیگر یعنی مرکز کودک و نوجوان اساساً تاسیس شد برای غنی سازی محتوای بسیار مهمی که قرار است در اختیار به کودکان و نوجوانان قرار بگیرد میخواهم عرض بکنم که همزمان با این سیر برنامهسازی و کسب تجربه در این پنج سال مطابق با سند تحول تلاش کردیم که ساختارهای مناسب را هم ایجاد بکنیم و ساختارهای فرعی یا غیرمفید را ما اینها ر حذف کنیم و این کار هم انجام شد در هر حال تلاش ما این بود که هم در حوزه برنامهسازی هم در حوزه رویکرد هم در حوزه سازوکار منطبق با اهدافی که در سند تحول بیان شده بود عمل بکنیم به سه دسته تقسیم کردیم تحول محتوایی، تحول رویکردی و تحول سازکاری.
سوال: و یک رویکردی هم شما در حوزه دعوت از میهمانان، تنوع از حضور چهرهها و شخصیتها داشتید تحت عنوان رویکرد خط سبزی به جای خط قرمز چه قدر بنظرتان این رویکرد موفق عمل کرده در رسانه ملی؟
جبلی: ما در این پنج سال تجربههای درخشانی را داشتهایم در موضوع تضارب افکار و دیدگاهها و البته این یکی از مصادیق رویکرد خط سبزی است شاید دقیقترین باشد که اگر ما بخواهیم خط سبز یعنی چه، خط قرمز یعنی محدودههایی که بهش وارد نمیشویم، اما خط سبز یعنی محدودههایی که تا الان باید وارد میشدیم و نشدیم بسیاری از حوزههایی که ما میتوانستیم و نقطه امتیاز ما بود و نقطه قوت ما بود و میتوانستیم واردش بشویم نشده بودیم تا الان نمونه اش حوزه روستا، حوزه مناطق مختلف کشور که مثال زدم ایران جان را آقای خسروی ما سال هزار و چهارصد وقتی راهپیمایی بیست و دو بهمن روستاها را قبل از راهپیمایی تهران و قبل از راهپیمایی شهرهای بزرگ پخش کردیم از صدا و سیما هم فکر کردند یه اتفاق عجیب غریب افتاده شاید بعضی سؤال کردند که مگر در روستاها راهپیمایی برگزار میشود اساساً مگر ما این همه روستاهای ما محل برگزاری راهپیماییهای متفاوت و متنوع است یعنی نگاه هموطنان ما به روستا بهعنوان یک واقعیتی که واقعیت مولد، واقعیتی که اقتصاد کشور و فرهنگ کشور را و روابط سالم انسانی را ریشهدار کرده در خودش بود اطلاع شاید نداشتند این خط سبزی بود که ما تا حالا واردش نشده بودیم و بر اساس رویکردهای خط قرمزی نزدیک خط سبزها هم نشده بودیم یکی از مصادیقش همینی که شما فرمودید خوب ما در برنامههای پر مخاطبی مثل شیوه مثل جام جم مثل برنامههای گفتگویی و چالشی و مناظرهای سعی کردیم این تضارب افکار و آرا را به منصه ظهور برسانیم ما یکی از اتفاقاتی که افتاد و خیلی هم شاید از همکاران ما به ما خرده میگرفتند ما کسانی که نقد مستقیم به رسانه ملی داشتند در برنامه زنده جامجم در سه چهار فصل تا قبل از جنگ پخش میشد این برنامه ما روی آنتن آوردیم، دهها منتقد جدی صداوسیما بر روی آنتن زنده صداوسیما اومدند و نظراتشان را و نقدهای بسیار تند خودشان را مطرح کردند و این را حق منتقدین میدانستیم که بیایند و صحبت بکنند شما خودتان شاهد بودید در برنامههای انتخابات ریاست جمهوری، برنامههای میزگردهای تخصصی بهگونهای بود که شاید سؤالات بسیار صریح و روشن و خلاقانهای در آنجا مطرح میشد و مورد استقبال نامزدهای محترم و کارشناسهایی که در این برنامهها شرکت میکردند قرار گرفت.
