به گزارش جام جم آنلاین؛ محمدرضا وحیدزاده هنرگردان نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» و دبیر شصتمین محفل «دیدار» درباره روند انتخاب آثار نمایشگاه گفت: در پژوهشکده تاکنون کتاب «نقاشی و اعتراض» منتشر شده و کتابی با عنوان «نقشی بر سنگ» در دست چاپ است که در آنها به هنر فلسطین و آثار سلیمان منصور پرداخته شده است. به این بهانه که سلیمان منصور هنرمند مهمی است و ما نیز در تحقیقاتمان به آثار او پرداختهایم، تصمیم داشتیم یک نشست تخصصی درباره این هنرمند برگزار کنیم.
از سوی دیگر، مطلع شدیم دوستان مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری نیز در حال انجام کاری مشابه هستند بنابراین برنامههایمان را به صورت مشترک پیش بردیم و در نهایت نشست و نمایشگاه با همکاری دو مجموعه و به صورت همزمان شده است.
وی افزود: در کنار افتتاحیه نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی»، نشست تخصصی «حامل قدس» نیز برگزار میشود که با حضور استاد حسین عصمتی، دکتر مینو خانی، دکتر مهدی اصغری و با دبیری بنده همراه خواهد بود. همچنین اجرای یک اثر روی یکی از دیوارهای اصلی شهر تهران در اتوبان مدرس از دیگر برنامههای مرتبط با این رویداد است.
بزرگداشت سلیمان منصور؛ نقاش ماندگار هنر معاصر فلسطین وحیدزاده با اشاره به درگذشت سلیمان منصور اظهار کرد: این برنامهها به مناسبت درگذشت این هنرمند فقید و به منظور بزرگداشت نام و یاد او برگزار میشود. سلیمان منصور هنرمندی بسیار بزرگ و ماندگار در تاریخ هنر منطقه و حتی جهان بود که هفته گذشته از دنیا رفت و تلاش کردیم با برگزاری این مجموعه برنامهها ادای دینی به جایگاه هنری او داشته باشیم.
چرا اصل آثار سلیمان منصور در نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» حضور ندارند؟ وی درباره آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه توضیح داد: آثاری که در نمایشگاه ارائه شدهاند، نسخههای باکیفیت و فنی چاپشده از آثار سلیمان منصور هستند و اصل آثار نیستند. تعداد زیادی از نسخههای اصلی آثار او دیگر در دسترس نیست و حتی خود هنرمند نیز برخی از آثار اصلیاش را در اختیار نداشت. زندگی پرفرازونشیب و شرایط خاص زیست هنری سلیمان منصور باعث شده بود بسیاری از این آثار در طول سالها از بین بروند.
این پژوهشگر فرهنگی ادامه داد: عمر هنری سلیمان منصور تقریباً به اندازه عمر هنر مقاومت در سرزمینهای اشغالی است. او در تمام این سالها درگیر مبارزات، در شرایط دشوار و زیر بمباران و تهدید نیروهای صهیونیستی فعالیت کرده است. بسیاری از آثار او نیز در شرایط مختلف از بین رفتهاند.
سرنوشت آثار سلیمان منصور؛ از سرقت تا نابودی زیر آوار وی افزود: منصور در لندن، پاریس، مکزیک و کشورهای مختلف نمایشگاههایی داشته است. من در کتاب «نقاشی و اعتراض» در فصل مربوط به سلیمان منصور، شرح کاملی از این فعالیتها و نمایشگاههایی که در آنها حضور داشته، ارائه کردهام. بسیاری از آثار او هنگام نمایش یا جابهجایی به سرقت رفتهاند، برخی هنگام ورود به سرزمینهای اشغالی توسط صهیونیستها ضبط شدهاند و تعدادی نیز در جریان درگیریها زیر آوار مانده و از بین رفتهاند. به همین دلیل، متاسفانه اصل بسیاری از این آثار امروز موجود نیست.
سلیمان منصور چگونه هویت بصری انسان فلسطینی را روایت کرد؟ وحیدزاده با تاکید بر اهمیت جایگاه سلیمان منصور در هنر معاصر فلسطین گفت: با وجود همه این اتفاقات، سلیمان منصور هنرمندی بود که هویت بصری انسان معاصر فلسطینی را در آثارش روایت کرد. آثار او در جهان عرب بسیار شناختهشده و پرطرفدار است و انسان فلسطینی خود را در آینه آثار او بازمییابد. شاید جهان نیز کمتر منبعی را بتواند پیدا کند که به اندازه آثار سلیمان منصور بتواند روایت هنری انسان فلسطینی را با همه اندوهها، شادیها، امیدها، رنجها، اسارت و زندگی سخت او در شرایط اشغال به تصویر بکشد.
انتخاب ۲۰ اثر از میان مجموعه گسترده آثار سلیمان منصور وی درباره انتخاب آثار این نمایشگاه نیز گفت: ما در این نمایشگاه حدود ۱۹ تا ۲۰ اثر را از میان مجموعه بسیار گسترده آثار سلیمان منصور انتخاب کردهایم. او هنرمندی بسیار پرکار بود و در مضمونها و سبکهای مختلف کار کرده است. در کتاب «نقاشی و اعتراض» و همچنین کتاب «نقشی بر سنگ» نیز به صورت مفصل به تحلیل آثار او، نشانهشناسی و بررسی عناصر موجود در آنها پرداختهام. از میان این آثار پرتعداد، تعدادی را برای این نمایشگاه برگزیدهایم تا مخاطب ایرانی با هنر و جهان تصویری سلیمان منصور آشنایی بیشتری پیدا کند.
