رویداد۲۴ | حوثیها هفته گذشته شهرهای ساحلی «مُخا» و «ذباب» را تصرف کردند و همچنین کنترل جزیره «پریم» را به دست گرفتند؛ اقدامی که سلطه آنها بر تنگه بابالمندب، دروازه ورودی دریای سرخ که به «دروازه اشکها» معروف است، را تثبیت کرد. دنیس سیترینوویچ، کارشناس ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و تحلیلگر سابق اطلاعات نظامی اسرائیل، در این باره گفت وگویی با واشنگتن پست کرده و می گوید: «این یک دستاورد راهبردی بزرگ و تقریباً بیسابقه برای ایران و حوثیهاست.
دقیقاً در زمانی که تهران تلاش میکند هزینه اقتصادی رویارویی خود با آمریکا را افزایش دهد، پیشروی حوثیها اهرم فشار بسیار بزرگی در اختیار ایران قرار میدهد.» این رسانه آمریکایی در ادامه گزارش خود نوشت: بر اساس آمارهای سازمان ملل، حدود ۸.۷ درصد تجارت دریایی جهان از تنگه بابالمندب عبور میکند و این مسیر یکی از مهمترین گلوگاههای حملونقل دریایی جهان است. حدود ۲۰ درصد حمل خودرو و کانتینرهای جهان، ۱۵ درصد فرآوردههای نفتی و ۱۳ درصد نفت خام از این مسیر عبور میکند.
این تنگه که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند، در باریکترین نقطه حدود ۱۸ مایل عرض دارد. در غرب آن جیبوتی و اریتره و در شرق آن یمن قرار گرفتهاند. جزیره پریم بهصورت طبیعی این تنگه را به دو مسیر عبور تقسیم میکند. کشتیهایی که از این منطقه عبور میکنند حامل مواد خام، کالاهای صنعتی و انرژی هستند؛ بنابراین هر اختلالی در این گلوگاه میتواند پیامدهای جهانی داشته باشد. عربستان سعودی که متحد کلیدی آمریکا در منطقه است و از یک سو دریای سرخ و از سوی دیگر خلیج فارس را در اختیار دارد، اکنون عملاً در مرکز این بحران قرار گرفته است.
اکنون تهدید کنترل همزمان دو تنگه هرمز و بابالمندب توسط نیروهای مورد حمایت ایران، میتواند به تهران اجازه دهد از چند جبهه فشار خود علیه واشنگتن را افزایش دهد. این رسانه میگوید: جنگ پرهزینه و نامحبوب ایران و افزایش قیمت انرژی، فشار فزایندهای بر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و متحدان جمهوریخواه او در کنگره، تنها کمتر از دو ماه مانده به انتخابات میاندورهای، وارد کرده است.
ترامپ هفته گذشته ایران را متهم کرد که تلاش میکند بر انتخابات میاندورهای آمریکا تأثیر بگذارد و پذیرفت که تا پیش از انتخابات نمیتواند به جنگ ششماهه پایان دهد یا قیمت سوخت را کاهش دهد. با پیشروی حوثیها، قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد و همچنان در این سطح باقی مانده است؛ بالاترین رقم از ماه مه تاکنون. یک مقام یمنی از دولت رسمی مورد حمایت عربستان، که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به واشنگتنپست گفت: «جمعه اولین روزی بود که ایران واقعاً شروع به پیروزی در جنگ کرد.» حوثیها؛ یک اهرم تازه برای ایران
بیشتر بخوانید: رقصیدن بر سر مارها؛ یمن چگونه ویران شد؟ | شماره اول؛ سیر نزولی یک ملت از عربستان خوشبخت به دولت فروپاشیده رقصیدن بر سر مارها؛ یمن چگونه ویران شد؟ | شماره دو؛ حوثیها چگونه متولد شدند؟
روز شنبه ترامپ لحنی مصالحهجویانهتر اتخاذ کرد و به خبرنگاران گفت: «حوثیها با ما تماس گرفتند» و «آنها نمیخواهند با ما بجنگند.» او گفت: «آنها ترجیح میدهند ما درگیر این موضوع نباشیم. آنها اجازه میدهند بیشتر کشتیها عبور کنند.» واشنگتن پست نوشت: همزمان، ایران ظاهراً نفوذ منطقهای خود را با حمله پهپادی از خاک عراق افزایش داده است؛ حملهای که احتمالاً توسط گروههای شبهنظامی مورد حمایت ایران انجام شده و خط لوله نفتی شرق–غرب عربستان را هدف قرار داده است.