لذا رویکردمان در این پنج سال اگرچه فکر میکنیم ما هنوز همه راه را طی نکردیم راه درازی پیش را داریم برای که بتوانیم تقویت کنیم این رویکرد را این بوده که رسانه ملی متعلق به همه است اصحاب دیدگاههای مختلف، رویکردهای مختلف، اعتقادات مختلف باید بیایند ما میبینید این شبها در بعضی از برنامههای شاید در شبکه خبر خود شما این برنامه موفق به وقت ایران را میبینید دیدگاههای مختلف کارشناسان مختلف موافق مخالف میآیند بحثهای بسیار جدی مطرح میشود و اساساً ما حق مخاطبین میدانیم که از دیدگاههای مختلف بهرهمند بشوند و مطلع شوند.
سوال: ولی با وجود این توضیحاتی که جناب عالی فرمودید و این رویکرد خط سبزی که به عنوان یک سیاست و راهبرد در رسانه ملی مطرح شده همچنان هستند کسانی که منتقدند و توقع شان این هستش که باید تنوع بیشتری از حضور چهرهها با گرایشهای به ویژه مختلف سیاسی در رسانه ملی حرفشان گفته بشود مطلب شان اینجا مطرح بشود همچنان این نقد را به رسانه ملی مطرح میکنند به نظر شما این بیشتر ناشی از در نظر گرفتن یک ظرفیت درست رسانه ملی است و یا فکر میکنید نه اساساً بحث، بحث رسانه نیست حالا شیطنت سیاسی، تقابل با رسانه ملی است این را شما در چه قالبی تفسیر میکنید؟
جبلی: ساختمان شیشهای هدف قرار گرفت و الان ازش استفاده نمیشود، اما نماد ساختمان شیشهای زنده است کل صداوسیما یک ساختمان شیشهای است یعنی هر آنچه که به فعالیتهای رسانه ملی مربوط میشود روی آنتن و در معرض دید و قضاوت همگان قرار دارد هیچ سیاستی نیست، هیچ طراحی نیست هیچ برنامهریزی نیست که همکاران ما در حوزه سیاستگذاری و برنامهریزی طراحی بکنند و به فاصله چند ساعت یا چند روز روی آنتن نیاید یعنی همه دارند مشاهده میکنند اون چیزی که را آنتن داریم میبینیم نتیجه سیاستگذاریها برنامهریزیهایی که که دارد در حوزههای سیاستگذاری اتفاق میافتد این را عرض کردم که بگویم رسانه ملی یک اتاق شیشهای در معرض دید و نقد و قضاوت بالقوه نود میلیون نفر هموطن ایرانی است حالا نود میلیون جمعیت کشور کمتر است عرض کردم بالقوه؛
یعنی هر ایرانی هر شهروندی هر هموطنی میتواند ببیند برنامهها را و نسبت بهش نظر خودش را داشته باشد انتقاد داشته باشند حمایت کند، تشکر کند ضمن اینکه ما حوزه روابط عمومی شبانهروز در حال دریافت نظرات مردم است از طرق مختلف، برخی از انتقادات واقعاً انتقادات بسیار دقیق و بجا و ضروری که ما ازش استفاده میکنیم و اینها را جمع آوری میکنیم بررسی میکنیم اساساً رسانه صدا و سیما، رسانه ملی به عنوان بزرگترین شاید رسانه کشور دستگاهی است که برای مخاطب توده و مخاطب گسترده نیاز به این تعامل دارد نیاز به این رفت و برگشت دارد اگر این بازخورد گیری اتفاق نیفتد اصلاً چرخه ارتباطی شکل نمیگیرد چرخه ارتباطی بین ما به عنوان رسانه و تولیدکننده محتوا و پیام و مخاطب به عنوان گیرنده پیام زمانی تکمیل میشود که ما پیام مخاطبمان را هم بگیریم.
