به گزارش جام جم آنلاین؛ به طور کلی فال حافظ بخشی از سنتی گستردهتر به نام تفأل است که در آن فرد با نیت قبلی دیوانی را (نه لزوماً دیوان حافظ) باز میکند و غزلی که در برابرش قرار میگیرد را به عنوان نشانه یا پاسخ به نیت خود میخواند؛ بنابراین این فرهنگ محدود دیوان حافظ نمیشود و نمونههای بسیاری از این سنت در منابع پیدا میشود مثلاً محمد عوفی، تذکرهنویس قرن هفتم، در کتاب «لبابالالباب» از استفاده از دیوان سید حسن غزنوی برای تفال یاد کرده است.
اما درباره اینکه چه موقع از دیوان حافظ برای فال گرفتن استفاده شد یکی از کهنترین منابع در مورد این موضوع کتاب دیار بکریه نوشته ابوبکر طهرانی است که نویسنده از تفأل خود و محمدیمیرزا به دیوان حافظ و تحقق مضمون فال سخن میگوید.
فال حافظ آنلاین؛ از باز کردن دیوان تا یک کلیک با ورود اینترنت به دنیای ایرانیان یکی از فرهنگهایی که تحت تاثیر قرار گرفت شیوه فال گرفتن بود. اگر پیش از این به یک نسخه چاپی از دیوان احتیاج داشتیم، امروز فقط کافی است با یک جستوجو وارد یک سایت شویم و با یک کلیک غزلی تصادفی نمایش داده شود و آن را بخوانیم. در این روش شاید انتخاب غزل از نظر اینکه تصادفی انتخاب میشود دقیقتر شده باشد، اما روح این کار یعنی تفسیر و تاویل غزل بدون شک تحت تاثیر قرار گرفته.
اگر در شکل سنتی دیوان را باز میکردیم و برای تفسیر نیاز به فردی آگاه از شعر داشتیم یا خود این تفال باب گفتگویی تازه را در میان جمعهای خانوادگی باز میکرد امروز فناوری وارد این مرحله از تفال یعنی تفسیر شده است.
هوش مصنوعی و فال حافظ؛ وقتی فناوری وارد تفسیر میشود مخصوصاً در دنیای امروز که هوش مصنوعی در تمام جوانب زندگی سایه انداخته و افزاد مختلف ممکن است برای تفسیر یک غزل به هوش مصنوعی مراجعه کند یا وبسایتها و برنامهها از مدلهای هوش مصنوعی برای فال گرفتن استفاده کنند. اینجاست که هوش مصنوعی میتواند تفاوت مهمی ایجاد کند چراکه هوش مصنوعی میتواند بر اساس گفتوگوهای قبلی که کاربر با او داشته تفسیر مطابق با نیازهای کاربر به او بدهد و در چنین حالتی، دیگر فقط «فال حافظ دیجیتال» نداریم؛ بلکه با نوعی تفسیر الگوریتمی شعر مواجهیم.
فال حافظ با هوش مصنوعی؛ تفسیر شخصی یا شخصیسازی الگوریتمی؟ به همین دلیل است که باید توجه داشت هوش مصنوعی میتواند متن شعر را دریافت کند و درباره آن توضیح تولید کند، اما این توضیح الزاماً معادل تفسیر ادبیِ مبتنی بر دانشهای ادبی نیست. به عبارت دیگر مهمترین رکن فرهنگ تفال به تصادفی بودن و تفسیر شخصی فرد برمیگردد که شخص غزلی را که بهصورت تصادفی در برابرش قرار گرفته، با شرایط زندگی خود تطبیق میدهد.
اما وقتی از هوش مصنوعی استفاده میکنیم به خاطر دلایلی که پیش از این گفته شد من جمله سابقه گفتوگوهای پیشین افراد با این مدلها پاسخهایی که به عنوان تفسیر شعر داده میشود که دیگر تفسیرهایی شخصی نیست که مبتنی بر خود فرد باشد بلکه با جوابهایی شخصیسازی شده روبهرو هستیم که طبق ویژگیهای پلتفرم و تعامل کاربر شکل میگیرد. حال با توجه به موضوعات گفته شده آیا دیجیتالی شدن، ماهیت فال حافظ را تغییر داده است یا فقط شیوه دسترسی به آن را؟
منبع: جام جم آنلاین
