کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه طی تشریح مهمترین محورهای بیانیه سران بریکس در دهلینو، به تاکید بیانیه این نشست بر موضوع غزه پرداخت. غریبآبادی درباره بندهای ۳۰ تا ۳۴ بیانیه دهلینو، گفت: در این سند، نگرانی عمیق از تداوم خشونت در غزه علیرغم آتشبس و لزوم دسترسی کامل و بدون مانع بشردوستانه مورد تاکید قرار گرفته است.
وی اظهار کرد: در این بیانیه همچنین مخالفت صریح با هرگونه سیاست آوارهسازی اجباری فلسطینیان از غزه و هرگونه تغییر جغرافیایی یا جمعیتی در این سرزمین، تأکید بر حق تعیین سرنوشت و بازگشت فلسطینیان و حمایت از عضویت کامل دولت فلسطین در سازمان ملل مطرح شده است. شکاف میان آتشبس و واقعیت میدان؛ تداوم نقض حقوق بشر در غزه اعلام توافقهای آتشبس در درگیریهای مسلحانه، بهطور معمول گامی حیاتی برای کاهش آلام غیرنظامیان و ایجاد فرصت برای بازسازی زیرساختهای حیاتی تلقی میشود.
با این حال، تحلیلهای بینالمللی و گزارشهای نهادهای حقوق بشری نشان میدهند که اجرای توافقهای توقف و پایان جنگ در نوار غزه با چالشهای بنیادین روبهرو بوده و خشونت علیه غیرنظامیان همچنان ادامه دارد. حقوق بینالملل بشردوستانه، بهویژه کنوانسیون چهارم ژنو، به صراحت بر حفاظت از افراد غیرنظامی در طول مناقشات و دورههای توقف جنگ تاکید میکند؛ اما ارزیابیهای میدانی تصویر دیگری از وضعیت موجود ارائه میدهند.
شکاف میان اعلام آتشبس و تداوم خشونتهای میدانی طبق گزارشهای دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA) و نهادهای حقوق بشری دیگر، با وجود برقرار بودن توافقهای رسمی آتشبس، حملههای نقطهای، درگیریهای پراکنده و تداوم بمباران برخی مناطق غیرنظامی باعث تلفات جانی و مصدومیت غیرنظامیان شده است. حقوقدانان بینالمللی تأکید میکنند که اصل تفکیک میان نظامیان و غیرنظامیان یکی از قواعد آمره حقوق بشردوستانه است و تداوم اقدامهای نظامی در شرایط توقف جنگ، این اصل را مخدوش میسازد.
گزارشهای نهادهای ناظر حقوق بشری نشان میدهد که فضای ناامنی در نوار غزه همچنان حاکم بوده و نگرانی درباره ازسرگیری منازعات گسترده، زیست روزمره شهروندان را مختل کرده است. انسداد مسیرهای امدادرسانی و نقض حق بر حیات و سلامت مهمترین محور نگرانی نهادهای حقوق بشری، عدم دسترسی کامل، ایمن و بدون مانع به کمکهای بشردوستانه است.
براساس گزارشهای سازمانهای حقوق بشری و صندوق کودکان سازمان ملل (UNICEF)، محدودیتهای اداری، سختگیریهای مرزی و ایجاد موانع در گذرگاههای ورودی باعث شده تا میزان کمکهای معیشتی و پزشکی بسیار کمتر از نیازهای واقعی جمعیت آسیبدیده باشد. حقوق بینالملل، منع عمدی جابهجایی یا جلوگیری از وصول کمکهای زیستی را نقض صریح حق بر حیات، حق بر سلامت و حق بر غذا (مندرج در میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) میداند.
کمبود شدید داروی بیماران، تجهیزات بیمارستانی و ناتوانی در تامین آب آشامیدنی سالم، محیط زیست شهری را به آستانه بحرانهای اپیدمیک سوق داده است. آوارگی مداوم و بحران سرپناه در سایه نبود تضمینهای حقوقی به نقل از سازمانهای ناظر مستقل و اندیشکدههای حقوق بشری، تداوم تخریب زیرساختهای مسکونی و خدمات شهری به تشدید آوارگی داخلی جمعیت غزه منجر شده است. عدم امکان بازسازی سرپناهها به دلیل ممنوعیت ورود مصالح ساختمانی و تجهیزات فنی، غیرنظامیان را در وضعیت جابهجایی اجباریِ مستمر قرار داده است.
از منظر حقوق بشر، جابهجایی اجباری و عدم ایجاد شرایط لازم برای برگشت امن و با کرامت آوارگان، مغایر با استانداردهای بینالمللی حاکم بر کرامت انسانی است. لزوم پاسخگویی بینالمللی و تضمین دسترسی بیقیدوشرط بشردوستانه شورای حقوق بشر سازمان ملل و گزارشگران ویژه مستقل بارها تاکید کردهاند که اعلام آتشبس نباید به سرپوشی برای کاهش نظارتهای بینالمللی تبدیل شود.
براساس الزامهای حقوق بشری، جامعه بینالمللی و نهادهای ذیربط بینالمللی مکلف هستند که سازوکارهای نظارتی مستقلی را برای ثبت موارد نقض آتشبس و تضمین ارسال بدون محدودیت و مداوم کمکهای بشردوستانه ایفا کنند. کارشناسان حقوقی معتقدند که بدون لغو کامل محاصرههای ساختاری، ایجاد کریدورهای ایمن تحت نظارت بینالمللی و الزام به رعایت کامل کنوانسیونهای حقوق بشری، پایداری هرگونه توافق آتشبس دور از دسترس خواهد بود. انتهای پیام/
منبع: خبرگزاری میزان