این خط واحد نباشد یک چرخه باشد و یک دایره باشد و بازخوردهایی که ما از مخاطب میگیریم تاثیر بگذارد بر روی برنامهسازیهای آیندهمان در این چرخه پس ما نیاز داریم به گرفتن بازخورد این بازخورد در قالب انتقاد در قالب پیشنهاد در قالب تشکل و در هر قالبی میتواند باشد، لذا بسیاری از انتقادات ما به شدت نیاز دارد من عرض میکنم مثل نان شب است برای ما انتقادهایی که به صدا و سیما از بخشی از این انتقادات را که ما واقعاً از جان دل پذیرا هستیم و میپذیریم و تاثیر میدهیم بر روی برنامه سازیهایمان برخی از انتقادات شاید مبنای علمی دقیق و روشنی نداشته باشد ما میشنویم و بهش هم توجه میکنیم، اما سعی میکنیم برای آن دسته از منتقدینی که بر اساس اینکه اطلاعاتشان کم است یا اطلاعات ناقصی دارند ما آن دسته از منتقدین را برایشان سعی میکنیم که این روشنسازی و شفاف سازی را انجام بدهیم نه اینکه توجه نمیکنیم به نظراتشان، اما میخواهیم آنها را هم ما نسبت به عملکرد خودمان آگاه کنیم به چه دلیل ما این عملکرد مشخص را داریم بعضی از انتقادات نه بعضی از انتقادات به نظر میرسد که نه مبنای منصفانه دارد و نه مبنای مبتنی بر اصول علمی مثال میزنم خدمت شما ما بارها و بارها در مورد میزان مخاطب رسانه ملی توضیح دادهایم حتی من به خبرنگاران عزیز هم عرض کردم و گفتم که هر پژوهشگری هر موسسهای افکارسنجی هر خبرنگاری و هر فعال رسانهای نسبت به آنچه که مرکز تحقیقات صدا و سیما با سابقه درخشان ۶۰ ساله نظرسنجی در کشور تردید دارد میتواند بیاید از نزدیک فرایند نظرسنجی مرکز تحقیقات ما را مشاهده کند تمام قواعد و فرمولها و اجرای روشهای نظرسنجی را از نزدیک بیاید ببیند هر اشکالی که به نظرش رسید بیاید اعلام کند که ما روش را تغییر بدهیم موسسات نظرسنجی همکار ما آمدهاند جلسات مشترک وجود دارد و بسیاری از مواقع هم آمار ما خیلی نزدیک است به همدیگر، چون یک روش علمی را داریم دنبال میکنیم، اما مشاهده میکنیم که برخی از جهات سیاسی یا رسانهای و یا به هر ترتیب اصرار دارند بر اینکه رسانه ملی مخاطبش بسیار کم است و یا مخاطب ندارد برای ما خیلی خبر مهمی است که ما مخاطب نداشته باشیم لذا برای ما اهمیت دارد که ببینیم دیدگاههای علمی که در مورد مخاطب صدا و سیما است چیست و بر اساس چه مبنای علمی است وقتی بررسی میکنیم بسیاری از اینها میبینیم مبنای علمی و حتی توجه به شیوههای نظرسنجی مرکز تحقیقات ما نه تنها ندارند بلکه اصرار دارند بر اثبات اینکه رسانه ملی بیمخاطب است یا رسانه ملی مرجعیت ندارد در شبیه این موارد ما فکر میکنیم که دیگر انگیزه اصرار بر همچین مواردی نه انگیزه اصلاح است و نه انگیزه اطلاع یافتن از فعالیتهای صدا و سیما ما اینها را میبینیم و توجه هم بهش میکنیم و منتها درک میکنیم که پشت این نقدهای شاید غیرمنصفانه چیست در عین حال ما تمام نقدها را حتی تندترین منتقدان نسبت به صدا و سیما نقدهای همه اینها در سازمان جمع آوری میشود مطالعه میشود بررسی میشود حتی اگر یک نکته مفید هم برای اینکه تاثیر بگذارد در کیفیت برنامههای ما اگر در آن دیده شود حتماً تاثیر داده میشود و بارها هم ما این را اعلام کردهایم ما به همان اندازه به نظارت دستگاههای نظارتی نیاز داریم مثل مرکز شورای نظارت بر سازمان صدا و سیما مثل دستگاههای نظارتی دیگر مثل مجلس شورای اسلامی که به گرفتن بازخورد و به گرفتن نقد منتقدین نیاز داریم.