وی ادامه داد: نکته قابل توجه درباره آثار سلیمان منصور این است که در بسیاری از آنها عناصر و موتیفهایی به صورت تکرار شونده دیده میشود. اگرچه در آثار او به طور مستقیم همیشه شاهد نمایش جنگ با نیروهای اشغالگر نیستیم، اما بیشتر با رنج و زندگی انسانی مواجهیم که تحت اشغال زیسته است.
موتیفهای مشترک در هنر فلسطین؛ از هویت تا زندگی روزمره وحیدزاده افزود: در کتاب «نقشی بر سنگ» که درباره تاریخ هنر فلسطین است و بهزودی منتشر خواهد شد، آثار هنرمندان مختلف فلسطینی را با سبکها، تکنیکها، رویکردها و زاویهدیدهای متفاوت بررسی کردهایم. نکته جالب این است که در بسیاری از این آثار، بنمایهها و موتیفهای مشترکی تکرار میشوند که نشانههایی از زندگی انسان فلسطینی هستند؛ عناصری که در واقع خود انسان فلسطینی را در آینه آثار هنریاش به نمایش میگذارند.
زن در آثار سلیمان منصور؛ نمادی از سرزمین و هویت فلسطینی این پژوهشگر فرهنگی با اشاره به حضور موضوعاتی مانند زن، کشاورزی و عناصر فرهنگی در آثار منصور اظهار کرد: زن در آثار سلیمان منصور صرفاً یک شخصیت زن نیست؛ زن، نماد سرزمین و هویت انسان فلسطینی است. حتی طرحهایی که روی لباس زنان میبینیم، صرفاً جنبه تزئینی ندارند، بلکه تلاشی از سوی هنرمند برای حفظ و بازنمایی هویت فرهنگی خود هستند.
پرتقال یافا و بازنمایی فرهنگ فلسطین در آثار منصور وی گفت: عناصر مختلفی مانند میوهها، پوشش، رنگها، سنتها و شیوههای زندگی نیز در این آثار حضور دارند. برای مثال، خود سلیمان منصور در مصاحبههایش درباره میوهها و بهخصوص پرتقال صحبت کرده و معتقد بود اشغالگر فقط خاک و سرزمین را از فلسطینیها نگرفته، بلکه فرهنگ آنها را نیز در معرض اشغال و سرقت قرار داده است. بسیاری از عناصر فرهنگی فلسطین، از غذاها و سنتها گرفته تا طرحهای لباس و حتی محصولات کشاورزی، در طول سالها به شکلی بازتعریف شدهاند که گاه مردم جهان آنها را با نام اسرائیل میشناسند؛ نمونهای که درباره پرتقال یافا و تعبیر «پرتقال اسرائیلی» نیز میتوان به آن اشاره کرد.
وحیدزاده تأکید کرد: سلیمان منصور این عناصر را در آثارش به عنوان تزئین یا صرفاً برای زیباتر کردن تصویر به کار نمیبرد، بلکه آنها را به عنوان تلاشی برای بازیابی ثروتها، سرمایهها و داشتههای فرهنگی فلسطینیان به تصویر میکشید.
شادی، حماسه و تراژدی در نقاشیهای سلیمان منصور وی در ادامه با اشاره به فضای عاطفی آثار این هنرمند گفت: در آثار سلیمان منصور فقط اندوه وجود ندارد. در این آثار هم شادی میبینیم، هم حماسه و هم تراژدی. این طیف گسترده عاطفی را باید در پیوند با تاریخ پرفرازونشیب و غمبار مردم فلسطین دید؛ بهویژه شرایطی که پس از هفتم اکتبر و در ادامه اشغال و درگیریها بر مردم فلسطین تحمیل شده است.
سلیمان منصور؛ هنرمندی فراتر از مرزبندیهای مذهبی و سیاسی وی درباره پیشینه شخصی سلیمان منصور نیز گفت: منصور یک هنرمند مسیحی بود و در کرانه باختری زندگی میکرد، اما آنچه در کار و شخصیت او اهمیت داشت، فراتر از مذهب و حتی فراتر از مسائل سیاسی بود. ممکن است ما در مسائل سیاسی با یکدیگر اختلاف نظر داشته باشیم، اما در گفتوگوهایی که بارها در فضای مجازی با او داشتم، میدیدم که روحیه دادخواهانه و آزادیطلبانه او فراتر از این دستهبندیها قرار میگیرد. او مانند انسانی دردمند بود که هدفی والا را دنبال میکرد و هیچ چیزی نمیتوانست او را از ادامه این مسیر خسته یا متوقف کند.
آخرین روزهای زندگی سلیمان منصور و ارتباط او با هنرمندان جهان وحیدزاده در پایان خاطرنشان کرد: تا آخرین روزهای زندگیاش صفحه اینستاگرام سلیمان منصور فعال بود. او همچنان درباره موضوعات مختلف واکنش نشان میداد و پس از هفتم اکتبر نیز نسبت به تحولات فلسطین موضع میگرفت. او با هنرمندان و فعالان فرهنگی از ایران و دیگر نقاط جهان در ارتباط بود و این ارتباط را تا پایان زندگی حفظ کرد. به نظر میرسد هیچچیز نتوانست او را از این مسیر بازدارد تا اینکه سرانجام اجل فرا رسید و عمرش به پایان رسید.
منبع: جام جم آنلاین