این خط لوله روزانه تا ۷ میلیون بشکه نفت را به سمت دریای سرخ منتقل میکرد و حمله به آن فشار بیشتری بر عرضه جهانی انرژی وارد کرد. مجموع این تحولات نشاندهنده سطحی از هماهنگی میان نیروهای وابسته به ایران در یک مقطع حساس است؛ زمانی که تهران تلاش میکند پس از تحریمهای گسترده دولت ترامپ علیه اقتصاد ایران و حضور نظامی آمریکا برای اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز، دوباره اهرم فشار خود را بازسازی کند.
راب هاوورث، تحلیلگر بانک آمریکایی به واشنگتن پست می گوید: «این حمله پهپادی نشان میدهد که منابع انرژی، چه از طریق دریا و چه از طریق خطوط لوله، بهشدت آسیبپذیر هستند.» در حال حاضر مشخص نیست که آیا حوثیها از دستاوردهای سرزمینی خود برای ایجاد یک محاصره گسترده استفاده خواهند کرد یا واکنش ترامپ چه خواهد بود. یک عملیات نظامی بزرگ آمریکا برای بازگشایی بابالمندب یا تعطیلی طولانیمدت خط لوله شرق–غرب عربستان میتواند قیمت نفت را «بسیار بالاتر از سطح فعلی» ببرد. آیا ایران دو تنگه راهبردی را در اختیار میگیرد؟
بیشتر بخوانید: از هرمز تا بابالمندب؛ گسترش جبهههای تنش در منطقه | ایران و متحدانش در حال تغییر نقشه فشار؟
حوثیها در ماه ژوئیه نیز تهدید کرده بودند دسترسی کشتیهای عربستان سعودی به دریای سرخ را مسدود خواهند کرد؛ همزمان شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق نیز تلاش کردند خط لوله نفت عربستان را هدف قرار دهند. سیما شاین، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و رئیس سابق بخش تحلیل موساد به واشنگتن پست گفت ایران از فرصت پیش از انتخابات آمریکا استفاده میکند تا قیمت نفت را بالا ببرد و با یک عملیات چندلایه، فشار بیشتری بر ترامپ وارد کند.
او گفت: «هماهنگی میان ایران، شبهنظامیان عراقی و حوثیها اکنون بسیار بیشتر شده است.» به گفته او، حتی اگر خط لوله شرق–غرب عربستان دوباره فعال شود، حوثیها همچنان میتوانند با استقرار پهپادها و تجهیزات توپخانهای در نزدیکی سواحل بابالمندب، تهدیدی برای نفتکشها باقی بمانند. تهدیدی فراتر از یمن تحلیلگران میگویند هنوز مشخص نیست تحولات اخیر چه اثری بر بازار نفت خواهد داشت. عربستان روز جمعه اعلام کرد خط لوله را بسته است و دولت عراق نیز تحقیقاتی را آغاز کرده است.
این حمله پیامی ارسال کرد که خطوط لوله انرژی در منطقه، چه فعلی و چه آینده، میتوانند هدف قرار گیرند. کشورهای صادرکننده نفت خلیج فارس اکنون طرحهایی برای ساخت مسیرهای جایگزین دارند؛ از جمله خطوط لولهای که از امارات، عراق و سوریه عبور کنند تا وابستگی به این گلوگاهها کاهش یابد. عبدالله الجنید، تحلیلگر ژئوپلیتیک بحرینی هم در گفت وگو با واشنگتن گفت احتمال آغاز دوباره یک عملیات گسترده آمریکا علیه حوثیها کم است. او گفت: «نیروی دریایی آمریکا در حال حاضر بیش از حد درگیر است و منابع کافی برای مقابله همزمان با تهدیدهای ایران و یمن ندارد.
کشورهای منطقه باید مسئولیت بیشتری بر عهده بگیرند.» بابالمندب آنقدر اهمیت دارد که قدرتهای جهانی در گذشته برای حفظ امنیت آن همکاری کردهاند. آمریکا، فرانسه، ژاپن و ایتالیا همگی پایگاههای دریایی در جیبوتی، در نزدیکی این تنگه، دارند و چین نیز در سال ۲۰۱۷ نخستین پایگاه نظامی خارجی خود را در همین کشور ایجاد کرد. اگر حوثیها محاصره کشتیها در این تنگه را گسترش دهند، کشتیهای تجاری میان اروپا و آسیا دیگر قادر به استفاده از کانال سوئز نخواهند بود و مجبور میشوند مسیر طولانی اطراف دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را طی کنند؛
مسیری که هفتهها به زمان سفر اضافه میکند. سیترینوویچ می گوید: «آنچه این وضعیت را بسیار جدی میکند این است که هیچ راهحل نظامی یا اقتصادی آشکاری در افق دیده نمیشود. این فقط یک پیروزی دیگر حوثیها در میدان نبرد یمن نیست؛ بلکه اساساً اهرم فشار ایران در رویارویی با آمریکا را تغییر میدهد و فشار بسیار بیشتری بر نظام انرژی جهانی وارد میکند.»
منبع: رویداد 24