سوال: و شما چه میزان برای ذائقه سنجی مخاطب و نیاز مخاطب از فضای مجازی از سکوهای مختلف از روشهای نوینی که وجود دارد بهره میگیرید از کجا به صورت جدی متوجه ذائقه و علاقهمندی مخاطب میشوید؟
جبلی: به صورت طبیعی بسیاری از محتواهای تولید شده در برنامههای صدا و سیما در فضای مجازی هم منتشر میشود به ویژه اینکه در این دوره توجه ویژهای شد به امتداد حضور صدا و سیما در فضای مجازی و بر روی سکوهای مختلفی که در فضای مجازی فعالیت میکنند ما البته سکوی وابسته به سازمان که تلوبیون است در این ۵ سال رشد بسیار قابل توجهی داشت و میزان استفاده و ضریب نفوذ تلوبیون در برخی از مقاطع برخی از مواقع حتی نزدیک به ۹۰ درصد رسیده و ترافیک بسیار خوبی را در فضای مجازی تولید کرد منتها ما فقط تلوبیون را که مختص صدا و سیما است را مدنظر نداریم ما هر آنچه که محتواهای صدا و سیما باشد و در شبکههای مختلف اجتماعی در سکوهای مختلف فضای مجازی منتشر شود و مورد قضاوت قرار بگیرد واکنشهای مخاطبین نسبت به آن در درجه اول برنامهسازان ما، چون نیازمندترین قشر به اینکه نظر مخاطب را بسنجد خود برنامه ساز است که میخواهد ببیند این تولیدی که کرده این محتوایی که تولید کرده این برنامهای که تولید شده به چه میزان مورد توجه مخاطب قرار گرفته یا نگرفته در درجه اول برنامه سازان ما و البته مدیران ما و تصمیم گیران ما و سیاستگذاران در سازمان از روشهای متنوعی که در فضای مجازی هم معمول است و در همه رسانهها استفاده میشود استفاده میکنند منتها همانطور که عرض کردم ما ادعا نمیکنیم که به نقطه کمال رسیدهایم هم در دریافت نظر مخاطبان ما همچنان راضی نیستیم از میزان تعاملی که به شکل یک رسانه واقعی تعاملی در دریافت نظر مخاطب ما بعضی از کارها را انجام دادیم ولی هنوز راضی نیستیم انتظار اینکه در لحظه مخاطب ما بتواند با برنامه صحبت کند بتواند نظرش را بیان کند بتواند واکنش را نشان بدهد داریم همچنان از برنامه سازانمان که این تعامل را با مخاطب نزدیکتر شود تا بتوانیم سریعتر و فوریتر و دقیقتر به بازخوردها دسترسی پیدا کنیم.
سوال: ایدهای است که مطرح میکند که الان ساخت سریال و یا برنامه تلویزیونی نمیتواند مخاطب فراگیر را به سمت خودش جذب کند چقدر با این موافق هستید و فکر میکنید اگر چنین چیزی واقعیت دارد این بیشتر به محتواهای تولید شده مربوط است و یا اساسا ذائقه مخاطب تغییر کرده؟
جبلی: البته تردیدی در این نیست که ذائقه مخاطب نه فقط در ایران که در همه جهان تغییر کرده نسل جوان ما نسل نوجوان ما اساساً با فضای مجازی و اینترنت متولد میشود و رشد میکند و شبکههای اجتماعی سکوهای فضای مجازی دائماً در اختیارش است و دائماً دارد با او زیست میکند و زندگی میکند طبیعی است که ذائقه مصرف رسانهای در نسل جوان و نسل جدید بیشتر به سمت استفاده از محتوا در فضای مجازی است و یک نوع سبک زندگی خاصی را هم در بین این نسل به وجود آورده عرض میکنم نه فقط در ایران در همه جای دنیا اینطور است در کشور ما هم همینطور است، اما اینکه آیا محتوای سرگرمی مورد توجه و مورد علاقه مخاطب نیست خیر این نتیجه را هیچ جای دنیا در هیچ تلویزیون دنیا این نتیجه را اینکه ما چه جوری بسازیم و با چه داستانی و با چه جذابیتهایی و با چه فرمی و چه شکلی حتی با چه شکل انتشاری با چه شکل توزیعی همه اینها تاثیر دارد در اینکه مخاطب به آن برنامه به آن مجموعه به آن داستان به آن قصه توجه کند یا نکند ولی یک تغییری اخیرا ما در پخش سریالهایمان شاهد هستید ما سابق سریالی را که شروع میکردیم هر شب پخش میکردیم تا تمام شود این سریال اگر به هر دلیل به دلیل اشتغالات به دلیل اینکه یک مخاطبی که دنبال میکند این سریال را یک شبش را از دست بدهد دو شب آن را از دست بدهد دیگر رابطهاش قطع میشود با آن داستان دیگر دنبال نمیکند ما تجربه جدیدی را الان در حال اجرا داریم و آن هم این است که سریالهای در طول هفته به صورت یک روز در میان پخش میشود یعنی روزهای فرد یک سریال و روزهای زوج هم یک سریال و مجموعه نمایشی که سریالهایی که ویژگی پخش یک بار در هفته را دارند روزهای جمعه پخش میشود این یک شیوه جدید و یک روش جدید است در نحوه انتشار محتوا در شکل تولید و فرم و قالب تولید هم تغییراتی به وجود آمده تا حدودی ما شاهدش هستیم در قالبهای برنامهسازی در قالبهای تولید محتوا و نمایشی و سرگرمی شاهدش هستیم و البته داستانها داستانها بسیار بسیار مهم هستند شاید مهمترین عنصر در جذابیت یک کار نمایشی و سریالها داستانهایشان هستند هر چقدر این داستانها به نظر ما به زندگی مخاطب به هویت مخاطب به تجربه زیستی مخاطب و به بوم مخاطب نزدیکتر شود مورد توجه بیشتری قرار میگیرد ما همه این عناصر را در تولید برنامههای به ویژه سرگرمی همکاران ما در سیما مد نظر دارند و دائماً هم البته روشهای روز دنیا را بهش توجه میکنند من مثال میزنم شما این شبها شاهد بعضی از برنامههای سرگرمی در بعضی از شبکههای ما هستید که ما انکار نمیکنیم که الگوی خارجی این برنامه وجود داشته منتها وقتی این الگوی خارجی این برنامهای که در جوامع غیر ایرانی تولید شده میآید با بوم ما با عادتهای ما با ذائقه فرهنگی ما آمیخته میشود میبینیم که کاملاً مورد توجه مخاطب قرار میگیرد دیگر به عنوان یک برنامه بیگانه با شکل و قالب بیگانه بهش توجه نمیشود حالا من مثال زیاد میتوانم بزنم از این نوع برنامهها که اینها ما الگو را شاید از یک برنامه دیگر با زیست غیر ایرانی تجربه کنیم و بگیریم، اما تزریق میکنیم در آن و اشراف میکنیم در آن با عناصر بومی و هویتی ایرانی.
سوال: یکی از نقدهایی که به رسانه ملی وارد میکنند این است که رسانه ملی راجع به مشکلات مردم صحبت میکند برخی از اتفاقات و وقایع جامعه را درحال تکمیل…
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
